آرشیو سه‌شنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۱، شماره ۷۹۳۷
زیست بوم
۱۷

فرش دستباف ترکمن به ژاپن، ایتالیا، آلمان، فرانسه و آفریقای جنوبی صادر می شود

تجسمی از یک عشق ملی

بیتا میرعظیمی

 فرش ترکمن، تجسمی از یک عشق پایان ناپذیر به ویژگی های ملی، هنر و سنت های اصیل مردم است؛ هنری که با دستان زنان ترکمن خلق شده و با ظرافتی بی نظیر، زیبایی خیره کننده ای از یک فرهنگ معنوی و ارزش ملی را به نمایش می گذارد. رئیس اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان گلستان به «ایران» می گوید: در حال حاضر 38 هزار بافنده فرش ترکمن در استان گلستان مشغول به کار هستند که اغلب آنها بانوان هستند. از این تعداد نیز 6 هزار نفر تحت پوشش بیمه قالی بافی قرار دارند. فرش های دستباف این استان به کشورهایی نظیر ژاپن، ایتالیا، آفریقای جنوبی، آلمان، فرانسه، مکزیک و لبنان صادر می شود تا مردم ترکمن ارزشمندی هنر دستشان را به رخ جهانیان بکشانند.

 جالب اینجاست که مارکوپولو، جهانگرد معروف ایتالیایی در اواخر قرن سیزدهم میلادی، در سفرنامه اش قالی ترکمن را تحسین کرده و می نویسد: «زیباترین و باریک ترین فرش های جهان، پارچه هایی از ابریشم قرمز و رنگ های بسیار زیبا است که به دست زنان ترکمن بافته می شود.»

ترکمن، مهد هنر فرش بافی

«سیده الهام حسینی» رئیس اداره کل صنعت معدن و تجارت استان گلستان، در توصیف فرش ترکمن به «ایران» می گوید: فرش های ترکمن را بیشتر زنان و دخترانی گره می زنند که از کودکی «یکی زیر دو تا رو» لالایی دلنواز مادران آنها بوده و امروز هنر آنها شهره جهان شده و بازارها و هنردوستان دنیا، خریدار دستبافته های آنان هستند.

او فرش ترکمن را زاده ذهن خلاق و اندیشه جست و جوگر و دست های آفریننده مادران دانسته و می گوید: فرش اصیل ترکمن، ذهنی است و زنان ترکمن در تولید این دستبافته، آرمان ها و اندیشه های خویش را با رنگ های دلخواه روی دار قالی گره می زنند تا تابلویی زیبا و ماندگار پیش روی بییندگان به تصویر بکشند. فرش قدیمی ترین نماد هویت فرهنگی ترکمن ها و ترکمن مهد هنر فرشبافی است.  فرش ترکمن در دوره حکومت ترکمن های سلجوقی (428- 522 ه.ق) به جهان معرفی شد.

4 هزار متر افزایش تولید

رئیس اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان گلستان می گوید: فرش دستباف ترکمن،  سال 1394 به همت سازمان صمت گلستان و به مرکز ملی فرش ایران ثبت جهانی شده و همچنین اختصاص کد استاندارد فرش ترکمن در سامانه سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور ثبت شده است.به گفته این مقام مسئول، در حال حاضر 38 هزار بافنده فرش ترکمن در استان گلستان وجود دارد که اغلب آنها بانوان هستند. از این تعداد نیز 6 هزار نفر تحت پوشش بیمه قالی بافی قرار دارند.

سیده الهام حسینی می افزاید: بافندگان فرش دستباف استان گلستان، سال 1400، 57 هزار و 112 متر مربع به ارزش 850 میلیارد ریال فرش ترکمن، تابلو فرش و گبه (زیرانداز) به وزن 228 تن تولید کردند که این میزان نسبت به مدت مشابه نیز 4 هزار متر افزایش تولید وجود داشته است.

صادرات فرش ترکمن به سراسر جهان

به گفته وی، فروش فرش ترکمن در استان گلستان به صورت صنفی و سفارشی انجام می شود؛ با این حال در سال جاری فروش این فرش های دستباف رشد خوبی داشته است. نکته مهم دیگر در خصوص صادرات این محصولات ارزشمند این است که در استان گلستان صادرکننده ای برای فرش های دستباف وجود نداشته و اغلب صادرات به صورت واسطه ای انجام می شود، البته بیماری کرونا نیز مزید بر علت شده و در سال گذشته ضربه مهلکی بر صادرات فرش های ترکمن به کشورهای دیگر وارد کرد. هم اکنون فرش های ترکمن، به کشورهایی نظیر ژاپن، ایتالیا، آفریقای جنوبی، آلمان، فرانسه، مکزیک و لبنان صادر می شود. کشورهای دیگر نیز از خرید این فرش به دلیل مقرون به صرفه بودن و کیفیت مناسب این محصولات ارزشمند، استقبال می کنند.

بیمه، مشکل اصلی قالیبافان

حسینی  مهمترین مشکل قالیبافان این استان را بیمه آنها دانسته و می گوید: بیمه قالیبافی از سال 1393 حذف شده و به تبع آن تعدادی از قالیبافانی که حرفه ای  نبودند، نامشان از لیست بیمه حذف شد؛ در نتیجه تعداد بیمه شدگان به 6 هزار نفر رسید. در حقیقت عدم تامین اعتبار بیمه تامین اجتماعی قالیبافان و حرفه های مرتبط با فرش دستباف، علت کاهش تعداد بیمه شدگان قالیباف در استان است،البته اخیرا سخنانی مبنی بر اختصاص ردیف بودجه ای جدید برای قالیبافان و حرفه های مرتبط با فرش دستباف در سال جاری به گوش می رسد که هنوز صحت و سقم آن به صورت رسمی تایید نشده است، اما انتظار تمامی قالیبافان استان گلستان از مرکز ملی فرش ایران این است که وضعیت بیمه آنها هر چه سریع تر پیگیری شده و به این امر مهم توجه شود.به گفته سیده الهام حسینی، برای معرفی و شناساندن فرش ترکمن در جهان باید برنامه ریزی در جهت شناسایی فرهنگ های مختلف و ورود به بازارهای جدید در خارج از کشور از طریق اعزام هیات های تجاری صورت گیرد؛ اقداماتی که به تبع آن فرش های اصیل و منحصربه فرد ترکمن را به جهانیان معرفی کرده و زمینه صادرات این محصولات باارزش به سراسر جهان را فراهم خواهد کرد.