آرشیو پنج‌شنبه ۲۷‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۷
گردشگری
۱۸
تحلیل

کشورها در بحران کرونا چگونه برای شهروندان خود «فرصت سفر» ایجاد می کنند؟

نسل جدید تعطیلات آخرهفته

دنیای اقتصاد : بازار گردشگری در کشورها با سه مهارت دولت ها، از رکود کرونایی فاصله گرفت. گزارش سازمان جهانی گردشگری از ابتکار عمل کشورها نشان می دهد تمرکز بر «رونق بخشی سفرهای داخلی شهروندان» شدت گرفته و برای این منظور طرح «افزایش تعطیلات آخرهفته به سه روز» در حال اجرا است. فرصت هفتگی و توان بخشی مالی برای سفر، رمز فعالیت این بازار پول ساز است.

بازار گردشگری جهان به منظور تقویت، راه اندازی مجدد و بهبود این بخش پس از بحران بیماری کووید-19 به سفرهای داخلی روی آورده است و ترویج گردشگری داخلی از طریق اجرای نسل جدید تعطیلات آخر هفته، اولین گام برای بازیابی بازار گردشگری است. هر چند نخستین گام نجات بازار گردشگری ایران نیز برای خروج از کمای توریسم و رسیدن به تعطیلی کامل این بخش، ارتقای بازار گردشگری داخلی و تشویق و ترویج مردم به سفرهای ایمن داخلی و نزدیک است. اما به دلیل آنکه «زمان مناسب» برای سفرهای منظم در کشورمان وجود ندارد (خلا آخر هفته دو روزه)، عملا هنوز شرایط برای احیای این بازار فراهم نشده است. کشورها از تعطیلات آخر هفته دوروزه در عصر کرونا جلوتر آمده اند و آخر هفته سه روزه در این ایام را پیگیری می کنند.

بسیاری از کشورهای جهان با شروع کاهش محدودیت های سفر در فصل تابستان، گردشگری داخلی را در اولویت قرار داده و اقدامات لازم را برای ارتقای سفر در کشورهای خود آماده و اتخاذ کرده اند. هدف اصلی چنین اقداماتی تقویت سفرهای داخلی و بازیابی بخش گردشگری است. براین اساس کشورها دو شیوه راهبردی «مشوق های مالی» و «بازاریابی و تبلیغات» را در کنار طراحی نسل جدید تعطیلات آخرهفته برای بازگشت بازار توریسم داخلی به حالت طبیعی (قبل از کرونا) درنظر گرفته اند و بر محصولات خاص عمدتا سفرهای طبیعت گردی (اکوتوریسم)، فعالیت در هوای آزاد و دور از مناطق متراکم، سفرهای ماجراجویی و گردشگری فرهنگی، غذایی و روستایی تمرکز کرده اند.

به گزارش «دنیای اقتصاد» به رغم توجه ویژه مقاصد برتر گردشگری جهان به ارتقای گردشگری داخلی خود در این بحران کرونا و جایگزینی موقت با ورود توریست های خارجی به منظور نجات بازار گردشگری و بازیابی و رونق دوباره مشاغل، به نظر می آید که متولیان گردشگری و دولت در کشورمان از توجه به این بخش غافل مانده و همچنان تنها راه نجات بازار گردشگری ایران را ارتقا و بازیابی گردشگری بین المللی و جذب توریست های خارجی می دانند که بتوانند از این محل به جبران خسارت های مالی و ارزآوری بپردازند که در واقع جایگزین درآمدهای نفتی ایران باشد. پیش از همه گیری کرونا نیز بازار گردشگری کشور باتوجه به شرایط سیاسی و اقتصادی حاکم به ویژه از آذر 98 روند نزولی در پیش گرفته و تقریبا بازار توریست خارجی خود را از دست داده بود. شاید بتوان از عمده دلایل آسیب مداوم به بازار گردشگری ایران با هر رویداد بین المللی را عدم توجه به گردشگری داخلی و وابستگی این بازار به ورود توریست های خارجی دانست. این در حالی است که براساس بررسی های سازمان جهانی گردشگری سهم گردشگری داخلی از کل بازار توریسم ایران حدود 90 درصد است. اما همین سهم در کشورهای توریستی بالای 98 درصد است. مقامات بازار گردشگری کشورمان تصور می کنند در کشورهای توریستی، این توریست خارجی است که موتور بازار را به جریان انداخته است اما در واقعیت، توریست های داخلی در هر کشوری می توانند سرنوشت آن بازار را تعیین کنند. بحران کرونا می تواند فرصت مناسبی برای متولیان گردشگری دولت باشد که به منظور جبران خسارت های وارد شده بر این بخش و بازیابی مشاغل به ارتقا و رونق بازار گردشگری داخلی بپردازند که این امر می تواند با ایجاد مشوق های مالی و تبلیغات گسترده در جهت سفرهای ایمن صورت گیرد. با ارتقای سفرهای در استطاعت شهروندان و ایجاد بازار رقابتی بین فعالان و مشاغل در عرصه توریسم با الگویابی و استفاده از راهبردهای دیگر کشورها می توان ضمن خروج از کمای توریسم به تقویت و توسعه گردشگری داخلی به عنوان اولویت مهم در بازار گردشگری پرداخت.

از ماه ژوئن (خرداد)، محدودیت های سفر در بسیاری از کشورها به طور جزئی یا کامل کاهش یافته یا برداشته شده  و این امر منجر به شروع تدریجی گردشگری شده است و باتوجه به اولویت گردشگری داخلی بسیاری از دولت ها در سراسر جهان درحال توسعه و اجرای راهبردهای جدید با هدف ارتقای سفرهای داخلی و بازیابی بخش گردشگری هستند. این راهبردها در پنج روش ابتکاری مشوق های مالی، بازاریابی و تبلیغات، توسعه محصولات، هوش بازار و ظرفیت سازی و آموزش به اجرا درآمده است که دو راهبرد مشوق های مالی و بازاریابی و تبلیغات مهم ترین و پرطرفدارترین شیوه به کارگیری محسوب می شود.

مشوق های مالی متداول ترین برنامه اتخاذشده کشورها برای ایجاد تحرک گردشگری داخلی است. این مشوق ها به سه شیوه ارائه کوپن سفر (یارانه مستقیم) برای ساکنان کشور به منظور گذراندن در موسسات گردشگری داخلی، کاهش مالیات ارزش افزوده پروازهای داخلی و سایر خدمات گردشگری و البته تعطیلات آخر هفته طولانی (بیش از دو روز) صورت گرفته است. به طور کلی این برنامه ها با هدف ارتقای گردشگری داخلی و ایجاد محرک برای نقدینگی مشاغل گردشگری به ویژه شرکت های متوسط و کوچک، ارتقای اشتغال و حمایت از اقتصادهای محلی انجام می شود. برخی از کشورها با افزایش فصل گردشگری و برخی با ایجاد شرایط سفر برای خانوارهای کم درآمد اقدام به بازیابی گردشگری داخلی و مشاغل کرده اند. شکل این اقدامات در مناطق مختلف متفاوت است، کوپن ها و مشوق های مالی بیشتر در اروپا و آسیا و اقیانوسیه به کار گرفته می شود در حالی که به کارگیری شیوه «آخر هفته های طولانی» در منطقه آمریکا قابل مشاهده است. کشورهای یونان، ایتالیا، ایسلند، رومانی، صربستان، اسلوونی، لهستان، دانمارک، مالزی، تایلند، ماکائو و کره جنوبی به ارائه یارانه ها و کوپن های گردشگری به شهروندان خود یا به شکل پرداخت مالی یا تخفیف در سفر و هتل ها اقدام کرده اند. مجارستان و ترکیه نیز با کاهش مالیات ارزش افزوده اقدام به تشویق مردم خود به سفرهای داخلی کرده اند. مکزیک، کاستاریکا و نیوزیلند نیز با طولانی کردن تعطیلات آخر هفته به ارتقای گردشگری داخلی خود پرداخته اند.

دولت مکزیک با تاکید بر اهمیت گردشگری داخلی، که 82 درصد از کل بازار گردشگری را دربرمی گیرد با ارائه مبلغ 142 میلیون دلار به منظور تشویق گردشگری داخلی تعطیلات آخر هفته طولانی را در پیش گرفته است. کاستاریکا قانونی را تصویب کرد که تمام تعطیلات سال های 2020 و 2021 را به روزهای دوشنبه منتقل کند تا شهروندان برای سفر به داخل کشور در تعطیلات آخر هفته طولانی و تمدید اقامت خود در مقاصد گردشگری در سراسر کشور اقدام کنند و به فعالیت مجدد بخش های گردشگری کمک کند.

نیوزیلند نیز تعطیلات آخر هفته طولانی یا افزودن تعطیلات را به عنوان اقدامی برای تقویت و ترویج گردشگری داخلی درنظر گرفته است.

به این ترتیب یکی از اقدامات بسیار مهم و کاربردی در ارتقای گردشگری داخلی ایران استفاده از نسل جدید تعطیلات آخر هفته است. با افزایش تعطیلات آخر هفته به دو تا سه روز، امکان سفر خانوارهای ایرانی به مقاصد نزدیک به محیط خود یا مناطق دورتر در داخل کشور فراهم می شود. این بسته سفر می تواند علاوه بر تعطیلات آخر هفته به شکل ارائه یارانه های سفر به افراد کم درآمد یا تخفیفات در بخش های مختلف خدمات گردشگری مانند هتل ها اعطا شود.

همچنین بسیاری از کشورها همچون آرژانتین، کانادا، چین، کاستاریکا، دانمارک، فیجی، فنلاند، فرانسه، گرجستان، مجارستان، ایسلند، اردن، مالزی، مکزیک، مراکش، نیوزیلند، پرتغال، کره جنوبی، صربستان، اسلوونی، اسپانیا و اروگوئه برای تقویت سفرهای داخلی و بازیابی توریسم، استراتژی بازاریابی و تبلیغات را به اجرا درآورده اند. در بسیاری از کشورها به ویژه مقاصد پیشرو در بازار گردشگری، «توریسم داخلی» اولین گام برای شروع مجدد گردشگری و فعال سازی دوباره اقتصاد جهانگردی است که این امر در آینده بازاریابی و تبلیغات برای جذب مسافران خارجی را به دنبال خواهد داشت. در حال حاضر بیشتر کشورها به ویژه آمریکا و اسپانیا به راه اندازی کمپین های دعوت به سفرهای داخلی هستند که این کمپین ها با استفاده از سیستم های هوشمند، تبلیغات در رسانه های اجتماعی، تلویزیونی و رادیویی، ترویج مسابقات با ایجاد بسترهای جدید ارائه تجارب گردشگری و کمک به مشاغل انجام می شود. مقامات گردشگری در کشورها با استفاده از شیوه های تبلیغاتی جدید روی ارتقای سفر به مقاصد کمتر دیده شده همچون مناطق روستایی و طبیعی متمرکز شده اند و برخی نیز به برجسته کردن جاذبه ها و مقاصد محسوب پرداخته اند. همچنین برای ارتقای گردشگری داخلی برخی از مقامات کشورها از ابزارهای آنلاین برای ارائه اطلاعات درباره محدودیت سفر و اقدامات ایمنی مقصد استفاده کرده اند.

برخی از کشورها همچون کاستاریکا، پاراگوئه، مکزیک، پرو، آرژانتین، اردن و مجارستان نیز بر تولید و تقویت محصولات خاص برای ارتقای گردشگری داخلی متمرکز شده اند و عمدتا محصولات خود را برای سفر به طبیعت و فعالیت در هوای آزادی و به دور از مناطق متراکم همچون مناطق حفاظت شده طبیعی، ماجراجویی و اکوتوریسم، گردشگری فرهنگی، غذایی و روستایی درنظر گرفته اند. همچنین برخی از کشورها افراد را به گردشگری شهری تشویق کرده اند.

از دیگر راهبردها در جهت ارتقای گردشگری داخلی در برخی از کشورها همچون پرو، فرانسه، کانادا، مجارستان، شیلی، پاراگوئه، فنلاند، ماکائو، کاستاریکا و کره جنوبی اقدامات مشترک تمامی فعالان گردشگری با مشارکت ذی نفعان دولتی در سطوح ملی و محلی و بخش خصوصی است. در بسیاری از کشورها متولیان گردشگری با سایر مقامات ملی همچون وزارت حمل ونقل، وزارت دارایی، فرهنگ و... همکاری کرده اند و با ارائه انواع مشوق ها برای بازیابی بازار توریسم تلاش می کنند. همچنین شهرداری ها نیز با تولید محصولات جدید گردشگری هم سطح مقصد، سازگاری محصول با مقصد، بهبود زیرساخت ها و ارتقای بازاریابی داخلی به همکاری فعال با سازمان های گردشگری روی آورده اند.

برخی از کشورها همچون فیلیپین، پاراگوئه، آرژانتین و استرالیا نیز برای تعریف بهتر از استراتژی های بازاریابی خود، به پیش بینی و شناخت از بینش بازار گردشگری داخلی درباره رفتار و ترجیحات مسافران داخلی و روش های توسعه و ارتقای بهتر این بازار پرداخته اند. این امر می تواند با ایجاد یک نهاد برای ارزیابی کاهش محدودیت ها و اطلاع از به کار گیری مناسب ترین و موثرترین استراتژی ها برای بازیابی گردشگری به ویژه از نظر تبلیغ و توسعه محصول است. در آرژانتین یک نهاد برای نظارت و ارزیابی گردشگری داخلی ایجاد شده است.

در نهایت اکثر کشورها همچون کاستاریکا، شیلی، استرالیا و پاراگوئه اقدامات گسترده ای را برای ارتقای ظرفیت سازی و آموزش دی نفعان گردشگری داخلی اتخاذ کرده اند که این شیوه های خلاقانه بیشتر در منطقه آمریکا به کار گرفته شده است. این امر در قالب آموزش های آنلاین ارائه شده سازمان های مرتبط با گردشگری، وبینارها و سایر ابزارهای آموزشی آنلاین برای ارتقای مهارت های کارکنان و فعالان مستقیم با گردشگری داخلی، ایجاد محصولات جدید با هدف توسعه بازار داخلی، تقویت زنجیره بازاریابی با آژانس های مسافرتی ملی و محلی و بهره مندی از دانش فعالان گردشگری در جهت شناخت مقاصد ملی و محلی و کمک آنها برای ارائه تجارب خود صورت می گیرد.