آرشیو دو‌شنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۰، شماره ۷۷۹۱
صفحه اول
۱
یادداشت

مدیریت خشکسالی و راهکارها

دکتر صادق خلیلیان (استاندار خوزستان)

اقلیم کشور ایران در ناحیه خشک و نیمه خشک قرار دارد، تغییرات آب و هوایی در سه دهه اخیر در دنیا نیز مزید بر علت شده و توسعه شهرنشینی، استقرار صنایع آب بر در مناطق مرکزی، عدم به کارگیری فناوری های نوین و عدم رعایت الگوی صحیح مصرف در سه حوزه کشاورزی، صنعت و شرب بویژه در سال آبی و زراعی گذشته، شرایط را تشدید کرده است. واقعیت این است که وقوع خشکسالی در ایران پدیده ای استثنایی نبوده و در 40 سال اخیر، حداقل در دو دهه با آن مواجه بوده ایم که سال 1387 و سال 1400 کم سابقه ترین سال های خشک کشور به شمار می روند. در مواجهه با پدیده طبیعی خشکسالی و واقعیت اقلیم کشور باید مدیریت مصرف آب و تمهیدات مرتبط با آن را بر اساس شرایط خشک و نیمه خشک طراحی و اگر کشور با پدیده بارش بالا و شرایط ترسالی مواجه شد آن را یک پدیده ویژه قلمداد کرد و از فرصت به وجود آمده در آن سال برای سال هایی که کشور در وضعیت بارش زیر نرمال قرار دارد بهره برداری کرد. در راستای حل مشکلات کشور در زمینه خشکسالی و مدیریت آن، سیاست ها و اقدامات زیر می تواند موثر واقع شود.

1- اولویت استفاده از فناوری های مرتبط با ماشین آلات و ادوات، به کارگیری آبیاری نوین و روش های کم آبیاری، رعایت الگوی کشت و کاهش کاشت محصولات آب بر در مناطق خشک، استفاده از فناوری نوین بذر و نهال و توسعه کشت های گلخانه ای در بخش کشاورزی.

2- مدیریت ذخیره و رهاسازی مناسب آب در مخازن پشت سدها در طول سال با پیش بینی صحیح تر شرایط آب و هوایی، عدم تکیه بر تولید برق در تابستان از سدهایی که وظیفه ذخیره سازی آب برای مصارف عمده را برعهده دارند و مدیریت کنترل سیلاب های زمستانه در اسفند می تواند در بهبود شرایط و مدیریت آب کشور در استان های حساس موثر باشد.

3- اصلاح قیمت آب شرب شهری به صورت پلکانی برای مصارف بالاتر از الگوی مصرف و همچنین استفاده از فناوری های نوین بیو و نانو در مباحث صنعتی و کشاورزی.

4- انتقال تدریجی صنایع آب بر موجود در استان های مرکزی کشور به سواحل جنوبی، اصلاح قیمت آب مصرفی صنایع در جهت کنترل مصرف، استحصال دوباره و بازچرخانی آب مصرفی صنایع باید در اولویت قرار گیرد.

5- انتقال آب از سواحل جنوبی و شمالی کشور به مناطق مرکزی بویژه برای صنایع آب بر مستقر در استان های مرکزی و شیرین سازی آب دریا برای مصارف شرب شهری.

6- اصلاح قیمت آب به همراه اخذ مالیات مضاعف در بخش مصارف باغ ویلاها در استان هایی که با پدیده کم آبی مواجه اند.

7- جبران و پرداخت خسارت به کشاورزان ناشی از عدم تامین حقابه آنها، توسط صنایع آب بر، باغ ویلاها و فعالیت های خدماتی پرمصرف.

8- استفاده از پساب شهری در جهت توسعه و بهره برداری صنایع، فضای سبز، توسعه باغات و زراعت چوب.

9- جانمایی مناسب استقرار شرکت های جدید آب ‍ بر و توزیع مناسب جغرافیایی جمعیت از مناطق کم آب به مناطق جغرافیایی که دسترسی بیشتر و مناسب تری به آب دارند نیز از جمله موارد مهم در حوزه مدیریت آب به شمار می رود.

10- توجه به فعالیت های آبخیزداری، مدیریت یکپارچه حوزه های آبخیز، جنگل کاری با استفاده از پساب شهری، انجام فعالیت های مرتع داری، حفظ پوشش گیاهی و حفظ حقابه محیط زیست.

در این راستا برگزاری مستمر جلسات ماهانه شورای عالی آب به ریاست رئیس جمهور و تشکیل کارگروه دائم هماهنگی و مقابله با خشکسالی با مسئولیت وزیر نیرو و عضویت وزرای جهاد کشاورزی، صنعت، معدن و تجارت، راه و شهرسازی، سازمان حفاظت محیط زیست و استانداران استان های چهارمحال و بختیاری، خوزستان، اصفهان و یزد برای اتخاذ سیاست ها و اقدامات لازم و نظارت بر امور ضروری است.