آرشیو سه‌شنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۱، شماره ۵۴۷۹
کشاورزی
۲۸

همه چیز به نفع مونتاژکاران تراکتور

کیفیت فدای انحصار صنعت تراکتورسازی

دنیای اقتصاد : در عصر فراصنعتی، کشاورزی ایران هنوز از نظر مکانیزاسیون و ابزار صنعتی با مشکلاتی روبه روست. ورود نخستین تراکتور در سال 1308، سرآغازی برای تولید سالانه 10 هزار دستگاه تراکتور رومانیایی و همچنین ساخت و ایجاد کارخانه تراکتورسازی مسی فرگوسن در دهه 50 خورشیدی در ایران بود. این روند در دهه 60 به اوج رسید و تولید و توزیع گسترده تراکتور در سال های 61 تا 64 از سوی دولت را موجب شد. توزیع 120 هزار دستگاه تراکتور در طول 4 سال افزایش تولید و بهره وری تولید محصولات کشاورزی را در پی داشت، اما در دهه های 70 و 80 روند تولید روبه کاهش گذاشت، به گونه ای که در سال های اخیر کشاورزان ناچار شدند به استفاده از تراکتورهای فرسوده و مستهلک قدیمی روی آورند. این موضوع پیامدهای نامطلوبی برای کشاورزان و کشاورزی ایران داشت و ضریب مکانیزاسیون کشاورزی را نیز کاهش داد.

یکی دیگر از مشکلات مکانیزاسیون کشاورزی ایران، منطبق نبودن ترکیب تراکتورها و ماشین های کشاورزی موجود با ساختمان و بافت خاک، نوع محصولات، شرایط کشاورزی و اندازه زمین های بهره برداران است. در سال های اخیر با افزایش تحریم های اقتصادی، در ورود تکنولوژی و ماشین های کشاورزی به کشور در تنگنا بوده ایم و تولیدکنندگان داخلی به روش های مرسوم مهندسی معکوس و کپی کاری، سعی کردند تولید ماشین های کشاورزی را در داخل افزایش دهند. هرچند در تامین برخی قطعات و خدمات آن با مشکلاتی روبه رو هستند. این در حالی است که  به گفته کشاورزان و فعالان کشاورزی کشور تراکتورسازی ایران از دنیا بسیار عقب است و گواه این حرف نیز محصولاتی است که پس از تحویل به خریدار سریعا برای تعمیر باید به تعمیرگاه ها ارجاع داده شود. از سوی دیگر از ایرادات وارد به تراکتورسازی کشور بحث افزایش قیمتی آن است که سال گذشته نیز به دلیل سهمیه ای کردن این محصول، ضمن تشکیل صف خرید شاهد افزایش قیمت تراکتور نیز بودیم.

سازندگان داخلی نیازمند حمایت

در همین راستا کارشناسان این حوزه معتقد هستند: در شرایطی قرار گرفته ایم که وضعیت اقتصادی مناسبی حاکم نیست و کارخانه های تولیدی و صنعتی با دشواری و سختی های فراوان کار می کنند. تولیدکنندگان ما در شرایط برابر کار نمی کنند، بنابراین شاید تولید محصولی در ابتدا با مشکلاتی همراه باشد اما به تدریج سازندگان ایرادها را برطرف می کنند. به باور این عده در زمین های بزرگ، نیاز به تراکتورهای با توان بالا وجود دارد و ماشین های کوچک و متوسط دیگر پاسخگو نیستند. در ساخت تراکتورهای سنگین نیز  باید به هزینه های سوخت، مسائل زیست محیطی و افزایش راندمان توجه کرد. البته نیاز کشور به تراکتورهای سنگین به دلیل کوچک بودن زمین های کشاورزی، محدود است و تولید این گونه ماشین ها تقریبا صرفه اقتصادی برای سازندگان ندارد.

کیفیت تراکتورهای داخلی نامطلوب است

کارشناسان این حوزه  با اشاره به کمبود تراکتورهای سنگین در کشور، می گویند: خلا تراکتورهای با توان 160 تا 200 اسب بخار در کشور محسوس است. در سال های اخیر که با تحریم های اقتصادی مواجه بوده ایم بسیاری از کشاورزان به استفاده از تراکتورهای فرسوده و مستهلک روی آوردند. قیمت تراکتورهای جدید نیز نجومی شده و کشاورزان توان خرید ندارند.   این کارشناسان ادوات کشاورزی می گویند: در شرایط کنونی کشاورزان چاره ای جز استفاده از تولیدات داخلی ندارند درحالی که کیفیت ماشین ها و ادوات تولید داخل نامطلوب است. البته یکی از دلایل آن وجود تحریم ها و نبود قطعات و خدمات است، اما درمجموع اگر کیفیت تولیدات داخل افزایش یابد، مفید بوده و موجب رونق تولید محصولات کشاورزی نیز خواهد شد.

کیفیت فدای انحصاری بودن تراکتورسازی

حال سوال اینجا است که چه عواملی موجب شده ایران نتواند در بحث تراکتورسازی خوب عمل کند و این نارضایتی کشاورزان از کیفیت تراکتورهای ایرانی از کجا نشات می گیرد. علیقلی ایمانی، مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران کشور در این خصوص می گوید: همان طور که می دانید تراکتورسازی نیز مانند صنعت خودروسازی انحصاری است و چون انحصاری است در بحث کیفیت مشکل داریم. ایمانی با بیان اینکه به دلیل انحصاری بودن تراکتورسازی کشور، اجازه واردات نمی دهند، افزود: این در حالی است که حتی اگر تراکتور به اصطلاح استوک که 4-5 سال هم زیر مدل سال است را وارد و استفاده کنیم بهتر از تراکتورهایی است که در کشور تولید می کنیم و دست مصرف کننده می دهیم. وی اظهار کرد: نکته جالب توجه اینکه تراکتور از کارخانه به دست مصرف کننده می رسد، در نهایت - به گفته او -  2 روز کار می کند و سریعا به تعمیرگاه برمی گردد. بنابراین این محصول قطعا کیفی نیست و به نوعی سرهم بندی است.تراکتورهایی که الان در کشور تولید می شود در واقع مدل های 50 سال پیش انگلیس و فرانسه است؛ اجازه واردات بدهید تا تولیدکننده بتواند از تکنولوژی روز دنیا استفاده کند.

انحصار تراکتورسازی را بشکنید و تراکتور با قیمت مصوب وارد کشور کنید

ایمانی تصریح کرد: پس اگر فرض کنیم بخواهیم تولید تراکتور با کیفیت داشته باشیم باید انحصار را بشکنیم و حتی با نرخ های مصوب و مناسب واردات داشته باشیم که تولید کننده بتواند از تکنولوژی روز دنیا استفاده کند. وی می گوید: تراکتورهایی که الان در کشور تولید می شود در واقع مدل های 50 سال پیش انگلیس و فرانسه است. در حالی که تراکتورهای تولیدی در دنیا الان به قدری پیشرفته است که بدون راننده حرکت می کند و اپراتور در اتاقکی می نشیند و بسیاری از عملیات ها را به راحتی انجام می دهد اما ما هنوز هم در تراکتور فرگوسن چندین سال پیش مانده ایم. ایمانی تاکید می کند: درست است که تراکتورسازان گاهی چراغ ها را عوض می کنند، گلگیرها را تغییر می دهند و به عبارتی یکسری تغییرات در شکل و ظاهر محصولات خود ایجاد می کند، اما از نظر کیفی وضعیت مناسبی ندارد. بنابراین از هر کشاورزی سوال کنید می بینید که ناراضی هستند ومی گویند مجبور به استفاده از تراکتورهای تولید داخل هستند.

ایمانی می گوید: درست است که در شرایط تحریم هستیم و باید تحمل کنیم تا شاید از این وضعیت خارج شویم، اما همان طور که در شرایط تحریم روغن، دانه ذرت، کنجاله سویا، موبایل و بسیاری کالاهای دیگر را وارد می کنیم پس تراکتور هم می توانیم وارد کنیم. سوال این است که حال که قصد دارند مجوز واردات خودرو را بدهند چگونه می خواهند این کار را بکنند؟ خواسته ما این است که در مورد تراکتور و کمباین نیز همین کار را انجام دهند.

انحصار تراکتورسازی و اجبار کشاورزان به استفاده از تولیدات داخلی

رحیم نیازی سخنگوی انجمن ملی سیب زمینی نیز با انتقاد از انحصاری بودن تراکتورسازی به خبرنگار بازار می گوید: وقتی تولید یک کالا در انحصار باشد رقابت نیست. به عبارت دیگر وقتی انحصار باشد هر آنچه تولید می شود باید توسط مصرف کنندگان استفاده شود. نیازی می گوید: از جمله ایرادات وارده به تراکتورهای تولیدی در کشور بالا بودن مصرف سوخت است و از سوی دیگر استهلاک آنها بالا است ضمن اینکه نسبت به تراکتورهای خارجی آپشن های کمتر و همچنین قدرت مانور کمتری دارد. وی ادامه می دهد: بنابراین نمی توان گفت کشاورزان از تراکتورهای ساخت ایران راضی هستند اما چون در ایران تراکتورسازی رقیبی ندارد هر آنچه تولید می کند باید توسط کشاورز استفاده شود.

بگذارید تراکتورسازی رقیب داشته باشد

نیازی خاطرنشان می کند: پیشنهاد ما به دولت این است که فضای باز رقابتی برای تراکتور و دیگر ماشین آلات کشاورزی ایجاد کند. بگذارید کارخانه داران با هم رقابت کنند و خود کشاورز انتخاب کند از کدام شرکت تراکتور خریداری کند. نه اینکه این گونه انحصاری باشد و کشاورزان در صف خرید و نوبت خرید طولانی مدت بمانند تا تراکتور به دست شان برسد. وی در پاسخ به این سوال که به طور خاص برای باز کردن فضای رقابتی در تراکتورسازی دولت چه کاری باید انجام بدهد، می گوید: همان طور که می دانید تراکتورسازی یک صنعت مونتاژ است و اصل کارخانه ایران برای ایران نیست بلکه در ایران مونتاژ می شود. بنابراین باید اجازه بدهند شرکت ها و افراد دیگری به عنوان مثال از یک کشور ثالت بیاورند و در کشور مونتاژ کنند یا بسازند و رقیب تراکتورسازی بشوند. حتی خود دولت هم می تواند این کار را انجام بدهد و رقیب تراکتورسازی شود. نیازی عقیده دارد: به دلیل انحصاری بودن تراکتورسازی، صدای همه در مورد کیفیت تراکتور درآمده است. پس اگر بخواهیم با دنیا پیش برویم باید فضای رقابت برای تولید محصولات و ورود محصولات داشته باشیم.