آرشیو سه‌شنبه ۲۵‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۵۷۵۶
صفحه اول
۱
تاج در تن (7)

اشتباه های کرونایی ما

میثم امیری

    یک: ارحم ترحم؛ «رحم کن تا به تو رحم شود.» این پروتکل ناب امیرالمومنین است که در روزهای کرونایی به شدت به کار می آید. رعایت کن تا رعایت شوی. یک توصیه اجتماعی حتی اقتصادی روبه جلوست؛ گران نفروش تا به تو گران فروخته نشود. با این همه، در تبلیغات شهری کمتر از این منطق استفاده می شود. بیشتر توصیه می شود ماسک بزنیم تا کادر درمان نفسی تازه کند. این یک توصیه منفعل است؛ «تو را خدا»یی در آن نهفته است که معلوم نیست خوشایند مخاطب باشد. ولی «رعایت کن تا رعایت شوی»، یک توصیه فعال است.

درک اجتماعی از توصیه های تبلیغاتی کرونایی ضروری است. توجه به این نکته که سالم بودن تو یعنی سالم بودن جامعه و بیماربودن تو یعنی بیماربودن جامعه. گویی هدف از تبلیغ را حفظ سلامت مخاطب در نظر می گیریم نه نفر دیگری. اگر منفعت یک توصیه به طور مستقیم به خود فرد نرسد، برای اجرای آن انگیزه نخواهدداشت.

دو: تبلیغات باید تا جایی که می شود ساده باشد و همه فهم. با ادبیاتی هوشمندانه و جمله هایی کوتاه بیان شود. بین «ماسک زدن اجباری است» و «ماسک بزنید»، دومی توصیه می شود. بسیاری از توصیه ها ویرایش نشده است. مثلا یکی از نهادها پوسترهایی را در سطح وسیع منتشر کرده است. یکی از پوسترها توصیه هایی را نوشته تا کرونا نگیریم. در بین توصیه ها، هیچ جمله کوتاهی دیده نمی شود. مثلا عبارت «دست هایتان را مکرر با آب و صابون به مدت 20 ثانیه بشویید» می توانست با «دست هایتان را پیوسته بشویید» تغییر کند. یا در موردی دیگر نوشته شده: «از دست زدن به چشم، بینی و دهان تان با دست های شسته نشده بپرهیزید.» نمی شد این جمله پیچیده را ساده تر کرد؟ نوعا ما به جمله بندی های طولانی و توضیحات ناضرور عادت کرده ایم. مثلا می خواهیم بدانیم چه غذاهایی باید بخوریم. توی عنوان جدول می نویسیم: «منابع غذایی ویتامین A». خوب است بنویسیم «ویتامین A» و بعد عکس غذاها را بگذاریم. البته این نثر پیچیده سابقه تاریخی دارد. ادبیات قاجاری زده کاری کرده تا بنویسیم «استعمال دخانیات ممنوع»؛ باید یاد بگیریم در دنیا می نویسند: «سیگار نکشید.»

سه: متاسفانه در توصیه های بهداشتی، کروناگرفته مهجور و طردشده است. نهادها توصیه می کنند «به کرونایی نزدیک نشوید»، «اتاقش را جدا کنید»، «در برخورد با او همواره صورت تان را بپوشانید»، «با او سر یک سفره ننشینید.» آیا این توصیه ها غلط است؟ نه. اتفاقا این توصیه ها لازم الاجراست. ولی چرا نهادها فکری به حال کرونایی نکرده اند؟ چرا در توصیه هایشان نگفته اند: «به کرونایی زنگ بزنید»، «برایش پیام های محبت آمیز بفرستید»، «برایش فیلم و کتاب و کلیپ بفرستید»، «برایش هدیه بفرستید»، «شادش کنید»، «غذای موردعلاقه اش را بپزید...» نهادهای توصیه گر دولتی و عمومی جوری توصیه نوشته اند که انگار قرار نیست بیمار کرونایی بهبود یابد و به جامعه برگردد. این همه نفرت و طردشدگی به نفع جامعه است؟

چهار: خط خطرناک دیگر متهم کردن یکدیگر است؛ هیاتی ها، مسافران شمال را متهم می کنند و مسافران شمال، هیاتی ها را. نباید به اختلاف بین مردم دامن زد. هر نوع متفاوت سازی، ایمنی اجتماع در برابر ویروس را کم می کند. توصیه ها باید به قوام نظام اجتماعی کمک کند. حتی شیخ انصاری هم معتقد بود حفظ نظام از اوجب واجبات است. منظور شیخ حفظ نظام اجتماعی بود. حتی امام خمینی(ره) که بانی انقلاب بود، به حفظ نظام اجتماعی نظر داشت. امام هیچ گاه حرکت های مسلحانه را به صلاح نمی دانست. چه بسا امام دادگاه پهلوی با نشان شاهنشاهی را ترجیح می داد به اعدام انقلابی که توسط گروه های زیرزمینی تهیه و اجرا می شد. امام در مبارزه سخت با فاسدان دودمان پهلوی به معدودی همچون اندرزگو اعتماد و باقی را رد می کرد. به همین خاطر بلافاصله پس از پیروزی انقلاب، ارتش و دادگستری و ژاندارمری به دیدار امام شتافتند و با ایشان بیعت کردند. چون گلوله یاران امام به تن همکارانشان ننشسته بود.

فرض می کنیم در نبرد سیاسی یا اجتماعی امروز پیروز شدیم، فردا قرار است با چه مردمی زندگی کنیم؟ مردمی از سرزمین های دیگر یا با همین مردمی که متهم شان کردیم؟ هر نوع جداسازی فکری، عقیدتی و سیاسی به واسطه تصمیم های کرونایی به ضرر وفاق ملی خواهدبود. مردم اول یکدیگر را متهم می کنند، بعدا از هم نفرت پیدا می کنند و بعدش با هم درگیر می شوند. آخرش هم دست به سلاح می برند و در خیابان سنگر می گیرند.

ممکن است این بیماری همراه ما بماند. پس باید تعامل مان با دوره قبل از بیماری متفاوت باشد. این بیماری هیچ فرقی بین دیندار و بی دین، انقلابی و غیرانقلابی، مسلمان و زرتشتی قائل نیست. به جای ائتلاف با ویروس علیه مخالفان، با مخالفان اتحاد کنیم تا ویروس را شکست بدهیم.