آرشیو سه‌شنبه ۲۵‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۵
بانک و بیمه
۱۲
یادداشت

رقابت در ابزارهای پرداخت الکترونیکی مسابقه نادرست بانک ها

پدرام توفیق نیا / کارشناس بانکداری و پرداخت الکترونیکی

 بانک ها در ایران عادت عجیبی به مسابقه دارند. ظاهرا خیلی هم فرقی ندارد که این مسابقه بر سر چیست و آیا اصلا برنده شدن در آن به نفع بانک، سهامداران، مشتریان و... هست یا نه! مهم فقط این است که از بانک های دیگر سبقت بگیرند و در گزارش های پرطمطراق به این اول شدن ها افتخار کنند. خدمات بانکداری و پرداخت الکترونیکی یکی از حوزه هایی است که بانک ها از قدیم الایام اشتیاق فراوانی برای مسابقه در آن داشته اند؛ صدور کارت های برداشت، نصب کارت خوان های بیشتر و... بعدها هم که اقداماتشان در این مسابقه جنبه مخربی به خود گرفت و با حذف کارمزد تراکنش های خرید و جایزه دادن به پذیرندگان، نه تنها خودشان بلکه اقتصاد کشور را گرفتار تبعات این مسابقه کردند.

درواقع بانک ها در دو دهه اخیر با شتاب به سمت صدور کارت های الکترونیکی برداشت پیش رفته اند تا به زعم خود دایره و تنوع خدمات ارائه شده به مشتریانشان را گسترش دهند اما این تلاش ضرورتا با توسعه و جانمایی ابزارهای پذیرش بانک صادرکننده همراه نبوده و همین عدم تناسب میان صادرکنندگی و پذیرندگی، منجر شده بسیاری از بانک های کشور، بیش از آنکه موفق به جذب منابع از بستر پرداخت الکترونیکی شوند، منابع و منافع خود را به سود بانک های دارای قدرت پذیرندگی بالاتر از دست بدهند. به عبارت دیگر رقابت بانک ها برای صدور بیشتر و بیشتر کارت های الکترونیکی سبب بر هم خوردن توازن پذیرندگی و صادرکنندگی شده است؛ دارندگان کارت نزد بسیاری از بانک ها، به عللی ازجمله جانمایی نادرست ابزارهای پذیرش و همچنین عدم رعایت ترکیب مناسب میان کارت های صادرشده و ابزارهای پذیرش، تراکنش های خود را با ابزارهای سایر بانک ها انجام داده اند که این امر عوارض زیادی برای بانک صادرکننده کارت به همراه دارد ازجمله خروج منابع  و تجمیع رسوب پول نزد بانک های دیگر. مروری بر آمارهای شبکه پرداخت الکترونیکی و تراز ورود و خروج منابع شبکه بانکی به روشنی بیانگر آن است که  تعداد تراکنش های صادرشده با پذیرش شده در بسیاری از بانک های بزرگ دولتی، نیمه دولتی و بورسی بزرگ کشور منفی است که حکایت از خروج مبالغ هنگفتی از منابع این بانک ها به علت راهبردهای نادرست در هدایت و پردازش پرداخت های الکترونیکی دارد. برای روشن شدن بهتر ابعاد این موضوع کافی است مجموع منابعی را که با تراکنش های انجام شده توسط کارت های بانکی از هر بانک خارج شده با مجموع ارزش منابعی که توسط ابزارهای پرداخت به بانک ها واردشده، مقایسه کنیم؛ تنها در سال 98 درمجموع بیش از 3.796.100 میلیارد ریال منابع  از برخی بانک ها خارج شده است. بنابراین در شرایط فعلی بازار، این ضرورت بیش از همیشه برای بانک ها حیاتی به نظر می رسد تا با در پیش گرفتن راهبردهای دقیق تری در توسعه بازار ازجمله راهبری کیف پول، مکان سنجی دقیق و بهبود بهره وری ابزارهای پذیرش نسبت به اصلاح این ترکیب اقدام کنند تا از این صنعت سودآور به میزان درست و کافی منتفع شوند.