آرشیو سه‌شنبه ۲۵‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۵۷۵۶
اقتصاد
۳

افزایش قیمت کالاهای دیجیتال باعث سردرگمی و تغییر سلیقه مردم در بازار شده است

قیمت های نجومی در بازارهای خلوت

محمدحسین علی اکبری

در پی افزایش نرخ ارز و عبور قیمت دلار از مرز 26 هزار تومان، قیمت کالاهای وارداتی رشد چشمگیری داشته است. به طوری که قیمت برخی از این کالاها از ابتدای سال تاکنون تحت تاثیر افزایش نرخ ارز، افزایشی بیش از دو برابر داشته است. از اسفندماه سال گذشته که ویروس کرونا شیوع پیدا کرد مدارس و ادارات دورکار شده و بسیاری از کلاس های درس به صورت آنلاین برگزار شدند. علاوه بر این در ماه های گذشته بسیاری از مشاغل به صورت آنلاین و اینترنتی وظایف خود را انجام می دادند؛ موضوعی که باعث شده اهمیت وسایل دیجیتال به عنوان ابزار اولیه تحقق تبادلات مجازی و آنلاین بیش از گذشته احساس شود. از این رو سیاستگذاری های این حوزه باید بر دسترسی عمومی و افزایش ضریب دسترسی این قبیل کالاها در سطح جامعه قرار گرفته و به گفته کارشناسان تمهیداتی اندیشیده شود تا همه مردم بتوانند از این امکانات بهره مند شوند. از سوی دیگر باید توجه داشت گوشی هوشمند و اینترنت که هزینه های مصرفی آن در سال های قبل در سبد هزینه خانوار قرار نداشت و استفاده از آن از نوع سرمایه ای بود حالا به یک هزینه ثابت تبدیل شده و افراد عموما به این کالاها نگاه مصرفی دارند. البته از همان زمان نیز خانوارها به دنبال تهیه یک گوشی هوشمند یا تبلت برای آموزش فرزندانشان بودند. در آن زمان قیمت یک گوشی هوشمند که کارایی چندانی نداشت اما قابلیت استفاده برای آموزش آنلاین و مسائلی از این قبیل را داشت حدود یک میلیون و 500 هزار تومان هزینه روی دست خانوارها می گذاشت اما همان مدل گوشی هوشمند اکنون نزدیک به چهار میلیون تومان است. ابتدای سال نرخ دلار در کانال 13 هزار تومان بود اما حالا از مرز 26 هزار تومان عبور کرده است. در سال گذشته واردات موبایل نسبت به سال 1397 رشد 157درصدی داشت. از طرفی در هشت ماه اخیر که ویروس کرونا در کشورمان شیوع پیدا کرده، گرچه آمارهای دقیقی در زمینه میزان واردات در دست نیست اما آمارهای گمرک ایران نشان می دهد واردات نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از 10درصد افزایش داشته است.

به دنبال دست دوم

اگر سری به مراکز فروش موبایل زده باشید متوجه خواهید شد در گذشته تعداد کمی از فروشگاه داران اقدام به خرید و فروش کالای دست دوم می کردند اما حالا و با توجه به افزایش شدید قیمت ها، رویه فرق کرده است.  بسیاری از فروشگاه های عرضه کننده لوازم دیجیتال و ارتباطی به دلیل افزایش بی رویه قیمت دلار و رشد قیمت کالاهای وابسته به واردات اقدام به خرید و فروش لوازم دست دوم می کنند.

یک ماهی است رونق فروشگاه هایشان بر پایه این نوع کالاها استوار است. بررسی های میدانی خبرنگار جام جم نشان می دهد در بازارهای عرضه کننده لوازم دیجیتال گرد کسادی پاشیده شده و بسیاری از متقاضیان به دلیل افزایش شدید قیمت اقلام این حوزه یا نمی توانند یا تمایلی برای خرید ندارند.

افزایش 2 برابری قیمت ها

همزمان با شیوع ویروس کرونا بسیاری از مشاغل مجبور شدند فعالیت خود را در فصل بهار به میزان 50درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش دهند. اما بازار لوازم دیجیتال و الکترونیک این طور نبود و با مصوباتی در مورد دورکاری کارمندان و دانش آموزان نه تنها کسب و کار و میزان تقاضا برای خرید این محصولات کم نشد بلکه اقبال برای استفاده از این دستگاه ها افزایش یافت و تقاضا در این بخش رشد قابل توجهی داشت. با این حال قیمت کالاهای دیجیتال طی پنج ماه گذشته رشد بیش از دو برابری را تجربه کرده است. با این که برخی فعالان بازار معتقدند کالا در سطح بازار کم است اما بررسی ها نشان می دهد واردات این لوازم نسبت به قبل کاهشی نداشته است. اگر این موضوع صحت داشته باشد مشخص است برخی افراد اقدام به سودجویی کرده اند و کالاهای مورد نیاز با وجود مکفی بودن در بخش واردات، باز هم با کمبود در سطح بازار مواجه است.

سال گذشته در دنیا حدود یک میلیارد و 500هزار دستگاه گوشی تلفن همراه تولید شده که حدود یکدرصد آن وارد ایران شده است. این در حالی است که طی مدت فروردین تا شهریور ماه میزان گوشی های تلفن همراهی که وارد کشور شده تامین کننده نیاز جامعه بوده است اما ظاهرا بخشی از این واردات وارد بازار نشده و همین موضوع منجر به رشد چشمگیر قیمت ها در این بازار شده است. همچنین برخی از شرکت های واردکننده با این که در زمان پرداخت و تسویه، ارز را با نرخ پایین تری تهیه کرده بودند اما حالا نرخ کالا را به نرخ روز دلار محاسبه و عرضه می کنند. موضوعی که می توان از آن به عنوان یکی از دلایل افزایش قیمت کالاهای دیجیتال در سطح بازار یاد کرد.

رونق سایت های خرید و فروش کالای دست دوم

مدتی است مردم برای فروش کالاهای دست دوم خود از طریق سایت های مختلفی اقدام می کنند. سایت هایی که در طول چند سال گذشته چندین شغل واسطه ای را حذف کرده اند. یکی از این مشاغل سمساری ها بوده که گر چه در گذشته رونق زیادی داشته است اما در شرایط فعلی اگر بخواهند به سیستم سنتی خود ادامه دهند طبیعتا دیگر قادر به ادامه حیات نخواهند بود. از این رو فعالان این صنف نیز با استفاده از ظرفیت این سایت ها اقدام به خرید و فروش کالا می کنند تا بتوانند همچنان در اقتصاد کشور سهمی داشته باشند. جالب اینجاست که بسیاری از این سمساری ها اقدام به خرید و فروش موبایل، تبلت، لپ تاپ و لوازم دیگر در حوزه دیجیتال هم می کنند. به این صورت که اقلام موجود در سایت های خرید و فروش محصولات دست دوم را با قیمت پایین تری خریداری کرده و با تبلیغات پیامکی و سایتی آنها را می فروشند. برخی فعالان بازار دیجیتال معتقدند از زمانی که افزایش قیمت اتفاق افتاده، خرید و فروش گوشی های دست دوم و موبایل هایی که دیگر کارایی ندارند رونق گرفته است. برخی از این فعالان می گویند: تعدادی از سودجویان هستند که گوشی های تعمیری و خرابی که دیگر کارایی ندارد را می خرند و پس از جمع آوری، چند گوشی تلفن همراه سالم از قطعات آنها درست می کنند و به نام گوشی استفاده شده می فروشند.

 مدل های سامسونگ، اپل، هوآوی، شیائومی و نوکیا در گوشی تلفن همراه و اپل، ایسر، ایسوس و لنوو برای لپ تاپ از پرطرفدارترین برندهای بازار ایران هستند که این روزها برای خرید هرکدام از اینها باید برنامه ریزی مالی خانوار تغییراتی کرده و یک تکان اساسی به خود بدهد. برند سامسونگ در سال گذشته توانست پرطرفدارترین برند در بازار ایران باشد و 52درصد سهم مصرف گوشی تلفن همراه را به خود اختصاص دهد. به طوری که اکنون ارزان ترین گوشی تلفن همراه این برند در بازار چیزی حدود دومیلیون تومان قیمت دارد. گوشی ای که البته از امکانات خاصی برخوردار نیست.

لپ تاپ های قاچاق در بازار

در نابسامانی بازار همیشه افرادی هستند که قصد دارند از شرایط به نفع خودشان استفاده کنند. در شرایط فعلی که کشور در مضیقه ارزی قرار دارد و واردات موبایل با مشکلات زیادی همراه شده است برخی افراد اقدام به واردات غیرقانونی لپ تاپ و این محصولات را در سایت های اینترنتی عرضه می کنند. البته این موضوع هم باعث ارزانی یا کاهش قیمت این دستگاه دیجیتال در بازار نشده است. در شرایط عادی افزایش قیمت های موبایل و لپ تاپ در ایران می تواند دلایل مختلفی ازجمله افزایش نرخ تورم، افزایش تقاضا، کاهش واردات، افزایش نرخ ارز، افزایش قیمت های جهانی و... داشته باشد، بااین حال آمار و ارقام نشان می دهد دلایل کافی وجود دارد که بخش قابل توجهی از افزایش قیمت ها در بازار موبایل و لپ تاپ در ایران را ناشی از عدم نظارت بر این بازار بدانیم.

البته بی شک مهم ترین عاملی که در این زمینه وجود دارد افزایش نرخ ارز یا کاهش ارزش پول ملی است.

ذره بین
محاسبه قیمت روز ارز از سوی واردکنندگان

ابراهیم درستی، رئیس اتحادیه صوت، تصویر و موبایل در گفت وگویی که با خبرنگار جام جم داشت، تصریح کرد: برخی شرکت های واردکننده تلفن همراه فقط طی یک روز کالاهای خود را 200تا400هزار تومان گران کردند. این در حالی است که این شرکت ها ارز را با نرخ پایین تری تهیه کرده، اما به قیمت روز محاسبه و به بازار عرضه می کنند.

وی تاکید کرد: افزایش قیمت کالاهای حوزه دیجیتال مستقیم به قیمت ارز وابسته است، اما به شرکت های واردکننده تلفن همراه و انجمن واردکنندگان توصیه می کنم و تذکر می دهم کالای وارداتی خود را بر مبنای ارزی که آن کالا را تهیه کرده اند به بازار عرضه کنند. برخی افراد گمان می کنند عرضه کننده نهایی محصول گرانفروشی می کند، اما حقیقت این است شرکت های واردکننده کالا را گران و به نرخ روز ارز تحویل آنها می دهد. درستی با بیان این که تقاضا برای خرید تلفن همراه افزایش زیادی داشته است، افزود: با توجه به آموزش از راه دور مدارس و دانشگاه ها، اکنون تقاضا در بالاترین سطح خود قرار دارد و با این که نسبت به سال گذشته افزایش قیمت زیادی در این بخش اتفاق افتاده، اما باز هم خانواده ها مجبور به خرید این کالا بوده و هنوز بازار در این زمینه کشش قیمتی دارد.  رئیس اتحادیه صوت، تصویر و موبایل ادامه داد: آمار واردات نسبت به سال گذشته تغییر چندانی نکرده است، اما تقاضا بیشتر شده و همین موضوع به دلیلی برای گرانی بیشتر کالاهای حوزه دیجیتال تبدیل شده است. به بیان بهتر، اکنون انگیزه کافی برای خرید وجود دارد، بنابراین از بانک مرکزی می خواهیم برای متعادل سازی بازار به واردکنندگانی که در چارچوب قانون اقدام به واردات این نوع کالاها می کنند، ارز بیشتری تخصیص دهد تا مشکلی از این بابت نداشته باشیم.  وی افزود: مردم به دنبال تهیه کالای با کیفیت و نوآور هستند و اگر محصولات داخلی بتواند نیاز خانوارها را رفع کند قطعا مردم به سمت خرید تولیدات ملی تمایل بیشتری خواهند داشت. این اتفاق اکنون در بخش تولید تلویزیون و لوازم خانگی افتاده و پیشرفت زیادی در تولید این کالاها حاصل شده است، اما اگر نمونه های خارجی از فناوری بسیار بالاتری نسبت به نمونه داخلی آن محصول برخوردار باشند، مردم به سمت کالای بهتر سوق داده می شوند. از این رو علاوه بر حمایت از تولید داخل حتما باید از کالاها و تولیداتی که بتوانند با فناوری روز دنیا، کالای باکیفیت را در اختیار مردم بگذارند، حمایت شود.

به گفته این مقام صنفی، خدمات پس از فروش یکی از مواردی است که مورد توجه خانوارهاست و هر شرکتی که بتواند خدمات ارزنده تری ارائه کند می تواند سهم بیشتری از بازار را در اختیار داشته باشد؛ موضوعی که در ایران توجه چندانی به آن نمی شود، اما شرکت های خارجی این موضوع را به خوبی درک کردند و برای حفظ مشتری خود خدمات پس از فروش مناسبی را به مشتریان خود عرضه می کنند.