آرشیو دو‌شنبه ۳۱‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۳۸۲۲
اقتصاد
۴
یادداشت

فناوری اینترنت بدن (IOB) ارزش آفرین و اشتغال زا

بیتا کریمی (کارشناس ارشد اقتصاد ارتباطات و فناوری اطلاعات)

پیشرفت های فناوری، دگرگونی نوینی از کاربرد اینترنت با عنوان «اینترنت بدن» (IOB) ارائه کرده است؛ دستگاه های متصل به اینترنت و حس گرهایی که روی بدن جا گرفته یا حتی درون بدن کاشته می شوند و کمیتی عظیم از داده های بیولوژیکی و رفتاری انسان را برای بهره جویی در تحقیقات پزشکی، بهداشتی، صنعتی و اجتماعی در اختیار پژوهشگران قرار می دهند. فناوری های IOB می توانند تهاجمی، غیر تهاجمی یا کمتر تهاجمی باشند. حسگرهای زیرپوستی که داخل بدن قرار گرفته یا بخشی از بدن می شوند، غیرتهاجمی هستند؛ اما فناوری های تهاجمی مانند قرص های دیجیتال ترکیبی که حاوی مینی سنسورها و قابل خوردن اند، در بدن بیمار فعال شده و سپس داده ها را منتقل می کنند. کاشت یک عضو مصنوعی متصل به اینترنت، مانند لوزالمعده مصنوعی، به عنوان یک تنظیم کننده انسولین خودکار بیماران دیابتی یا اندام روباتیک برای توانبخشی حرکت در افراد دارای محدودیت های جسمی، نمونه های دیگری از کاربرد IOB در پزشکی هوشمند هستند. بسیاری از افرادی نیز تراشه های کاشت در زیر پوست را انتخاب می کنند که الزاما فقط برای اهداف پزشکی نبوده، بلکه یک انتخاب شخصی برای سرعت بخشیدن و سهولت در کارهای روزمره است؛ مانند دسترسی به خانه، دفاتر یا دستگاه های دیگر فقط با لمس دست. در بین فناوری های کمتر تهاجمی، برخی از دستگاه ها روی سطح بدن انسان باقی می مانند و معمولا پوشیدنی هستند. فناوری های پوشیدنی مانند ساعت و پوشاک هوشمند، در سال 2015 میلادی 15.74 میلیارد دلار ارزش خلق کردند که تخمین زده می شود تا سال 2022 میلادی به 51.60 میلیارد دلار فزونی یابد. کیت های الکترونیکی پوستی که به طور گسترده ای در پزشکی برای نظارت بر قلب و عروق، مدیریت دیابت، دما، تنفس، سنجش حرکت و سایر نشانگرهای زیستی پذیرفته شده اند، به تنهایی در سال 2018 میلادی بیش از 7.5 میلیارد دلار درآمد آفریده اند. استفاده از پوشیدنی های غیرپزشکی هوشمند مانند لوازم بدنسازی شخصی، کلاه ایمنی، شانه، تیغ، مسواک، محصولات پوستی، تشک و... که می توانند برای تنظیمات ردیابی مکان، ایمنی، نظارت و بهبود عملکرد دستگاه های عصبی به کار بروند، روزبه روز توسعه خواهد یافت؛ زیرا بدن انسان پیوسته در مجاورت این محصولات است و جمع آوری داده های رفتاری و بیولوژیکی کاربران را به طور منظم امکان پذیر خواهد کرد. در حال حاضر دستگاه های IOB پزشکی و غیر پزشکی اغلب تحت نظارت دولت ها قرار دارند و نهادها و دستگاه های مسئول برای تنظیم مقررات و تصویب قوانین «پیش از ورود این وسایل به بازار و همچنین نظارت پس از ارائه در بازار» زیر نظر دولت ها فعالیت می کنند و مشارکت نهادهای مرتبط با حوزه عرضه و تقاضا را نیز به همراه دارند؛ اما هنوز مرزبندی و تعیین قوانین و مقررات برای تولیدکنندگان این دستگاه ها در صنایع پزشکی یا غیرپزشکی دشوار است. در شرایطی که شرکت های تجهیزات پزشکی نیز در حال ساخت این وسایل فناورانه برای مشتریان خود هستند، تمایل شرکت های تولیدکننده غیر پزشکی برای تولید این محصولات به طور فزاینده ای افزایش یافته است؛ برای مثال شرکت هایی مانند اپل و Fitbit به دنبال گسترش محصولات خود در حوزه های بهداشتی و درمانی هستند. به زودی کارآفرینی و اشتغال زایی در این حوزه جذاب تر نیز خواهد شد. اهتمام برای افزایش سلامت و عملکرد انسان، کمک به تحرک، توان بخشی و مواردی این چنین از اهداف بهداشتی ملت ها هستند و به زودی جهان حکمرانی فناوری های IOB در این عرصه را تجربه خواهد کرد. این فناوری با امکان ردیابی بیمار از راه دور، کنترل بیماری ها به ویژه بیماری های عفونی، کاهش حضور و درگیری غیرضروری افراد در مراکز درمانی و بیمه ها، ارتقای سبک زندگی سالم، مراقبت های پیشگیرانه، تجویز دقیق داروها و افزایش ایمنی در محل کار، بدون شک سلامتی جسمی و روحی جوامع را ارتقا خواهد داد؛ اما چالش هایی مانند قابلیت اطمینان و دقت داده ها، امنیت سایبری و حریم خصوصی و رعایت انصاف و صحت تجزیه و تحلیل داده ها را نیز به همراه خواهد داشت.