آرشیو پنج‌شنبه ۲۷‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۷
سیاست گذاری
۶

تاکتیک بانک مرکزی برای جذاب سازی اوراق جواب داد: جانمایی اوراق در سبد بانک ها

دنیای اقتصاد : این هفته وزارت اقتصاد برای پیدا کردن مشتری اوراق در بازار اولیه، به زحمت نیفتاد. شانزدهمین مرحله از حراج اوراق بدهی دولتی برگزار شد. در این مرحله، بیش از 3 هزار میلیارد تومان از اوراق دولتی فروخته شد. بر این اساس، مکانیزم جدید تامین مالی دولت برای شانزدهمین هفته، کار کرد تا دولت مجموعا تاکنون موفق به تامین حدود 70 هزار میلیارد تومان از این طریق شود. در آخرین حراج برگزار شده، میانگین وزنی نرخ بهره موثر اوراق به زیر 20 درصد رسیده است. نکته اینجا بود که الزام بانک ها به نگهداری 3 درصد از مجموعه سپرده ها در قالب اوراق، موجب بازگشت تقاضای بانک ها به این بازار شده و همین مساله تامین مالی دولت را تسهیل کرده است. وزرات اقتصاد تقریبا با 100درصد سفارشات در حراج شانزدهم موافقت کرده است.

حراج شانزدهم

به گزارش روابط عمومی بانک مرکزی، پیرو اطلاعیه روز سه شنبه 18 شهریورماه 1399 درخصوص برگزاری حراج اوراق بدهی دولتی به اطلاع می رساند، طی برگزاری شانزدهمین مرحله از این حراج، تعداد 4 بانک و 3 صندوق سرمایه گذاری سفارش های خود را در مجموع به ارزش 3/ 29 هزار میلیارد ریال در سامانه های بازار بین بانکی و مظنه یابی شرکت مدیریت فناوری بورس تهران ثبت کردند. وزارت امور اقتصادی و دارایی نیز با فروش 6/ 9 هزار میلیارد ریال اوراق «اراد51» با نرخ بازده تا سررسید 19 درصد، 950 میلیارد ریال اوراق «اراد45» با نرخ بازده تا سررسید 20 درصد، 6/ 13 هزار میلیارد ریال اوراق «اراد52» با نرخ بازده تا سررسید 20 درصد و 5 هزار میلیارد ریال اوراق «اراد53» با نرخ بازده تا سررسید 21 درصد (در مجموع به ارزش 2/ 29 هزار میلیارد ریال) موافقت کرد. معاملات مربوط به فروش این اوراق به نهادهای مالی برنده در روز سه شنبه 25 شهریورماه 1399 توسط کارگزاری بانک مرکزی در سامانه معاملاتی بورس ثبت شد.  در واقع وزارت اقتصاد تقریبا با 100 درصد سفارشات ارائه شده، موافقت کرد.

به علاوه، سرمایه گذاران حقیقی و حقوقی در فرآیند خارج از حراج و از طریق بورس در حدود 5/ 1 هزار میلیارد ریال اوراق «اراد45» با نرخ بازده تا سررسید 20 درصد، 6/ 11 میلیارد ریال اوراق «اراد49» با نرخ بازده تا سررسید 21 درصد و 97 میلیارد ریال اوراق «اراد53» با نرخ بازده تا سررسید 21 درصد (در مجموع به ارزش 6/ 1 هزار میلیارد ریال) را خریداری کردند.  در مجموع، 8/ 30 هزار میلیارد ریال اوراق بدهی دولت در هفته جاری توسط سرمایه گذاران حقیقی و حقوقی خریداری شد.

سیر تقاضای بانکی

از هفته هفتم تا سیزدهم حراج اوراق، تقاضای بانک ها برای خرید اوراق به سمت صفر میل کرد. در واقع بانک ها تمایلی به خرید اوراق با نرخ های پیشنهادی وزارت اقتصاد یا نرخ های مورد قبول این وزارتخانه نداشتند. به همین دلیل در سیزدهمین هفته حراج، خرید بانک ها از اوراق به صفر رسید و این عدد در هفته چهاردهم تنها 190 میلیارد تومان بوده است. اما بخشنامه جدید بانک مرکزی، قدرت چانه زنی بانک ها در بازار اوراق را کاهش داد. در بخشنامه ای که سیاست گذار پولی در 12 شهریور ماه به شبکه بانکی ابلاغ کرد، بانک ها و موسسات اعتباری غیربانکی را موظف کرد که ظرف مدت سه ماه، حداقل معادل 3 درصد از مانده کل سپرده های خود را به صورت اوراق مالی اسلامی قابل معامله در بازار سرمایه که توسط خزانه داری کل کشور منتشر می شود، نگهداری کنند. دقیقا از حراجی که بعد از این تاریخ برگزار شد، تقاضای بانک ها برای خرید اوراق با جهش مواجه شد. در هفته پانزدهم 5/ 2 هزار میلیارد تومان از اوراق دولتی توسط بانک ها خریداری شد. در آخرین مرحله حراج نیز وزارت اقتصاد با فروش 9/ 2 هزار میلیارد تومان اوراق به بانک ها موافقت کرد. سهم بانک ها از اوراق فروش رفته در این هفته حدود 95 درصد بوده است، در حالی که طی هفته های گذشته، وزارت اقتصاد ناچار بود برای یافتن مشتری با نرخ سود مدنظرش، به سراغ بازار سرمایه و مذاکره با برخی نهادهای مالی رود. اما در شانزدهمین هفته از حراج اوراق دولتی، تنها حدود 160 میلیارد تومان از اوراق را در بازار سرمایه به فروش رساند. این کمترین میزان فروش در بازار سرمایه در طول 11 هفته گذشته به حساب می آید. در واقع از زمانی که در کنار حراج اوراق، مکانیزم بازار سرمایه نیز برای فروش اوراق به کار گرفته شد، هیچ گاه میزان فروش به این اندازه نبوده است. این مساله نشان می دهد وزارت اقتصاد توانست با نرخ مد نظر خودش، در بین بانک ها تامین مالی کند. حتی نرخ سود موثر، نسبت به هفته گذشته با افت 2/ 0 واحد درصد همراه شده است. البته میزان تامین مالی در هفته شانزدهم به میزان هفته پانزدهم نبوده است که این مساله می تواند ناشی از دسترسی مناسب خزانه داری به منابع، در حال حاضر باشد. بانک مرکزی نیز 12 شهریور ماه در گزارش وضعیت از تحولات اقتصاد کلان، درخصوص کاهش رشد پایه پولی اعلام کرده بود: «رشد پایه پولی در پایان مرداد سال جاری نسبت به پایان سال قبل معادل 9/ 2درصد و نسبت به ماه مشابه سال قبل معادل 8/ 26 درصد بوده است. ذکر این نکته ضروری است که کاهش قابل ملاحظه رشد پایه پولی در دوره مورد بررسی به تامین کسری بودجه دولت از محل انتشار اوراق مالی و فروش اموال و سهام دولت مربوط بوده که زمینه ساز افزایش سپرده های دولت نزد بانک مرکزی بوده است.» افزایش سپرده های دولت نزد بانک مرکزی این سیگنال را صادر می کند که دولت با فروش اوراق توانسته به وضعیت قابل قبولی از نظر منابع در دسترس برسد. همین مساله می تواند بی نیازی دولت از فروش بیشتر اوراق در هفته جاری را نیز توضیح دهد.

تحولات نرخ سود

نرخ سود در بازار اولیه اوراق در طول هفته های اخیر، روند باثباتی را طی می کند. اوراق 2 ساله از هفته دهم، در نرخ 20 درصد میخکوب شده است. اوراق 3 ساله نیز در طول 7 هفته آخر حراج، با نرخ 21 درصد به فروش رفته است. این مساله نشان می دهد نرخ مطلوب وزارت اقتصاد برای اوراق 2 ساله و 3 ساله فعلا در محدوده 20 تا 21 درصد قرار دارد. در هفته جاری اوراق 2 ساله بیشترین فروش را با نرخ 20 درصد داشته است. کمترین محبوبیت نیز در اوراق 3 ساله با نرخ 21 درصد گزارش شده است. کل اوراق 3 ساله فروش رفته معادل 510 میلیارد تومان بوده است. این یعنی تقاضا برای اوراق 3 ساله با نرخ فعلی، به کمترین میزان رسیده است. کمااینکه در مورد اوراق یکساله، وزارت اقتصاد در هفته جاری انعطاف نشان داد و حاضر به فروش با نرخ بالاتری نسبت به هفته های گذشته شد. اوراق یکساله پیش از این با نرخ سود 9/ 18 درصد فروش رفته بود. اما در هفته شانزدهم، نرخ سود اوراق یکساله به 19 درصد افزایش یافت.

اولین حراج مهر ماه

اولین حراج نیمه دوم سال، در اول مهر ماه برگزار می شود. در حراج هفته آینده سه نماد «اراد 49»، «اراد 52» و «اراد 53» با سررسیدهای 2 ساله و 3 ساله عرضه می شوند. حجم عرضه اوراق در اولین روز پاییز، معادل 1/ 5هزار میلیارد تومان است. بانک ها و موسسات اعتباری غیربانکی متقاضی شرکت در این حراج می توانند نسبت به ارسال سفارش های خود تا ساعت 12:00 روز یکشنبه 30 شهریورماه 1399 تنها از طریق سامانه بازار بین بانکی اقدام کنند. صندوق های سرمایه گذاری، شرکت های بیمه ای و شرکت های تامین سرمایه متقاضی شرکت در این حراج نیز می توانند سفارش های خود را تا ساعت 12:00 روز یکشنبه 30شهریورماه 1399 از طریق سامانه مظنه یابی شرکت مدیریت فناوری بورس تهران ثبت کنند. معاملات مربوط به این حراج در روز سه شنبه اول مهرماه 1399 انجام خواهد شد.