آرشیو پنج‌شنبه ۲۷‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۷۴۵
ورزش
۸
تاریخ

نخستین ها در مستطیل سبز

نگاهی به تاریخچه چند تکنیک ناب فوتبال

ساناز علی پور

هدف در زمین فوتبال، باز کردن دروازه تیم حریف و بسته نگه داشتن دروازه تیم خود است اما گاهی تلاش برای دستیابی به این دو مهم با نوعی تلاش برای خلق هر چه بیشتر زیبایی گره می خورد و در اینجاست که جالب توجه ترین تکنیک های فوتبال شکل می گیرند؛ همچون پاس های آمیخته به نبوغ رونالدینهو، یا چرخش های هیپنوتیسم کننده یوهان کرایوف که بعدها توسط ژاوی به شکلی دیگر در میانه میدان به نمایش درآمد. تاکنون بازیکنان زیادی به میدان فوتبال پا گذاشته اند اما تنها تعداد اندکی از آنها توانسته اند، دست به نوآوری بزنند و حرکات فنی جدیدی را ابداع کنند. گرچه با نگاه کردن به تاریخچه فوتبال می توان دریافت که دریبل رابونایی را ریکاردو اینفانته پایه گذاری کرده یا دریبل رنگین کمانی اثر هنری جی جی اوکوچاست اما متاسفانه فوتبال نام همه بازیکنان نوآورش را به خاطر نمی آورد و از این رو نام ابداع کننده برخی تکنیک ها همچون لایی مشخص نیست و برخی دیگر به اسم بازیکن دیگری شناخته می شوند برای مثال مشخص نیست چه کسی برای اولین بار از حرکت رولت مارسی برای دریبل زدن استفاده کرده اما اکنون به دریبل زیدانی معروف است چون این اسطوره فرانسوی بود که استفاده از این تکنیک را به اوج خودش رساند. در اینجا به مرور به اجرای نخستین چند تکنیک شناخته شده در دنیای فوتبال می پردازیم.

قیچی برگردان

آخرین تصاویر برجسته از یک قیچی برگردان زیبا در اذهان، پرواز شگفت انگیز کریستین رونالدو در مقابل یوونتوس(در بازی رفت میان تیم های رئال مادرید و یوونتوس در لیگ قهرمانان اروپا 2018-2017) همچنین گل تماشایی گرت بیل مقابل لیورپول در فینال لیگ قهرمانان همان سال به دروازه لوریس کاریوس نگون بخت است. همچنین سال گذشته علیرضا جهانبخش هم با گلی موسوم به  قیچی برگردان به دروازه چلسی وارد هایلایت های لیگ جزیره شد و کاندیدای زننده زیباترین گل فصل پریمیر لیگ شد. اما اولین تصویر متعلق به کیست؟

رامون اونتزاگا نخستین کسی بود که قیچی برگردان را در زمین فوتبال اجرا کرد. او این حرکت را در زمین بندر تالکونای شیلی ابداع کرد؛ بدن در هوا، پشت به زمین و پاها مانند دو تیغه قیچی، توپ را با ضربه ناگهانی پا به عقب برگرداند. چند سال بعد در سال 1927 وقتی تیم کولوکولو به اروپا سفر کرد، بازیکن خط حمله داوید آریانو این حرکت را در ورزشگاه های اسپانیا اجرا کرد. خبرنگاران شکوه این جست و خیز ناشناخته را ستودند و بر آن «شیلیانا» نامیدند چراکه این هم مثل توت فرنگی و کوئکا  از شیلی آمده بود. پس از آن شیلیانا به سراسر جهان صادر شد.

 داوید آریانو پس از به ثمر رساندن چند گل قیچی برگردان در همان سال پس از برخوردی مرگبار با یک مدافع پوششی در ورزشگاه والدولید شیلی در حالی که تنها 25 سال داشت از دنیا رفت (ورزشگاه تیم کولوکولو در سانتیاگو، پایتخت کشور شیلی، نام این بازیکن را بر خود دارد). بعدها لئونیداس داسیلوا و پله، دو اسطوره فوتبال برزیل از جمله بازیکنانی بودند که به طور مکرر این حرکت را در زمین فوتبال پیاده کردند.

 گل المپیکی

وقتی تیم ملی اروگوئه با مدال طلا از المپیک 1924 بازگشت، آرژانتینی ها آنها را به برگزاری مسابقه دوستانه دعوت کردند. 

پس از تساوی بازی رفت در مونته ویدئو، دو تیم در دیدار برگشت در بوینس آیرس به مصاف هم رفتند. تیم ملی آرژانتین با نتیجه دو بر یک پیروز آن رقابت شد اما آنچه به این بازی اهمیت تاریخی می بخشد گل اول مسابقه است! بازیکن آرژانتینی که این گل را به ثمر رساند، سزارو اونتزاری بود. او کرنری زد و توپ یک راست به تور دروازه اروگوئه چسبید؛ بدون آنکه هیچ بازیکن دیگری آن را لمس کند! این نخستین بار در تاریخ فوتبال بود که گلی به این صورت وارد دروازه می شد. بازیکنان اروگوئه پس از سکوتی که از بهت دیدن چنین صحنه ای دچارش شده بودند، شروع به اعتراض کردند. 

آنها معتقد بودند که اونتزاری قصد نداشته، توپ را داخل دروازه بزند و زننده گل باد است! اما از نظر داور اعتراض آنها وارد نبود. اونتزاری بقیه عمرش را به این گذراند که قسم بخورد این گل تصادفی نبوده است. از آن زمان چنین گل هایی «گل المپیکی» خوانده می شوند زیرا دروازه قهرمان المپیک با به ثمر رسیدن چنین گلی باز شده بود.

پنالتی  چیپ

وقتی پس از 120دقیقه رقابت طاقت فرسا بین دو تیم چکسلواکی و آلمان غربی در حالی که تابلوی اعلانات ورزشگاه عدد 2-2 را نمایش می داد، داور بازی سوت پایان فینال یورو 1976را به صدا آورد، بازیکنان چکسلواکی زمین را ترک کردند چون نمی دانستند که دو فدراسیون تصمیم گرفته اند، سرنوشت بازی را با ضربات پنالتی مشخص کنند. این اولین باری بود که دیدار نهایی جام ملت های اروپا به ضربات پنالتی کشیده می شد. بازی در ضربات پنالتی نیز مساوی بود تا اینکه اولی هوینس به جای بکن باوئر(که قرار بود در صدمین بازی ملی اش پنالتی بزند) پشت توپ رفت و پنالتی چهارم را به آسمان کوبید. سپس نوبت به آنتونین پاننکا رسید. او پنالتی خود را با خلق یک حرکت جدید در دنیای فوتبال گل کرد؛ سپ مایر به چپ پرید و پاننکا با ضربه چیپ دروازه را باز کرد تا چکسلواکی به قهرمانی اروپا نایل شود و از آن پس پنالتی های چیپ به نام «پنالتی پاننکایی» شناخته شوند. پاننکا این حرکت را به لطف باخت های مکررش در شرط بندی با گلر تیم شان ابداع کرد. زمانی که او در عضویت باشگاه بوهمیانس شهر پراگ به سر می برد بعد از هر تمرین تیم، او و دروازه بان با شرط بندی روی شکلات و نوشیدنی مسابقه پنالتی می دانند و باخت های پیاپی، پاننکا را بر آن داشت تا روش جدیدی برای گل کردن پنالتی کشف کند. سرانجام پس از فکرهای شبانه بسیار این ایده به ذهن او خطور کرد که اگر کمی مکث کند و ضربه را به صورت چیپ بزند چون دروازه بان پیش از آن به یک سو شیرجه رفته است، قادر به مهار آن نخواهد بود. سال ها بعد پاننکا گفت اگر آن پنالتی را از دست می داد، حزب کمونیست حاکم مجبورش می کرد، فوتبال را کنار بگذارد و در کارخانه کار کند. 

ضربه عقرب

رنه هیگوئیتا، دروازه بان جنجالی تیم ملی کلمبیا در سپتامبر 1995 حرکتی را در زمین فوتبال پیاده کرد که هر چند بعدا برای دفعات خیلی کمی تکرار شد اما از آن به عنوان یکی از عجیب ترین فوت و فن ها در مستطیل سبز یاد می شود. ال لوکو ادعا می کند ایده این ضربه وقتی به ذهنش رسید که روزی بچه ها را حین تلاش برای زدن قیچی برگردان در خیابان تماشا می کرد و بعد از 5 سال تمرین توانست آن را در دیداری دوستانه برابر تیم ملی انگلیس پیاده کند. در آن ظهر کسل کننده در ورزشگاه ومبلی، وقتی جیمی ردنپ توپ بلندی را به سمت محوطه جریمه کلمبیا فرستاد و البته کمک داور پرچم را به نشانه آفساید بالا برد، هیگوئیتا توپ را با ضربه ای مهار کرد که «دم عقرب» نام گرفت؛ او به جلو شیرجه زد و در حالی که بدنش کاملا موازی با زمین بود، پاهایش را بالا آورد و با پاشنه آنها توپ را دفع کرد. هر چند در آن زمان این حرکت مورد پسند بعضی ها قرار نگرفت و حتی مالکوم بری، مسوول اتحادیه فوتبال مدارس انگلیس این حرکت را «ناشیانه و احمقانه» نامید، هیگوئیتا همواره این حرکت خود را ستایش کرده و از آن به عنوان هدیه ای از طرف خداوند یاد می کند. البته ضربه عقرب یک ورژن دیگر هم دارد و نمونه اش گلی است که ژیرو در لیگ برتر انگلیس زمانی که پیراهن آرسنال را بر تن داشت، وارد دروازه کریستال پالاس کرد و با آن جایزه پوشکاش را هم برد. زلاتان هم از این نوع گل ها زیاد زده است. 

گل رباح ماجری

در هفته های پایانی بوندس لیگای 2020-2019 لواندوفسکی با یک ضربه پشت پای زیبا گل چهارم بایرن مونیخ را وارد دروازه دوسلدورف کرد. از 27 مه 1987 تاکنون یعنی از شبی که رباح ماجر در استادیوم ارنست هاپل شهر وین مجبور شد برای باز کردن دروازه بایرن مونیخ با پشت پای خود به توپ ضربه بزند به گل حاصل از چنین ضربه ای «گل رباح ماجری» گفته می شود. فینال جام باشگاه های اروپا 1987-1986 فرصت مناسبی بود تا بایرن مونیخ برای چهارمین بار فاتح این جام شود، وقتی سوت پایان نیمه اول با برتری یک بر صفر با واریایی ها به پایان رسید نیز چنین پنداشته می شد اما گل عجیب رباح ماجر ورق را برگرداند و وقتی دو دقیقه بعد یعنی در دقیقه 81 تیم او گل دوم را هم به ثمر رساند، این پورتو بود که جام قهرمانان اروپا را بالای سر برد. در آن شب پورتو برای نخستین بار فاتح اروپا شد و ستاره الجزایری این تیم با زدن نخستین گلش با پشت پا این تکنیک را به نام خود به ثبت رساند. بعدها بازیکنان زیادی این تکنیک را به کار بردند از جمله ایوان زامورانو ملقب به ایروان مخوفف مهاجم سابق تیم های رئال مادرید و اینتر و تیم ملی فوتبال شیلی.