آرشیو سه‌شنبه ۲۵‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۵
نیرو
۲۶
نگاه

مصوبه هیات وزیران و ارتباط آن با سامانه های خورشیدی

سید محمدجواد موسوی (عضو هیات مدیره انجمن انرژی های تجدیدپذیر)

 در بند سوم از مصوبه اخیر هیات وزیران (چهارم شهریور سال جاری ابلاغ شد) که به مصوبه برق رایگان معروف شده است، به نصب مولد خورشیدی کوچک برای مشترکان پرمصرف و تامین بخشی از برق مورد نیاز خانه از برق خورشیدی اشاره شده است. برای توسعه سامانه های خورشیدی خانگی دو روش متداول وجود دارد: روش «خرید تضمینی برق خورشیدی» که در این روش، سامانه خورشیدی روی سقف خانه مشترک نصب شده، برق تولیدی از سامانه خورشیدی از طریق یک کنتور مجزا به صورت کامل به شبکه برق تزریق و «خرید تضمینی برق به صورت بلندمدت با نرخ های مشخص و اقتصادی» توسط وزارت نیرو انجام می شود.

در این روش، ساتبا به عنوان متولی انرژی های تجدیدپذیر با شرکت های توزیع برق سراسر کشور قرارداد حق العمل کاری داشته و این شرکت ها به نمایندگی از ساتبا با متقاضیان قرارداد خرید تضمینی برق منعقد می کنند. کلیه مراحل فوق در سامانه ای که به این منظور طراحی شده است (سامانه مهرسان) ثبت شده و توسط شرکت های توزیع رصد و نظارت می شود. پروسه خرید تضمینی برق از سامانه های خورشیدی یکی از پروسه های موفق وزارت نیرو بوده و توانسته است مشارکت بخش خصوصی و متقاضیان را به خوبی جلب کند.

روش دوم روش «خود تامین» است. در این روش، مشترک سامانه خورشیدی را روی سقف خانه نصب کرده و برق تولیدی را در خانه مصرف می کند. این روش در چند سال اخیر در کشورهای اروپایی که تعرفه برق خانگی آنها واقعی است و مصرف برق خورشیدی به صورت داخلی در خانه در مقایسه با مصرف برق شبکه مقرون به صرفه است، اجرایی شده است. در حالی که در کشورهایی مانند ایران که تعرفه برق خانگی به صورت یارانه ای و کمتر از قیمت تمام شده برق خورشیدی است، برای مشترک خانگی نمی صرفد برق خورشیدی را در خانه و به جای برق دریافتی از شبکه مصرف کند. بنابراین در این کشورها روش خود تامین مرسوم نیست، بلکه روش خرید تضمینی برق خورشیدی همراه با یک کنتور مجزا برای تزریق به شبکه به کار می رود.

حال این سوال مطرح است که آیا می توان روش خودتامین را بدون اقتصادی شدن اجرا کرد؟ در سال های 92 و 93 وزارت نیرو تلاش کرد با اهرم تشویقی اعطای 50 درصد کمک هزینه به متقاضیان، روش خودتامین را رایج کند، ولی این روش توفیقی به دست نیاورد.

روش تشویقی دیگری که می تواند به کار گرفته شود، اعطای تسهیلات به متقاضیان است که نسبت به روش کمک هزینه اول، دارای جذابیت کمتر بوده چرا که متقاضی باید اقساط تسهیلات را نیز بازپرداخت کند، در حالی که درآمدی از محل خرید تضمینی نیز ندارد.

روش سومی که می تواند به کار گرفته شود، الزام نصب سامانه خورشیدی برای مشترکان پرمصرف یا برای طیفی از ساختمان ها است که نیاز به بررسی و دقت در جوانب امر دارد. در صورت استفاده وزارت نیرو از ابزارهای تشویقی یا الزامی فوق، با توجه به اینکه خرید تضمینی برق وجود ندارد و مصرف برق خورشیدی در خانه اقتصادی نیست، مشترک در مرحله خرید و نصب سامانه خورشیدی، به کیفیت تجهیزات توجه کمتری کرده و توجهش به دریافت کمک هزینه و تسهیلات خواهد بود. همچنین به دلایل فوق، مشترک در مرحله بهره برداری نیز توجه کمتری به سامانه می کند. بنابراین موفقیت روش خودتامین در حال حاضر در ایران محل تردید است.

   

نتیجه گیری

طبق تجربه سال های 92 و 93 روش خودتامین از نظر اقتصادی مناسب شرایط ایران نبوده است. در صورتی که مجموعه وزارت نیرو بخواهند این روش را با ابزارهای تشویقی یا الزام آور همراه و اجرا کنند، مسلما باید به صورت آزمایشی و به موازات خرید تضمینی برق از سامانه ها اجرا شود تا موفقیت یا عدم موفقیت آن مشخص شود.

خوشبختانه محمد ساتکین، معاون وزیر نیرو در سال جاری بارها اشاره کرده اند، خرید تضمینی برق از سامانه های خورشیدی انشعابی حفظ می شود و در کنار آن و برای تنوع بخشی به روش های حمایتی، ممکن است از روش های دیگری نیز استفاده شود. بخش خصوصی نیز از روش های جدید برای متنوع سازی سیاست های حمایتی و توسعه بازار حمایت کرده و آمادگی خود را برای همکاری اعلام می کند، مشروط به اینکه روش فعلی خرید تضمینی برق از سامانه های خورشیدی به هیچ وجه دستخوش تغییرات اساسی نشود.