آرشیو سه‌شنبه ۲۵‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۷۴۳
جهان
۵
ینگه دنیا (6)

کدام نتیجه برای روسیه و چین بهتر است؟

میثم سلیمانی

یکی از مباحث مهمی که در خصوص انتخابات امریکا مطرح می شود، این است که ریاست جمهوری کدام یک از نامزدهای موجود در انتخابات به نفع یا به ضرر چین و روسیه تمام می شود؟ شاید در شرایط کنونی و چالشی که چین و روسیه با امریکا دارند به راحتی بتوان این موضوع را مطرح کرد که حداقل با توجه به شرایط به نفع چینی هاست که دونالد ترامپ دیگر رییس جمهور امریکا نباشد و روسیه نیز با توجه به بن بست رسیدن مسیرهای توافق با امریکا برای حل چالش ها دیگر تمایلی به ماندگاری ترامپ ندارد، اما باید دید در واقعیت نیز چنین است.

دونالد ترامپ رییس جمهور کنونی امریکا مدعی است فردا روزی که جو بایدن معاون سابق رییس جمهور امریکا در کاخ سفید مستقر شود چینی ها امریکا را تسخیر خواهند کرد. موضوعی که بسیار بحث برانگیز است یا در موردی دیگر دونالد ترامپ مدعی است که در این 4 سال بیشترین فشار و بیشترین تحریم ها را به روسیه تحمیل کرده است. 

اما در رابطه 4 سال گذشته امریکا با چین و روسیه باید به مواردی دقت کرد که نمی توان به راحتی آن را کنار گذاشت. در روزهای پایانی دوره باراک اوباما رییس جمهور پیشین امریکا تنش میان مسکو و واشنگتن به بحرانی ترین حالت خود رسید. کنسولگری های روسیه در امریکا یک به یک با اتهام جاسوسی تعطیل می شدند و علاوه بر بحران اوکراین پرونده دخالت روسیه در انتخابات امریکا باز شد. دخالتی که بسیاری آن را در تعیین نتیجه انتخابات موثر می دیدند به نحوی که این مورد تبدیل به پرونده ای پیچیده و تاریخی در ایالات متحده شد که تحقیقات آن بیش از دوسال به طول انجامید.

روابط چین و امریکا نیز در دوره باراک اوباما هرچند هنوز وارد چالش نشده بود، اما با توجه به تراز تجاری منفی امریکا با چین چشم انداز چالش نمایان بود.

ولی در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ شرایط متفاوت بود. ترامپ هرچند از ابتدا تلاش کرد روابط با روسیه را بهبود ببخشد و با توافق تجاری با چین موفقیت های بزرگ تجاری و دیپلماتیک برای خود رقم بزند، اما این اتفاق رخ نداد. دونالد ترامپ به همراه چین تلاش فراوانی برای حل بحران کره شمالی انجام داد. البته هیچ دستاوردی برای امریکا جز دیدار دوجانبه میان دونالد ترامپ و کیم جونگ اون رهبر کره شمالی به همراه نداشت. حتی ترامپ علاقه داشت تا نشان دهد به نحوی علت این شکست عدم همکاری چین با ایالات متحده در بحث کره شمالی است. پس از آنکه دونالد ترامپ نتوانست استفاده مورد نیاز را از چین ببرد، وارد جنگ تجاری با چینی ها شد. فشاری که او آورد با این تصور بود که می تواند به یک توافق تجاری به نفع امریکا با پکن دست پیدا کند، ولی در عمل این اتفاق رخ نداد. او همه تلاش خود را کرد تا بتواند پیش از انتخابات ریاست جمهوری امریکا توافق تجاری میان دو کشور امضا شود اما تمام تلاش ها هیچ نتیجه ای در پی نداشت. حالا واقعیت آن است که دونالد ترامپ تلاش می کند با ایجاد ترس از چین و تاکید بر نزدیکی بایدن با پکن از این موضوع در انتخابات بهره برداری لازم را ببرد که البته نتیجه آن چندان مشخص نیست.

در بحث روسیه نیز دونالد ترامپ به دلیل علاقه شخصی به ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه بسیار علاقه مند بود تا روابط با مسکو بهبود پیدا کند. ولی به دلیل پرونده دخالت روسیه در انتخابات امریکا و جو ضد روسی که پس از انتخابات امریکا در این کشور به وجود آمد در عمل این اتفاق را میسر نکرد. هرچند ترامپ چند دیدار دوجانبه با پوتین داشت ولی در نهایت دستاورد چندانی نداشت و پرونده بهبود روابط مسکوت ماند و بسیاری منتظر هستند تا در صورت پیروزی ترامپ در انتخابات شاهد بهبود روابط با روسیه باشند. اما باید دید که صحنه واقعیت آینده به ما چه می گوید. هر دو نامزد تلاش می کنند تا نشان دهند چین و روسیه به دنیال ریاست جمهوری دیگری است. ولی این دو کشور چه می خواهند. روسیه و چین از شکاف عمیق و دوقطبی در امریکا سود می برند و در این چهارسال هر دو کشور از فضای داخلی امریکا استفاده لازم را بردند و ادامه این روند به نفع هر دو کشور است. در فضای بین المللی تا پیش از روی کار آمدن دونالد ترامپ چین و روسیه بازیگرانی پرخطر محسوب می شدند. به خصوص روسیه با توجه به بحران اوکراین در انزوای جدی از سمت اروپا قرار داشت و فشار امریکا نیز روی روسیه روز به روز افزایش پیدا می کرد ولی با روی کار آمدن ترامپ فشار حداکثری از روسیه برداشته شد. در بحث چین نیز اروپا تا پیش از آن نگرانی جدی نسبت به چین داشت و رویکرد خود را خصمانه تر نسبت به چین دنبال می کرد، چراکه امریکا را در کنار خود می دید. هر چند اکنون با فشارهای امریکا چین از پروژه 5جی در بریتانیا و برخی کشورها کنار گذاشته شد ولی اروپایی ها به این نتیجه رسیده اند با رویکرد اینچنینی امریکا در عمل باید وارد تعامل با چین شوند تا اینکه خود را درگیر یک جنگ تجاری کنند. حالا چین و روسیه تبدیل به بازیگرانی کم خطر تر از امریکا در صحنه بین الملل شده اند. ادامه این روند قطعا فضای بیشتری برای مانور چین و روسیه فراهم خواهد کرد در صورتی که بازگشت جو بایدن اجماع سازی علیه این کشورها را محتمل تر از شرایط کنونی می داند. دونالد ترامپ قطعا در صورت پیروزی به سمت بهبود روابط با روسیه خواهد رفت فارغ از اینکه بحران اوکراین یا سوریه چه نتیجه ای خواهد داشت. امریکا حتی اگر با چین به توافق نرسد قطعا در شرایط کنونی قدرت مانور چین به لحاظ نظامی، سیاسی و بین المللی بیشتر از گذشته خواهد شد. فضایی که در این چهار سال برای روسیه و چین ایجاد شد شاید در هیچ دوره دیگری نمی توانست تکرار شود.