آرشیو سه‌شنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۱، شماره ۵۲۳۷
صفحه اول
۱
توسعه

راه را از بیراهه رفتن

سهیلا لشکری

در قرن بیست و یکم، برای توسعه به اموری مختلف توجه کرده اند که از جمله این امور، «جمعیت» است که برنامه ریزان و سیاستمداران، اگر شناخت درستی از آن و پیامدهایش نداشته باشند، معضلات اساسی برای جامعه به بار خواهد آورد. افزایش فرزندآوری یکی از مولفه های اصلی سیاست های کلی جمعیت در ایران است. این سیاست جمعیتی می تواند مانند شمشیر دو لبه عمل کند که هم می تواند زمینه توسعه را فراهم کند و هم عامل تشدید فقر و آسیب در جامعه شود.  در کشور ما اگرچه کارشناسان، نسبت به پیری جمعیت، هشدار می دهند و دولت، سیاست های تشویقی و حمایتی در این زمینه اعمال می کند، اما مردم، بی اعتنا به این هشدارها و سیاست ها، بر فرزند کمتر، اصرار می ورزند. در حال حاضر چه عاملی بیشترین تاثیر را بر روند کاهش باروری می تواند داشته باشد. اگر بخواهیم عوامل موثر بر باروری در جامعه ایران را به دو دسته تقسیم کنیم یکی می توان از عوامل اقتصادی یاد کرد و دیگری عوامل فرهنگی که آنچه امروزه در جامعه ما نقش پررنگ تری بازی می کند عوامل اقتصادی است که تحت تاثیر نهادیت و سطح کلان قرار گرفته است. نگاهی به شرایط کنونی جامعه ما می تواند جوابگوی مسائلی باشد که این سطوح را تحت تاثیر خودش قرار داده است. شرایط جامعه ایران به گونه ای است که طبق آمار و اطلاعات بیش از 30 میلیون نفر از جمعیت 85 نفری ایران زیر خط فقر زندگی می کنند. اقتصاد کشور، مولد شکاف طبقاتی است، همیشه بخشی از جامعه در حال افزایش سود و درآمد و بخش دیگر (اکثریت)، مبتلا به کاهش درآمد سرانه و نزول به طبقات پایین تر هستند تورم، جدالی دایم را با زندگی مردم دارد، فقر، بیکاری، از مشکلاتی است که مردم با آن دست و پنجه نرم می کنند. چنین شرایط اقتصادی در کشور ما به چه معناست؟ تا کی این روال می خواهد ادامه پیدا کند، پاسخی است که سرنوشت مردم ایران به آن گره خورده است. در پی شرایط اکنون مردم ایران و وضعیت فقر و بیکاری سرسام آور و نیز آینده نامعلوم معضلات و نابسامانی ها و آسیب های اجتماعی که پیامدهای این شرایط است، خانواده ها چه تضمینی برای آینده فرزندان شان می توانند داشته باشند؟ آیا خانواده ها می توانند امنیت اقتصادی را که به صورت توانایی افراد، خانوارها یا جوامع در تامین پایدار نیازهای ضروری خود و نیز تامین غذا، سرپناه اولیه، پوشاک و بهداشت و مخارج مرتبط با آنها به عنوان نیازهای اساسی و نیز دارایی های لازم برای گذران زندگی و هزینه های مرتبط با مراقبت درمانی و آموزش نیز جزو این موارد هستند برای فرزندان شان داشته باشند یا پیش بینی کنند؟ فقر امروز و ترس از فردا، آینده نامعلوم و عدم امنیت اقتصادی و اجتماعی از امور اساسی است که انگیزه خانواده ها را برای باروری به شدت تحت تاثیر خودش قرار داده است. این در صورتی است که سیاستمداران ما سیاست افزایش جمعیت را پیش می کشند، بدون توجه به این مساله که این جمعیت می خواهد زمینه توسعه را در جامعه فراهم کند، آیا زیرساخت های کشور برای پذیرش این قسم از جمعیت آمادگی لازم را دارد؟ آیا شرایط اقتصادی کشور توان آمادگی برای تامین نیاز های اولیه این جمعیت را دارد؟ بنابراین در تبیین جمعیت و باروری عمدتا باید به مسائل اقتصادی پرداخته شود زیرا افزایش یا کاهش جمعیت به طور مستقیم با معیشت، اقتصاد، امنیت و البته آینده یک جامعه ارتباط تنگاتنگ دارد. باروری و افزایش جمعیت در کشور باید متناسب با امکانات و زیرساخت های جامعه و با توجه به توسعه امکانات اقتصادی و تسهیلات زندگی اجتماعی نظیر خدمات آموزشی، بهداشتی و تامین اجتماعی و مسکن انجام گیرد. آنچه جامعه نیاز دارد جمعیت سالم، آموزش دیده، پویا، مولد، جوان و امیدوار به آینده که عامل اقتدار، امنیت که می تواند موتور محرکه توسعه کشور گردد. این در صورتی است که در زمینه فقر محور چنین نیروی انسانی رشد نخواهند کرد و نیروی انسانی بیمار و آسیب دیده جامعه را به مسیر توسعه که نمی برد، هیچ، بلکه جامعه را به ورطه اضمحلال خواهد کشاند راه را از بیراهه نرویم حل مشکلات کشور نیازمند همکاری و همیاری آحاد و نیز کمک از قشرهای متخصص و نخبه و به کارگیری راه حل های آنان برای برون رفت از این شرایط است. نه راه حل های مبتکرانه و فی البداهه که نتیجه ای جز به وجود آوردن یک آنارشی در شکل و ذهن جامعه و ناامیدی بیشتر مردم از آینده پیش رو است را ندارد. راه حل در  به حراج گذاشتن شان و ارزش و قداست زنان این سرزمین نیست. در این سرزمین به دست آوردن به قیمت هر از دست دادنی نیست. ما قیمتی ها و ارزش ها را به مفت و راحتی به دست نیاورده ایم که به راحتی در معرض حراج و تاراج بگذاریم. زنان این سرزمین قیمتی تر از آن هستند که قیمتی بر آنان گذاشته شود. قدیسین این سرزمین که هویت این سرزمین را شکل می هند را قدر بدانیم و ارج نهیم که با زیر سوال بردن ارزش آنان ارزش های بنیادی که جامعه بر پایه آن شکل گرفته است را زیر سوال برده ایم. رسیدن به مقصد نقشه و راهنما راه می خواهد. بی گدار به آب نزنیم و راه را از بیراهه نرویم.