آرشیو سه‌شنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۱، شماره ۵۲۳۷
جهان
۳
گزارش روز

گوستاوو پترو، چریک و سناتور سابق با پیروزی در انتخابات رییس جمهور کلمبیا شد

پیروزی باشکوه چپ ها در بوگوتا

محمدحسین لطف الهی

پیروزی یک چپ گرا در انتخابات ریاست جمهوری کلمبیا، سومین کشور بزرگ امریکای لاتین را در مسیری کاملا جدید قرار داده؛ مسیری که برای ایالات متحده چندان خوشایند نیست.

گوستاوو پترو، چریک و سناتور سابق که با وعده ایجاد دگرگونی در یک جامعه نابرابر توانست نظر رای دهندگان کلمبیایی را به خود جلب کند، روز دوشنبه و با اعلام نتایج اولیه انتخابات، رییس جمهور کلمبیا شد و اولین رییس جمهور چپ گرا در تاریخ این کشور لقب گرفت.

پترو 62 ساله با سوار شدن بر موج کلمبیایی هایی که از فقر رنج می بردند و خواستار تغییرات گسترده در نحوه اداره کشور بودند، موفق شد 50.5درصد آرا را از آن خود کند و با بیش از 700 هزار رای اختلاف، رقیب محافظه کار خود یعنی رودولفو هرناندز را که در ابتدا رقیبی جدی برای هیچ کس به حساب نمی آمد اما در ادامه به پدیده انتخابات بدل شد، شکست دهد. فرانسیا مارکز یکی از زن های مشهور آفریقایی تبار کلمبیا و از فعالان مشهور حقوق بشر و محیط زیست این کشور، معاون وی در این دوره 4 ساله خواهد بود.

کلمبیا به عنوان سومین کشور بزرگ امریکای لاتین که برای سال ها تحت نظر حکومت های راست گرا اداره می شد، یکی دیگر از کشورهایی است که پس از شیوع بیماری کووید 19 و آشکار شدن تبعات اقتصادی وحشتناک آن از راست ها روی برگردانده و با انتخاب یک رهبر چپ گرا مسیر تغییر را جست وجو می کند. تحلیلگران معتقدند پیروزی پترو، در یکی از محافظه کارترین کشورهای امریکای لاتین نمونه ای آشکار از نارضایتی عمومی گسترده ای است که وضعیت را برای دولت ها و جریان های قدیمی قدرت در این منطقه از جهان متزلزل کرده است.

علاوه بر باورها و رویکرد فکری گوستاوو پترو، داستان زندگی او نیز در استثنایی کردن پیروزی اش در انتخابات ریاست جمهوری دخیل بوده است: او در جوانی و در دهه 1980 یکی از چریک های شورشی و از اعضای گروهی موسوم به جنبش «آوریل 19» بود، به عنوان عضوی از یک جنبش چریکی بازداشت شد و به زندان افتاد، پس از عفو برای سال ها به عنوان سناتور فعالیت کرد و حالا در کشوری که همچنان از جرم و جنایت رنج می برد به مقام ریاست جمهوری رسیده است.

کارشناسان ریاست جمهوری او را به مثابه سرآغازی برای یک تغییر بزرگ معرفی می کنند. روزنامه واشنگتن پست می نویسد: «ریاست جمهوری گوستاوو پترو و تصمیمات او می تواند تبعات و تغییرات زیادی را برای مدل اقتصادی کلمبیا، نقش دولت در اداره این کشور و روابط بوگوتا با کشورهای همسایه و قدرت های جهانی به ویژه ایالات متحده در پی داشته باشد.»

به گزارش آسوشیتدپرس، پترو شب گذشته، درحالی که در کنار فرانسیا مارکز، فعال محیط زیستی سابق و اولین زن آفریقایی-کلمبیایی که معاون اول رییس جمهور خواهد شد ایستاده بود، خطاب به جمعیت حاضران در جشن پیروزی خود گفت که هدف او برقراری یک «گفت وگوی گسترده ملی» به منظور برقراری صلح، متحد کردن کشور و بازگرداندن آرامش خواهد بود. گوستاوو پترو گفت: «صلح یعنی شرایطی فراهم آید که هرکسی مانند من بتواند رییس جمهور شود و هرکسی مانند فرانسیا فرصت انتخاب شدن به عنوان معاون اول را داشته باشد. صلح یعنی ما باید از کشتن یکدیگر دست برداریم.» جمعیت نیز درحالی که پرچم های کلمبیا را به اهتزاز در می آوردند به نشانه شادی با صدای بلند فریاد می زدند و شعار می دادند: «نه به جنگ های بیشتر»

رودولفو هرناندز 77 ساله، رقیب اصلی پترو که به دلیل سابقه او در تجارت و ایده های مدنظرش او را با دونالد ترامپ رییس جمهور پیشین ایالات متحده مقایسه می کردند خیلی زود نتیجه انتخابات را پذیرفت. او در توییتر نوشت: «امیدوارم تصمیمی که از سوی شهروندان کلمبیایی گرفته شده برای همه مفید باشد. امیدوارم گوستاوو پترو بداند که چگونه کشور را رهبری کند، به وعده خود درخصوص مبارزه با فساد وفادار باشد و کسانی که او را انتخاب کردند ناامید نکند.» پذیرش نتایج انتخابات از سوی هرناندز درحالی اتفاق افتاد که بسیاری نگران بودند رقابت نزدیک و فاصله اندک آرای کاندیداها باعث شود یکی از آنها نتایج را رد کرده و فراخوانی برای حضور مردم در خیابان ها صادر کند که می توانست یک سال پس از اعتراضات گسترده خیابانی در کلمبیا، موج تازه ای از ناآرامی های داخلی در این کشور به راه بیندازد. ایوان دوکه مارکز، رییس جمهوری فعلی و محافظه کار کلمبیا نیز بلافاصله این پیروزی را به نامزد چپ گرایان تبریک گفت.

نیویورک تایمز درخصوص پیروزی گوستاوو پترو می نویسد: «کارزار او توانست جامعه کلمبیا را که نیمی از آنها غذایی برای خوردن ندارند و 40درصدشان در فقر زندگی می کنند بار دیگر امیدوار کند. او توانست روی موج نارضایتی و خشم معترضان در کشور سوار شود و اعتراض مردم کلمبیا را به دولت ایوان دوکه که معتقد بودند در وضعیت همه گیری کرونا و بدتر شدن وضع اقتصادی کاری برای اقشار ضعیف انجام نمی دهند، آشکار کند.»

به گزارش «اعتماد»، طبق آمارهای رسمی 58درصد واجدین شرایط در دور دوم این انتخابات شرکت کرده بودند که بالاترین میزان طی دو دهه اخیر محسوب می شود و نشان می دهد نارضایتی عمومی در کلمبیا و تغییرخواهی، مردم این کشور را به سوی صندوق های رای هدایت کرده است.

پیش از کلمبیا پیروزی چپ گرایان در انتخابات در تعدادی دیگر از کشورهای مهم منطقه نیز تکرار شده بود و از همین رو تکرار این مساله در کلمبیا نیز محتمل به نظر می رسید. واشنگتن پست می نویسد: «در پی شیوع بیماری کووید 19 و تبعات اقتصادی گسترده ناشی از آن، بسیاری از رای دهندگان امریکای لاتین که از عملکرد و سیاست های دولت های شان ناراضی بودند و این دولت ها را در حمایت از شهروندان ناکام می دیدند، در انتخابات و در پی ناامیدی از دولت های مستقر در پی تغییرات گسترده بودند و کاندیداهایی که این تغییرات گسترده را در کنار حمایت از شهروندان وعده می دادند، یعنی چپ گرایان توانستند موفقیت بیشتری را در انتخابات کسب کنند.» در پرو پدرو کاستیلو، معلم مارکسیست یک مدرسه روستایی توانست به مقام ریاست جمهوری برسد. در شیلی، گابریل بوریچ 36 ساله، فعال دانشجویی سابق که خود را کمونیست می داند، رییس جمهور شد و در برزیل به عنوان بزرگ ترین کشور امریکای لاتین، نظرسنجی ها از پیشتازی لولا داسیلوا، رییس جمهور چپ گرای سابق در برابر بولسانارو رییس جمهور راست گرای فعلی خبر می دهند.

آلبرتو ورگارا، استاد علوم سیاسی در دانشگاه پاسیفیک پرو می گوید: «تمایل به سرزنش کسانی که در قدرت هستند، با توجه به شرایط موجود امری طبیعی به نظر می رسد. این امر درخصوص کلمبیا به طور ویژه صدق می کند. بیش از نیمی از جمعیت این کشور دچار ناامنی غذایی هستند، 40درصد در فقر زندگی می کنند و 78 درصد در نظرسنجی اخیر گفتند که کشورشان در مسیر اشتباهی حرکت می کند.»

کلمبیا مدت ها بود که از نارضایتی عمومی گسترده رنج می برد. 28 آوریل 2021 نخستین اعتراض های مردم کلمبیا به اصلاحات مالیاتی دولت به ریاست جمهوری ایوان دوکه کلید خورد و اعتراض ها با وجود سرکوب پلیس برای هفته ها ادامه داشت. این کشور با نارضایتی اجتماعی ناشی از افزایش قیمت مواد غذایی و رشد سرسام آور تورم مواجه است. همچنین بیش از 21 میلیون نفر در کشور امریکای لاتین در فقر زندگی می کنند و حدود 11.8درصد از جمعیت فعال اقتصادی در وضعیت بیکاری قرار دارند. از سوی دیگر نقض حقوق اقلیت ها از سوی دولت راست گرا از جمله مسائل تشدیدکننده نارضایتی در کلمبیا بوده است. براساس گزارش یورونیوز، از سال 2017 تاکنون 374 کودک این اقلیت بومی بر اثر سوء تغذیه جان خود را از دست داده اند.

 66درصد این اقلیت قومی- زبانی زیر خط فقر زندگی می کنند و تنها 20درصد از آنها امکان دسترسی به آب آشامیدنی دارند. هزاران نفر از ساکنان منطقه عمدتا بیابانی گوآخیرا در شمال کلمبیا مجبورند هر روز برای استفاده از آب باران جمع شده در چاله ها، چندین کیلومتر راه بروند. حتی خانواده هایی که موفق به حفر چاه شده اند هم به دلیل کیفیت پایین، تضمینی برای دسترسی به آب آشامیدنی سالم ندارند. دیوان قانون اساسی کلمبیا 5 سال پیش با صدور 200 دستور موقت، نهادهای دولتی را به تضمین دسترسی مردمان وایوو به آب، غذا و بهداشت ملزم کرد. این آرا پس از ثبت مرگ بیش از 4000 کودک به دلیل بیماری های ناشی از سوء تغذیه در سال های 2010 تا 2017 صادر شد. با وجود دستور عالی ترین مرجع قضایی کلمبیا، شهروندان و سازمان های مردم نهاد می گویند دولت عملا کاری برای بهبود وضعیت بومیان گوآخیرا نمی کند. آمار وزارت بهداشت نشانگر آن است که میزان مرگ و میر نوزادان در این منطقه 7 برابر بیشتر از میانگین دیگر مناطق کلمبیاست.

در چنین شرایطی برخی کارشناسان ابراز نگرانی می کنند که بخشی از سیاست های گوستاوو پترو ا زجمله پیشنهاد او برای ممنوعیت اکتشاف جدید نفت در صورت اجرا می تواند نتایج بدی برای اقتصاد شکننده این کشور در پی داشته باشد. او گفته است در صورت انتخاب شدن برای مبارزه با گرسنگی وضعیت اضطراری اقتصادی اعلام خواهد کرد، اما پیش بینی می شود با وجود کنگره ای با فضای شدیدا دوقطبی، پترو نتواند بخشی از وعده های اساسی خود را عملی سازد.

از جمله وعده های گوستاوو پترو، فراهم ساختن آموزش عالی رایگان برای همه مردم، ایجاد یک سیستم بهداشت عمومی با استانداردهای جهانی و پرداخت حداقل دستمزد به مادران مجرد است. او همچنین وعده داده مالیات را برای ثروتمندان افزایش خواهد داد تا از آن برای توسعه صنعت کشاورزی کلمبیا استفاده کند.