آرشیو پنج‌شنبه ۲۷‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۷۴۴۶
اقتصادی
۷
یادداشت

خرید تضمینی محصولات کشاورزی و الزامات آن

عنایت الله بیابانی / قائم مقام خانه کشاورز

تولید کالاهای استراتژیک دارای اولویت، مورد حمایت دولت است. گندم در کشور ما مهم ترین کالای استراتژیک است که دولت در تولید و خرید آن سرمایه گذاری می کند. در بعضی سال ها دولت وارد کننده 5 تا 8 میلیون تن گندم بود.اما با افزایش حمایت، تغییر الگوی کشت، ورود دانش به بخش کشاورزی و اقدامات دیگر، اکنون تولید گندم نزدیک به 15 میلیون تن است. در چنین شرایطی دغدغه دولت این است که گندم را با قیمتی مناسب از کشاورز خریداری کند تا برای تولید انگیزه ایجاد شود. تولید و فروش گندم به دولت در نتیجه ایجاد انگیزه مناسب درکشاورزان به دست می آید. به این ترتیب امنیت غذایی حاصل حمایت از تولید کالاهای استراتژیک است. دولت معمولا بودجه مناسبی برای خرید گندم از کشاورزان اختصاص می دهد. اما هزینه تولید در شرایط فعلی بالاتر از نرخ های خرید تضمینی است که برای سال زراعی 1399-1400 پیشنهاد می شود. امیدواریم قیمت نهایی خرید تضمینی گندم تا هفته آینده اعلام شود و تکلیف کشاورزان گندمکار هم مشخص شود. تعیین قیمت خرید تضمینی در تحویل گندم با کیفیت بالاتر به دولت نقش مهمی دارد. قیمت تعیین شده خرید تضمینی باید کفاف هزینه های تولیدکننده را بدهد. امسال پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی به دولت عددی بین 4500  تا 5000 هزار تومان است. اعتقاد ما این است که این قیمت برای تولیدکننده مناسب است.

چالش اساسی خرید تضمینی همان تعیین قیمت است. گندم کالایی است که دولت برای تامین امنیت غذایی و ذخایر استراتژیک، حتما باید آن را از کشاورز خریداری کند. امسال هزینه هایی به کشاورزان تحمیل شده است که می دانیم ناشی از تحریم ها و شرایط اقتصادی به خاطر کرونا است. هزینه های سرباری، هزینه تمام شده تولید را بالا برده است. بر این اساس قیمت خرید تضمینی باید هزینه ها را بپوشاند و سودی هم به کشاورز برسد. کشاورزان چون شغل دیگری ندارند در هر صورت حتی با وجود ضرر ناچارند بکارند. با توجه به اهمیت استراتژیک گندم، دولت هم هر سال گندم تولیدی را می خرد. طبق مصوبه قانونی، قیمت گندم بر اساس نرخ بین المللی در بنادر، هزینه های مترتب به آن و هزینه تورم باید تعیین شود. اما در شرایط کنونی، این مصوبه قانونی رعایت نمی شود. هزینه ها بالا رفته و دولت باید قیمت منصفانه ای با توجه به این هزینه ها برای خرید تضمینی گندم تعیین کند. بحث دیگری که مطرح می شود واردات گندم به جای تکیه بر تولید است. کسانی که این نظر را دارند به موضوع مصرف آب اشاره می کنند. بله آب فاکتور اساسی در کشاورزی است. اما برای محصولات استراتژیک نمی توان ریسک کاهش تولید و وابستگی به واردات را پذیرفت. اگر بر اساس مصوبه قانونی، قیمت خرید گندم تعیین شود، کشاورز دیگر اعتراضی ندارد. قطعا قیمت واردات گندم با قیمت داخلی رقابت پذیر نیست. خشکسالی و قحطی در جهان، اهمیت و اولویت تولید گندم را بیشتر مشخص می کند. در کشورهای تولید کننده عمده گندم، چون ماشین آلات، نهاده و ملزومات دیگر وارداتی نیست، هزینه های تولید و قیمت گندم، قیمت بالایی نیست. در این کشورها حتی مشکل کمبود آب هم وجود ندارد. بنابراین تعیین نرخ گندم در کشور ما ملزومات خود را دارد و تعیین قیمت آن باید با کار کارشناسی دقیق باشد.

گندم اهمیت دارد چون سالانه علاوه بر مصرف حدود 3 میلیون تن دخیره سازی داریم. البته مجلس در روزهای اخیر طرحی دارد که قیمت گذاری خرید گندم از شورای اقتصاد به شورای قیمت گذاری جدیدی واگذار شود. البته ما معتقدیم این طرح نیاز به کار کارشناسی دارد و مهمتر از آن باید بودجه دولت را هم در نظر گرفت. نمی توان قیمتی برای خرید تضمینی تصویب کرد که دولت بودجه ای برای پرداخت آن نداشته باشد.