آرشیو سه‌شنبه ۲۵‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۵۷۵۶
فرهنگ و هنر
۹
واقعه

23 شهریور، ششمین سالمرگ احمد بیگدلی است

شب های کتاب برای همسایه ها

تا بحث سرخوردگی ادبیات ایران از کودتای 28 مرداد 1332 می شود، همه یاد شعر «زمستان» مهدی اخوان ثالث می افتند که البته بی تردید یکی از هویت نماهای دقیق افسردگی و سرخوردگی اهل ادبیات بود. اما روایت ها از این سرخوردگی های حاصل از کودتا بین اهل کلمه کم نیست. مثلا احمد بیگدلی داستان نویس که امروز، بیست وششم شهریور، شش سال از درگذشتش می گذرد، روایتی از کودکی اش در آن سال ها دارد که خواندنی است. او نوشته: «پدرم یک دستگاه رادیو آندریا خریده بود. دوستان و همکاران پدرم، شب های چهارشنبه- که رادیو نفت ملی آبادان، برنامه ویژه کارگران را پخش می کرد - می آمدند خانه ما و پای برنامه می نشستند. بعد از آن، نقل خاطرات پیش می آمد و خبرهایی که در روزنامه ها و مجلات آن روزگار خوانده بودند. شب های دیگر هم بود که اغلب علاوه بر دوستان، همسایه ها هم بعد از صرف شام می آمدند خانه ما، زن و مرد. دور تا دور اتاق بزرگ پذیرایی می نشستند و من به اشاره پدر، دنباله کتاب امیرارسلان یا حسین کرد شبستری، یوسف و زلیخا یا چهل طوطی شب های پیش را برای جمع حاضر می خواندم. کتاب می خواندم و آنها گوش می دادند و با خیالات خودشان از سختی ها و گرفتاری ها می گذشتند و به مراد دلشان می رسیدند. تا وقتی که خوابشان می گرفت و مابقی داستان می ماند برای شب های بعد. در این کتاب ها، همه دردها درمان می شد و همه به آرزوی خودشان می رسیدند و دیگر جای هیچ اندوهی نبود. اولین آشنایی ام با کتاب و کتابخوانی به این ترتیب آغاز شد. شوق خواندن سیری ناپذیر مرا از بازی های کودکانه دور کرد و در کنج خانه نشاند. اما کتابفروشی ها هم  چندان کتاب های معتبری نداشتند. آن روزها در آن شهر کارگری هرچه بود بیشتر متاب بود، شبه کتاب  که بیشتر سرگرم می کرد تا آن که چیزی بیاموزد. کسی هم نبود که دست مرا بگیرد و خواندن درست را نشانم بدهد. بنابراین خیلی سریع رشد کردم، درست مثل علف. قد و بالایی بلند و ریشه ای سست. کودتای سیاه 28 مرداد اما، این رشته مالوف و همدلی شبانه را از هم گسست. تجمعی که علاقه و دلبستگی به دکتر محمد مصدق محور آن را تشکیل می داد، ویران شد».با این حال، احمد بیگدلی در سال های پس از انقلاب اسلامی در ادبیات ایران بالید؛ رمان نوشت، داستان نوشت، نمایشنامه نوشت، جایزه گرفت آن هم جایزه معتبر کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را برای کتاب «اندکی سایه». خودش گفته بود کتاب هایم را بخرید و بخوانید؛ پشیمان نمی شوید.