آرشیو دو‌شنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۹، شماره ۵۰۰۷
باشگاه اقتصاددانان
۳۱

افزایش شکاف دیجیتال

کونال سن (د کانورسیشن)

حتی قبل از آغاز همه گیری کرونا، نابرابری در بسیاری از کشورهای درحال توسعه درحال افزایش بود. اما همه گیری کرونا بدون شک بر گستردگی نابرابری های اقتصادی و اجتماعی خواهد افزود. در مطلب حاضر به پنج حوزه رشد نابرابری ها در جهان اشاره می شود. نخستین حوزه بازار کار است.

همه گیری کرونا نابرابری بین نیروی کار را بیشتر کرده است. سیاست هایی که دولت ها برای جلوگیری از شیوع کرونا اتخاذ کرده اند، از جمله تعطیل کردن اقتصادها، به طور خاص به طبقه کارگر در اقتصادهای درحال توسعه لطمه وارد کرده است. برای این گروه از نیروی کار که به درآمد روزانه برای ادامه زندگی وابسته بوده اند، ممنوع شدن سفر به شهرها یا دیگر محل هایی که در آنجا به کار می پردازند، سبب از بین رفتن درآمدها شده و در اغلب موارد از این نیروی کار هیچ حمایتی نمی شود. آنها هیچ تصوری از افق شغلی خود ندارند. یک دستفروش را در خیابانی در شهر دهلی نو در نظر بگیرید. پس از شروع همه گیری در هند و اقدام دولت به تعطیل کردن اقتصاد، او و هزاران نفر دیگر ناگهان درآمد خود را از دست دادند. اما برای نیروی کار متخصص که می تواند از خانه کار کند همه گیری اثر بسیار کمتری داشته است. بخش بزرگی از نیروی کار در اقتصادهای درحال توسعه در بخش غیررسمی اقتصاد مشغول به کار هستند و به هیچ نوع حمایتی که کارگران در اقتصادهای توسعه یافته از آن برخوردارند، دسترسی ندارد. در برخی کشورهای درحال توسعه، دولت اقداماتی برای حمایت از نیروی کار انجام داده اما بدون شک این اقدامات کافی نبوده است.

دومین حوزه افزایش نابرابری، شکاف دیجیتالی است. همه گیری کرونا تحولات درحوزه فناوری را تسریع کرده است، در نتیجه برخی کسب وکارها توانسته اند به شکل دیجیتال به فعالیت خود ادامه دهند. عده ای از نیروی کار هم توانسته اند از خانه کار کنند. کشورهایی که در آنها، شهروندان به اینترنت دسترسی دارند از گسترش استفاده از فناوری های آنلاین مثل زوم برای کنفرانس های مجازی سود می برند. برای نیروی کار در تایوان و سنگاپور، حرکت به سوی فناوری های دیجیتال یک عامل مثبت بوده است اما این همه گیری برای کشورهای دیگر که دچار فقر هستند بر شدت مشکلات می افزاید.

سومین حوزه مهم رشد نابرابری ها، شکاف جنسیتی است. با آنکه هم مردان و هم زنان در دوره همه گیری باید در خانه کار کنند، وظیفه نگهداری از کودکان و انجام کارهای معمول خانه عمدتا بر دوش زنان است. این امر سبب توزیع نابرابر کارها در خانه شده است. از سوی دیگر در سراسر جهان میزان اشتغال زنان در شغل هایی که نمی توان آنها را از خانه انجام داد بیشتر از مردان است، در نتیجه تعطیل شدن اقتصاد به زنان بسیار بیش از مردان لطمه وارد کرده است. تعطیل شدن مدارس، رستوران ها و فروشگاه ها ممکن است زنان را وادار کند از کار کردن صرف نظر کنند.

چهارمین حوزه مهم، افزایش حمایت گرایی است. همه گیری کرونا در زمانی رخ داده که میزان همکاری های بین المللی پایین است. یکی از نمونه های این وضعیت، تنش های تجاری بین چین و آمریکاست. همچنین ترامپ در ماه های اخیر بارها از نهادهای بین المللی از جمله سازمان تجارت جهانی انتقاد کرده است. روند کلان تر ملی گرایی اقتصادی که در آن کشورهایی نظیر آمریکا و انگلستان درحال خروج از بلوک های تجاری بزرگ هستند به دلیل همه گیری کرونا سرعت پیدا خواهد کرد. حمایت گرایی شدیدتر در اقتصادهای توسعه یافته سبب می شود کشورهای درحال توسعه بازارهای خود را از دست بدهند.

در نهایت پنجمین حوزه نابرابری، دسترسی به واکسن است. دسترسی به واکسن پس از تولید آن، سرعت بهبود شرایط اقتصادی را تعیین خواهد کرد و مسلما میزان دسترسی کشورهای ثروتمند و فقیر به واکسن بسیار متفاوت است، در نتیجه بر نابرابری ها افزوده خواهد شد. سازمان جهانی بهداشت نسبت به ملی گرایی درحوزه واکسن هشدار داده است.