آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۴
کدال
۱۱

نحوه قیمت گذاری محصولات دارویی بررسی شد : سنگینی مداخلات دولت بر داروساز ها

دنیای اقتصاد : صنعت داروسازی از نظر به کارگیری تکنولوژی های نوین در جهان رتبه ششم را به خود اختصاص داده است، همچنین بالاترین ارزش افزوده به ازای هر نفر شاغل را در اختیار دارد. رتبه دوم جهان از نظر میزان تخصیص منابع به بخش تحقیق و توسعه نیز در اختیار این صنعت است. در حال حاضر 330 شرکت در صنعت داروی ایران به صورت فعال حضور دارند که در این میان 107 شرکت تولید دارو (32درصد) و 130 شرکت واردکننده محصولات دارویی (39درصد) به شمار می آیند. 93شرکت فعال نیز هم در بحث تولید و هم واردات (29درصد) فعالیت دارند. تحریم های اقتصادی و به دنبال آن عدم سرمایه گذاری شرکت های خارجی در صنعت داروی ایران و همچین محدود شدن واردات دارو به کشور از مهم ترین ریسک های این صنعت در سال های اخیر بوده است.الهه ظفری، تحلیلگر بازار سرمایه: ایران در میان کشور های جهان از نظر درآمد در بین کشورهای با درآمد متوسط به پایین طبقه بندی می شود. نسبت کل مخارج بخش سلامت به تولید ناخالص داخلی در کشور حدود 8 درصد است که این مقدار برای جهان در حدود 10 درصد تخمین زده شده است. سهم مخارج دولت در بخش سلامت از کل تولید ناخالص داخلی حدود 6 درصد است که از متوسط منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (3/ 5درصد) بیشتر بوده است؛ این رقم در متوسط جهانی حدود 9/ 9 درصد است. تعداد شرکت های داروسازی در کشور به دلیل توجه دولت بر توسعه شرکت های دانش بنیان رشد قابل توجهی پیدا کرده است، در حالی که تنوع محصولات دارویی در ایران نسبت به کشورهای پیشرفته جهان به طور ملموسی پایین تر است. یکی از اصلی ترین عوامل پایین بودن تنوع محصولات دارویی در کشور سهم پایین داروهای اختصاصی یا داروهای نوآورانه در ایران است که از عمده دلایل این موضوع بحث عدم مطابقت ایران با دانش روز صنعت، مواد اولیه وارداتی، عدم توسعه زیرساخت های سرمایه گذاری و سیاست های قیمت گذاری کنترلی در کشور است.

فرآیند قیمت گذاری

قیمت محصولات دارویی در ایران بر اساس قوانین سازمان غذا و دارو تعیین می شود و از شیوه قیمت گذاری آزاد تبعیت نمی کند. قیمت گذاری داروها در ایران به این صورت است که ابتدا از سوی صاحب پروانه دارو پیشنهاد قیمت داده می شود، سپس قیمت پیشنهادشده با قیمت دارو در کشورهای مرجع (استرالیا، یونان، اسپانیا، پرتغال، ترکیه) و میانگین سایر سازندگان در ایران مقایسه می شود. حداکثر قیمت قابل پذیرش برای داروی برند اصلی در گمرک ایران سه برابر حداقل قیمت CPT (حداقل قیمت فروش به عمده فروش) آن دارو در کشورهای مرجع خواهد بود. حاشیه سود داروهای وارداتی بعد از اضافه کردن عوارض قانونی پرداخت شده توسط واردکننده تا 15درصد برای شرکت تامین کننده خواهد بود، ضمن اینکه قیمت داروهای برند در ایران به صورت ریالی تعیین خواهد شد و در صورت تغییر نرخ برابری ارز تا 10درصد قابل بازنگری است. شیوه قیمت گذاری انواع داروها به طور خلاصه در جدول ستون سمت چپ توضیح داده شده است.

شرکت های فعال

عمده فعالیت بازار دارویی ایران تحت مدیریت چهار هلدینگ اصلی قرار می گیرد که تخمین زده می شود بیش از 50درصد فروش دارو ایران تحت مدیریت آنها است. شرکت سرمایه گذاری دارویی تامین (تیپیکو) بزرگترین شرکت فعال در صنعت داروی کشور است که از سال 1382 در تمامی حوزه های دارویی و زنجیره تامین دارو فعالیت داشته است و همچنین بزرگترین صادر کننده محصولات دارویی ایران محسوب می شود. این شرکت دارای 11کارخانه تولیدکننده محصولات دارویی انسانی است که تولید 27 درصد آنها انحصاری بوده و سهم بازار این محصولات بر اساس آمارنامه دارویی کشور حدود 35درصد است. همچنین این شرکت 40درصد از سهم بازار توزیع داروی کشور را در اختیار دارد. در رتبه بعدی شرکت کوبل دارو با هدف تامین داروهای تخصصی به صورت شرکت خصوصی تاسیس شده است. بیشترین فعالیت های تولیدی شرکت کوبل دارو در زمینه داروهای شیمی درمانی، سرطان، قلب و... و کاملا به صورت تخصصی است. شرکت های دارو سازی دکتر عبیدی، آلماژ دارو و آدورا طب از زیرمجموعه های کوبل هستند. شرکت سرمایه گذاری شفادارو سومین شرکت از این گروه است که عمده مدیریت آن در دست سرمایه گذاری ملی ایران (بانک ملی) قرار دارد و در آخر گروه دارویی برکت وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام خمینی (ره) با بیش از 20 شرکت تابعه است. به منظور بررسی وضعیت شرکت های تولیدکننده دارویی از زیرمجموعه دارویی برکت سه شرکت البرز دارو، سبحان دارو و سبحان آنکولوژی مورد بررسی قرار گرفته اند.

براساس نمودارهای وضعیت تولید و فروش این شرکت ها به طور میانگین از نظر تولید مقداری و فروش مقداری نوسانات ماهانه قابل توجهی مشاهده می شود که با توجه به ماهیت این صنعت طبیعی است، به همین منظور به طور میانگین در یک سال و نیم گذشته از نظر مقداری شرکت ها در میانگین تاریخی خود فعالیت داشته اند. در هر سه شرکت نرخ فروش محصولات در 5ماه نخست امسال نسبت به کل سال گذشته حدودا20 درصد افزایش داشته است که با توجه به افزایش قیمت دلار و تورمی که در بستر اقتصادی با آن مواجه بوده ایم این افزایش نرخ جذاب نبوده است که به نظر می رسد به دلیل نظارت شدید قیمتی بر این صنعت و کنترل بهای تمام شده آن توسط مراجع قانون گذاری بوده است.