آرشیو سه‌شنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۱، شماره ۵۴۷۹
سیاست گذاری
۶

مرکز پژوهش های مجلس تجربه 6 کشور را بررسی می کند

محبوب ترین حمایت عصر کرونا

دنیای اقتصاد : یک پژوهش بیان می کند که از میان سیاست های حمایتی دولت ها در دوران شیوع کرونا، محبوب ترین سیاست حمایتی مساعدت های اجتماعی بوده است. تجربه اولیه فراگیری کرونا به مثابه یک پدیده ناشناخته برای تمامی کشورهای جهان غیرمنتظره بود، زیرا نظام های سیاستگذاری کمتر امکان بهره مندی از تجربیات پیشین را داشتند. با وجود این غافلگیری می توان گفت در جوامعی که از منظر اقتصادی و اجتماعی استحکام بیشتری داشتند، توانستند با سرعت بیشتری به ترمیم خود بپردازند و از راهبردهای حمایتی کامل تری نیز برای مهار این بیماری و در ادامه توانمندسازی جامعه برای همزیستی و عبور از این بحران استفاده کنند. مرکز پژوهش های مجلس به بررسی اقدامات حمایتی دولت ها در 6 کشور کانادا، آرژانتین، ایتالیا، یونان، فرانسه و ژاپن پرداخته است.

غافلگیری دولت ها

تجربه اولیه فراگیری کرونا به مثابه یک پدیده ناشناخته برای تمامی کشورهای جهان غیرمنتظره بود، زیرا نظام های سیاست گذاری کمتر امکان بهره مندی از تجربیات پیشین را داشتند و ماهیت تصمیم گیری در این مقطع زمانی عموما به منظور حل بحرانی غیرمترقبه در نظر گرفته می شده است. سرعت بالای این فراگیری، سیستم های اجتماعی را دچار اختلال کرد و پیامدهای آن علاوه بر حوزه بهداشت و سلامت، به نهادهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جهان نیز سرایت کرد. از جمله اینکه شیوع این ویروس موجب تعطیلی بسیاری از شرکت ها و بنگاه های اقتصادی و در نتیجه باعث بیکاری میلیون ها نفر شد. بیکاری و کاهش درآمدها، دامنه فقر را در بیشتر کشورها به ویژه کشورهای درحال توسعه و جهان سوم گسترده تر کرد. اما با گذشت زمان و افزایش دانش بشری در خصوص این بیماری فراگیر و شناخت هرچه بیشتر ابعاد مختلف شرایط جدید جهان در دوره همه گیری، دولت ها امکان بیشتری را برای اتخاذ سیاستگذاری متناسب با این بحران فراهم کردند. با این وجود می توان گفت در این میان جوامعی که از منظر اقتصادی و اجتماعی استحکام بیشتری داشتند، توانستند با سرعت بیشتری به ترمیم خود بپردازند و از راهبردهای حمایتی کامل تری نیز برای مهار این بیماری و در ادامه توانمندسازی جامعه برای همزیستی و عبور از این بحران استفاده کنند.

محبوبیت اقدامات فوری و مستقیم

براساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس، سیاست های حمایتی دنبال شده توسط دولت ها در بحران همه گیری کرونا را می توان به سه گروه مساعدت های اجتماعی، بیمه های اجتماعی و مساعدت های بازار کار تقسیم بندی کرد. از میان کشورهای موردبررسی در این گزارش، محبوب ترین سیاست حمایتی مساعدت های اجتماعی در دوران همه گیری کرونا بوده است. به نظر می رسد هر اقدام حمایتی که به صورت فوری و مستقیم در این دوران به گروه هدف می رسید از محبوبیت بیشتری برخوردار بوده است. می توان گفت احتمالا این تمایل به دلیل شرایط اضطراری و فوری در دوره همه گیری کروناست.

از قطب به آمریکای لاتین

 براساس گزارش مرکز پژوهش ها، ویروس کرونا در کانادا تا کنون جان بیش از 40 هزار نفر را گرفته است. دولت کانادا برای جبران زیان های ناشی از کرونا و احیای موتور اقتصادی در دوران پساکرونا، 100میلیارد دلار را تخصیص داده است. به گفته وزیر دارایی این کشور، این مبلغ که 3 تا 4 درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل می دهد، بزرگترین بسته کمک اقتصادی کانادا پس از جنگ جهانی دوم است. میزان 85درصدی تزریق واکسن در کانادا با وجود تمام مخالفت ها با روند واکسیناسیون اجباری، نشان دهنده موفقیت این کشور در کاهش هزینه های دولت در بهداشت و درمان است. دولت کانادا برای جبران زیان های کرونا بر زندگی مردم دست به یک رشته اقدامات حمایتی زده است.  برای مثال دولت کانادا به کسانی که درآمدشان تحت تاثیر کرونا کاهش یافته بود، یارانه اضطراری دستمزد تخصیص داد.

علاوه بر آن کمک اجاره برای صاحبان کسب و کار، یارانه به دانشجویان، کمک مالی به افراد ناتوان را در دستور کار خود قرار داد. علاوه بر کانادا، یکی دیگر از کشورهای موردبررسی گزارش مذکور، آرژانتین است. آرژانتین در آمریکای لاتین از جمله کشورهایی است که دیرتر از سایر کشورها شاهد شیوع کرونا بود. با این همه این کشور از ابتدای سال 2020 به این سو شاهد آسیب های فاجعه بار کرونا بوده است. ویروس کرونا در آرژانتین تا پایان سال 2021 بیش از 125هزار نفر کشته به جا گذاشت. پس از شیوع کرونا، اقتصاد آرژانتین انقباض 19درصدی را تجربه کرد، آنچه در 16 سال گذشته بی سابقه توصیف شده است. با این حال دولت این کشور اقداماتی نظیر تخصیص درآمد اضطراری خانوار برای حمایت از خانوارهای متشکل از کارگران فصلی، افراد بی کار و خدمتکاران و کمک مالی به خانواده های قربانیان انجام داد.

ایتالیا و یونان

در میان کشورهای موردمطالعه پژوهش، ایتالیا، یونان و فرانسه در قاره اروپا قرار دارند. براساس این گزارش ایتالیا از نخستین کشورهایی بود که از نیمه نخست سال 2020 بحران همه گیری را تجربه کرد. ویروس کرونا در ایتالیا تا پایان سال 2021 بیش از 140هزار نفر را به گام مرگ کشاند. پس از شیوع کرونا، تولید ناخالص داخلی این کشور نسبت به سال 2020 حدود 4/ 12درصد کاهش را تجربه کرد، تا جایی که موسسه ملی آمار ایتالیا آن را بی سابقه توصیف می کند. دولت ایتالیا در رویارویی با آثار زیان بار ویروس کرونا سطح بالایی از پویایی و انعطاف پذیری را نشان داد و به گونه ای عمل کرد تا آسیب دیدگان از این فاجعه از خدمات و مزایای ویژه ای بهره مند شوند. اختصاص بودجه 25 میلیارددلاری برای اهداف بهداشتی و اجتماعی،  اختصاص 10میلیارد یورو برای حمایت از مشاغل، دفاع از کار و درآمد در فصل دوم قانون، پرداخت یارانه به کارگران فصلی و کمک 500یوریی به ازای هر نفر جهت جبران خسارت مشاغل آزاد از جمله اقدامات حمایتی این کشور بود.

یونان در قاره اروپا از جمله کشورهایی بود که از ابتدای سال 2020 شیوع کرونا را در سطح وسیعی تجربه کرد. با این همه این کشور در مقایسه با سایر شرکای اروپایی خود تلفات انسانی کمتری داشت. ویروس کرونا در یونان جان حدود 25هزار نفر را گرفت. یونان تا پایان سال 2021 با انجام واکسیناسیون برای حدود 75درصد از جمعیت این کشور از بار هزینه های بهداشت و درمان کاسته است. گزیده ای از اقدامات یونان برای کاهش خسارت های ناشی از کرونا شامل: تخفیف اجاره ملک مشاغل آسیب پذیر، تخصیص کمک مالی به افرادی که شغل خود را از مارس 2020 از دست دادند، کمک مالی به کارکنان و شرکت های آسیب دیده، پرداخت 60درصد از سهم کارفرمایان از کسورات تامین اجتماعی کارکنانشان، کاهش ساعات کاری کسب و کارهای آسیب دیده و جبران زیان های واردآمده به آنان بوده است.

اقدامات حمایتی فرانسه

 فرانسه دومین اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا از کشورهایی با بالاترین آمار قربانیان کروناست. گزارش مرکز پژوهش ‍ های مجلس بیان می کند که کرونا در این کشور دست کم 140هزار نفر را تا پایان 2021 به کام مرگ فرستاده است. واکسیناسیون 80درصدی جمعیت شهروندان فرانسه در سال 2021 وضعیت نسبتا تثبیت شده ای را در این کشور حاکم کرد و توان بهداشت و درمان آن را افزایش داده است. دولت فرانسه برای جبران زیان های اقتصادی ناشی از کرونا و به راه افتادن موتور اقتصادی این کشور در دوران پسا کرونا در مجموع حدود 470میلیارد یورو کمک مالی به شرکت ها و بنگاه های اقتصادی در نظر گرفته است. با اختصاص چنین بودجه ای، رقم کسری بودجه فرانسه در سال 2022 به 4/ 11درصد تولید ناخالص داخلی افزایش خواهد یافت. حال آنکه در بودجه تعیین شده برای سال 2019 این رقم 2/ 2درصدی پیش بینی شده بود. این حجم سرمایه گذاری از اهمیت بالای مقابله با آثار فاجعه بار کرونا بر زندگی مردم و اقتصاد این کشور حکایت دارد. دولت فرانسه برای جبران زیان های کرونا دست به رشته اقداماتی زده است. این حمایت ها شامل حق پرستار کودک در صورت ابتلای والدین به کرونا، انجام رایگان آزمایش های مربوط به کرونا، اهدای ماسک رایگان، حمایت مالی از حقوق بگیران، شاغلان و گروه های کم درآمد، حق بیمه بیکاری در صورت از دست دان شغل بر اثر کرونا،  ایجاد صندوق همبستگی برای حمایت از شاغلان و بنگاه های خرد، حمایت از مشاغل آسیب پذیر و پاداش به کارکنان بخش خدمات درمانی و مراقبتی بوده است.

تجربه آسیایی

از میان کشورهای موردبررسی در این پژوهش، تنها ژاپن در قاره آسیا قرار دارد. این گزارش بیانگر آن است که ویروس کرونا در ژاپن، یا به عبارت دیگر سومین اقتصاد بزرگ دنیا، تاکنون 30هزار نفر را به کام مرگ فرستاده است. رشد اقتصادی این کشور در دوران همه گیری ویروس کرونا کاهش 8درصدی را تجربه کرد. با این همه می توان گفت ژاپن نسبت به دیگر شرکای خود در گروه 7 عملکرد بهتری داشته است. در این دوران دولت ژاپن اقداماتی نظیر تاسیس کمک های مالی صندوق حمایت از آسیب دیدگان کرونا، پرداخت یارانه به تمامی شرکت ها و کسب وکارهای متوسط و خرد و موسسات آسیب دیده، مساعده و کمک هزینه به افرادی که شغلشان را بر اثر کرونا از دست داده اند، و پیگیری گزینه های مختلف از جمله کاهش مالیات، مقررات زدایی و بسته های مالی انبساطی به منظور کاهش آثار منفی اقتصادی را در دستور کار خود قرار داد.