آرشیو سه‌شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۹، شماره ۵۰۰۸
سیاست گذاری
۶

برندگان جایزه نوبل اقتصاد سال 2020 معرفی شدند: صید نوبل در حراج

دنیای اقتصاد : روز گذشته «آکادمی سلطنتی علوم سوئد» برندگان جایزه نوبل اقتصاد را معرفی کرد. این جایزه به طور مشترک به «پل میلگرام» و «رابرت ویلسون» از کشور آمریکا رسید. میلگرام از سال 1987 و ویلسون از سال 1964 در دانشگاه استنفورد آمریکا به تدریس مشغول بوده اند. این دو اقتصاددان به خاطر تلاش و تحقیقات خود در راستای توسعه مدل های تئوری حراج به عنوان برندگان نوبل سال 2020 معرفی شده اند. ویلسون 83 ساله به مدل سازی تئوری حراج با ارزش های ذهنی مشترک برای قیمت دهندگان پرداخته است. میلگرام 72 ساله نیز تئوری عمومی حراج را توسعه داده است. باید خاطرنشان کرد با گذشت زمان و پیشرفت های فنی و نرم افزاری در جوامع، کالاها و خدمات پیچیده تری به مردم عرضه می شود.

خدماتی مثل سهم فرود (تقاضای یک خط هوایی برای دسترسی به باند فرودگاه در ساعات مختلف) یا کالایی مثل فرکانس های رادیویی. با پیدایش عرضه و تقاضای کالاهای پیچیده تر، نظام های بازاری نیاز به مدل ها و ساختارهای جدیدی برای فعالیت خود دارند. در پاسخ به نیاز بازارها، میلگرام و ویلسون مدل های جدیدی برای حراج کالاها و خدمات ابداع کردند که از طرف حراج کننده براساس ارتقای منافع اجتماعی مورد استفاده است. به طور مثال در سال 1994 مقامات آمریکایی برای اولین بار از مدل های حراج این دو اقتصاددان برای فروش فرکانس های رادیویی استفاده کردند. پس از آن نیز بسیاری از کشورها در این زمینه از آمریکا پیروی کرده اند. پیتر فردریکسون از اعضای کمیته جایزه نوبل گفت: «جایزه امسال در علم اقتصاد با یک تئوری پایه ای شروع شده و پس از آن در زمینه های کاربردی استفاده شده است که در کل جهان گسترش یافته است. یافته های این دو اقتصاددان منافع بزرگی برای جامعه به همراه آورده است.»

حراج در اقتصاد امروز

مردم همیشه کالا و خدمات را به بالاترین قیمت می فروشند و همچنین از فروشنده ای خرید می کنند که کمترین قیمت را پیشنهاد می دهد. در دنیای کنونی، ارزش کالاها و خدماتی که روزانه در حراج ها خرید و فروش می شوند، اعدادی نجومی را نشان می دهد. بسیاری از کالاهای خانوار، آثار هنری و عتیقه جات، اوراق قرضه، معادن و انرژی های مختلف امروزه در اشکال مختلف حراج داد و ستد می شوند. حراج ها تاریخی طولانی دارند. در روم باستان قرض دهندگان وثیقه هایی که از قرض گیرندگان گرفته بودند را در صورت نکول بدهی برای فروش به حراج می گذاشتند. اولین کانون حراج نیز در سال 1674 در شهر استکهلم سوئد تاسیس شد.

این روزها وقتی کلمه حراج شنیده می شود مخاطبان یاد حراج های هنری یا حراج کالاهای گران قیمت دیگر می افتند. اما فروش یک جنس در اینترنت یا خرید یک ملک از طریق مشاورین املاک نیز می تواند حراج به حساب بیاید. اکنون می توان گفت خروجی های حراج برای مالیات دهندگان و شهروندان بسیار مهم است. مجری بسیاری از خدمات مهم و بزرگی که به مردم جهان داده می شود از طریق حراج تعیین می شوند. شرکت های مدیریت پسماند شهری، تولیدکنندگان برق، فرکانس های رادیویی که در دسترس اپراتورهای تلفن همراه قرار می گیرد و اوراق قرضه از جمله مواردی است که با حراج تعیین می شوند. چنان که می توان دریافت اثرات خروجی های حراج ها بر زندگی و رفاه شهروندان تاثیر بسزایی خواهد داشت. محققان با استفاده از تئوری و مدل سازی، سعی در فهم نتایج و خروجی حراج ها با فروض مختلف دارند. تحلیل حراج ها با در نظر گرفتن برخی شرایط مشکل است. زیرا قیمت دهندگان به صورت استراتژیک و براساس اطلاعات در دسترس خود عمل می کنند. همچنین آنها باور خود در ارتباط با اطلاعات دیگر پیشنهاددهندگان را نیز در پیشنهاد خود دخالت می دهند.

تحقیقات به ارمغان آورنده نوبل

حراج ها به طور کلی در اشکال مختلفی برگزار می شوند. به طور مثال برخی حراج ها با پیشنهاد باز و برخی با پیشنهاد بسته اجرا می شوند. اگر قیمت دهندگان تا زمان فروش کالا مجاز به ارائه پیشنهادهای مختلف باشند حراج باز به شمار می آید. در مقابل اگر شرکت کنندگان حراج تنها مجاز به ارائه یک قیمت باشند حراج بسته نام می گیرد. حراج ها در شکل های مختلف خود با دو جزء مختلف روبه رو هستند. یک، مولفه ارزش های مشترک (Common Values) و مورد دوم عنصر ارزش های اختصاصی (Private Values) است.

ارزش های اختصاصی: اگر فرض کنیم ارزش آنچه حراج شده برای شرکت کنندگان کاملا شخصی است، ارزش کالا یا خدمات حراج شده برای افراد به تمامی از یکدیگر مستقل خواهد بود. به این بخش از ارزش ذهنی قیمت دهندگان که مختص خود آنهاست ارزش های اختصاصی می گویند. به طور مثال اگر برای دیدار با یک اقتصاددان معروف حراج برگزار شود. ارزشی که این دیدار برای افراد مختلف دارد کاملا شخصی و مربوط به سلیقه آنها خواهد بود. بالطبع یک علاقه مند به اقتصاد ارزش بسیار بیشتری از یک طرفدار فوتبال برای دیدار با این اقتصاددان مشهور قائل است. ویلیام ویکری در سال 1996 برنده نوبل اقتصاد برای ابداع تئوری حراج خود در اوایل دهه 60 میلادی شد. این استاد دانشگاه کلمبیا حراج را در شرایطی که تنها ارزش های اختصاصی برای شرکت کنندگان وجود دارد مدل سازی و تئوریزه کرده است.

ارزش های مشترک: فرض آنکه تنها ارزش های اختصاصی وجود دارد بسیار ساده و به دور از واقعیات موجود است. بخشی از ارزش بالقوه ای که کالا یا خدمات حراج شده در ذهن افراد دارد با یکدیگر مشترک و مرتبط است. به این قسمت از ارزش ذهنی افراد ارزش های مشترک می گویند. ارزش مشترک منبعث از واقعیات بیرونی مثل بازار است که برای همه پیشنهاددهندگان یکسان است. به طور مثال اگر حراج یک الماس خام در بین خرده فروشان الماس در نظر گرفته شود؛ تمایل شرکت کنندگان حراج برای پیشنهادهای خود براساس آن شکل می گیرد که الماس های تراش خورده ای که از الماس خام به دست می آید را با چه قیمتی می توانند به فروش برسانند. در چنین حالتی ارزش ذهنی افراد حول یک محور مشترک شکل می گیرد. در این شرایط هرچه یک پیشنهاددهنده بتواند تخمین بهتری از باورهای دیگر شرکت کنندگان حراج داشته باشد عملکرد مناسب تری داشته و ارزیابی او از ارزش مشترک کالا یا خدمات حراج شده بین متقاضیان بهتر خواهد بود.

روبرت ویلسون اولین کسی بود که چارچوبی برای تحلیل حراج هایی با وجود ارزش مشترک طراحی کرد. این پروفسور از دانشگاه استنفورد طی سه مقاله در دهه 60 و 70 میلادی به شرح استراتژی بهینه برای شرکت در یک حراج قیمت اول را برای حالتی که ارزش واقعی تحت نااطمینانی است می پردازد. او نشان می دهد در چنین شرایطی شرکت کنندگان رقمی پایین تر از بهترین تخمین خود برای ارزش کالای حراج شده را پیشنهاد می دهند. همچنین بیان می کند هرچه نااطمینانی بیشتر باشد این رقم پایین تر خواهد بود.

وجود توامان: در اکثر حراج ها شرکت کنندگان هم دارای ارزش های شخصی هستند و هم دارنده ارزش های مشترک. در مثال حراج یک آپارتمان یا خانه، تمایل متقاضیان براساس دو چیز مشخص می شود: ارزش شخصی که وابسته به علاقه متقاضی به محله، معماری ملک و شرایط محیطی و... است و از طرف دیگر تخمین آنها از ارزش مشترک، یعنی اینکه در آینده با چه قیمتی می تواند آن را به فروش برساند.

تحلیل حراج هایی که شامل هردوی این ارزش ها باشد تبدیل به مساله ای سخت تر از آنچه ویکری و ویلسون حل کرده بودند شده بود. اما پاول میلگرام نهایتا این گره را باز می کند. میلگرام تحلیلی ارائه می دهد که بینش جدیدی در ارتباط با حراج ها ارائه می دهد. تحقیقات میلگرام یک قاعده عمومی مفید را منعکس می کند: هرچه پیشنهادهای قیمتی با اطلاعات شخصی پیشنهادکنندگان ارتباط قوی تری داشته باشد درآمد حراج کننده آن بیشتر خواهد بود. از همین رو فروشنده در حراج علاقه مند است پیش از شروع حراج، اطلاعات بیشتری به شرکت کنندگان بدهد. به طور مثال در حراج یک خانه مسکونی اگر خریداران در حراج به یک کارشناس ارزش گذاری دسترسی داشته باشند انتظار فروشنده از قیمت محقق شونده بالاتر خواهد بود.

میلگرام؛ متخصص حراج

پل میلگرام استاد کرسی علوم انسانی شیرلی و لئونارد الی در دپارتمان اقتصاد دانشگاه استنفورد است. او عضو آکادمی ملی علوم، عضو پیوسته آکادمی آمریکایی علوم و فنون و مدیر برنامه طراحی بازار در موسسه مطالعات سیاست اقتصادی استنفورد (SIEPR) است. میلگرام درجه دکترا را در مدرسه تحصیلات عالی تجارت در دانشگاه استنفورد گرفت و کارش را در دپارتمان اقتصاد دانشگاه نورث وسترن آغاز کرد. میلگرام بیش از همه برای نتایج تحقیقاتش در نظریه اقتصاد خرد و طراحی مبتکرانه حراج های معکوس چندگانه در جهان شهرت یافته است. براساس اطلاعیه کمیته جایزه BBVA در سال 2012: «پل میلگرام دستاوردهای چشمگیری در گستره وسیعی از حوزه های علم اقتصاد داشته است، از جمله در حراج ها، طراحی بازار، قراردادها و محرک ها، اقتصاد صنعتی، اقتصاد سازمان ها، مالیه و نظریه بازی ها.» براساس اطلاعات موجود به کتاب ها و مقالات پاول میلگرام بیش از 74 هزار بار ارجاع داده شده است. فعالیت های این پروفسور آمریکایی در حوزه کسب وکار نیز شامل طراحی حراج ها و مبادلات، مشاوره دادن به حراج کنندگان، بنیان گذاری یک شرکت مشاوره و تولید نرم افزار برای حراج ها می شود. همچنین براساس اطلاعات بنیاد ملی علوم، میلگرام مهم ترین ارائه دهنده دانشگاهی در طراحی حراج فرکانس حراج صعودی همزمان برگزار شده از سوی کمیسیون ارتباطات فدرال (FCC) بود که در سال 1994 برگزار شد. از مدل میلگرام که با کمک همکارانش رابرت ویلسون و پرستون مک آفی انجام داده بود، برای ده ها حراج طیف های رادیویی، برق و گاز طبیعی در سراسر جهان استفاده شده است. میلگرام همچنین به شرکت مایکروسافت برای حراج های تحقیقاتی حمایت شده، به شرکت گوگل برای حراج IPO سهام خود، به شرکت یاهو برای طراحی یک بازار تبلیغاتی، به مکزیک برای حراج خصوصی سازی دارایی های دولتی و به مدیران تنظیم مقررات طیف های رادیویی در آمریکا، بریتانیا، کانادا، استرالیا، آلمان و مکزیک برای فروش فرکانس در طیف های رادیویی مشاوره داده است.

ویلسون؛ پیرمرد استنفورد

روبرت ویلسون استاد دانشگاه استنفورد و دارنده کرسی مک بین در دانشکده اقتصاد این دانشگاه است. این اقتصاددان 83 ساله که امسال توانست به جایزه نوبل برسد نزدیک 56 سال است که در دانشگاه استنفورد اشتغال دارد. این استاد دانشگاه برای فعالیت در زمینه‎های تحقیق و تدریس تحت حوزه های طراحی بازار، قیمت گذاری و مذاکره شناخته شده است. این برنده نوبل همچنین در بحث های مرتبط با سازماندهی صنعتی و اقتصاد اطلاعات نیز فعالیت داشته است. می توان گفت ویلسون متخصص تئوری بازی ها و به کار گرفتن آن در مسائل اقتصاد است. تحقیقات این استاد برجسته سهم بزرگی در طراحی حراج ها و استراتژی های قیمت دهی داشته است. برای ذکر بخش هایی که مرتبط با این مدل های حراج ها بوده می توان به بازار نفت، ارتباطات و صنایع نیرو اشاره کرد.

مقاله ویلسون در سال 1968 با نام تئوری سندیکاها در بین دانشجویان اقتصاد، مالی و حسابداری بسیار معروف شد. او تاکنون صدها مقاله در مجلات و کتاب های معتبر به چاپ رسانده و جوایز گوناگونی به دست آورده است. این استاد باسابقه در سال 2015 جایزه پیشبرد مرزهای دانش (BBVA) را در رشته اقتصاد کسب کرد. همچنین در سال 2018 به همراه میلگرام و یکی دیگر از همکاران خود موفق به اخذ یک جایزه تحت عنوان «جایزه جان کارتی برای پیشرفت علم» شد.