آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۷۴۲
صفحه آخر
۱۶
ایرانشهر

یک عقبگرد نگران کننده

شینا انصاری

شیوع بیماری کرونا برخی اقدامات انجام شده برای کاهش آلودگی پسماندها در کشور را به تعلیق کشانده است. هرچند با وجود گذشت بیش از پانزده سال از تصویب «قانون مدیریت پسماندها» به عنوان مهم ترین سند بالادستی در موضوع پسماند و به رغم تصریح قوانین برنامه ای و مصوبات دولت، حرکت در زمینه مدیریت پسماند در مقابل حجم فزاینده آلودگی های ناشی از آن بسیار کند و ناامیدکننده بوده است، با این حال فعالیت های پراکنده ای طی سال های اخیر از جانب بخش های حاکمیتی و اجرایی و تشکل های مردمی و فعالان محیط زیست برای کاهش مشکلات پسماند و ایجاد دغدغه و حساسیت در سطح جامعه انجام شده که پاندمی کرونا اغلب آنها را به محاق برده است. کاهش مشارکت مردم در تفکیک پسماندها از مبدا، افت فعالیت ایستگاه های پردازش پسماندهای شهری، افزایش حجم پسماندهای عفونی مراکز درمانی، حجم بالای بسته بندی ها و مصرف بی رویه محصولات پلاستیکی یک بار مصرف، تنها بخشی از تبعات این ویروس تاجدار بر محیط زیست است. فراموش نکنیم که مهم ترین رکن محوری اثرگذار در مدیریت پسماند همسو با طبیعت در کنار سایر ارکان آن یعنی بازیابی (recover)، استفاده دوباره (reuse) و بازیافت (recycle)؛ «کاهش تولید پسماند (reduce)» است. این در حالی است که متاسفانه آمارها گواه آن است به واسطه بیماری کرونا، تولید پسماندهای خانگی شهرها با ذهنیت کنترل و مقابله با این بیماری افزایش قابل توجهی یافته است. گرچه در شرایط همه گیری بیماری خطرناکی مانند کرونا، تبعیت از پروتکل های بهداشتی ضرورتی اجتناب ناپذیر است، ولی در سایه قرار گرفتن جنبه های محیط زیستی اقدامات ما همچون تولید غیرمنطقی و فزاینده پسماندهای عادی، روی آوردن به بسته بندی های غیرضروری یا مصرف گسترده فرآورده های پلاستیکی یک بارمصرف و بی اعتنایی به آثار مخرب این پسماندها بر طبیعت و منابع آب و خاک، با توجه به مدیریت این موضوع در سایر کشورهای درگیر با بیماری کرونا، بیانگر این واقعیت است که می توان ضمن حفظ بهداشت فردی و رعایت تمامی موازین مدنظر، تولید پسماندها را مدیریت و آلودگی کمتری به محیط زیست تحمیل کرد. تداوم شرایط کرونا و ضرورت همزیستی با این مهمان ناخوانده در یک بازه زمانی نسبتا طولانی، توجه توامان نهادهای بهداشتی و محیط زیستی به میزان تاثیرگذاری برخی رویه های رفتاری که در جلوگیری از بیماری موثر نیستند ولی به تدریج در حال گسترش در میان مردم بوده و پیامدهای غیرقابل جبرانی را بر محیط زیست در پی دارند، می طلبد. 

در این برهه دشوار کرونایی با توجه به چالش های اساسی پیش رو ناشی از تولید روزافزون پسماندها به خصوص پسماندهای پلاستیکی که کمترین عوارض آن آلودگی های بصری و نازیبایی شهرهای ماست، بازگشت به عقب در گام های حداقلی پیموده شده برای اجرای ضوابط پسماندها، فعالیت های مشارکت طلبانه نهادهای مردمی، تفکیک پسماندهای ویژه یا اقدامات با هدف کاهش مصرف محصولات آسیب رسان به محیط زیست زنگ خطری است که باید شنید و برای آن تمهیدی عاجل اندیشید.