آرشیو سه‌شنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۱، شماره ۴۳۰۸
صفحه آخر
۱۲
دغدغه های طبیبانه

هویت ملی و زبان فارسی

دکتر عبدالرضا ناصرمقدسی

هویت ملی ما را چه چیزی تشکیل می دهد؟ شاید مهم ترین عنصر در ایجاد هویت ملی ما ایرانیان زبان فارسی باشد. من از مادری ترک زبان و پدری فارس زبان به دنیا آمده ام. در گیلان متولد و بالیده ام و به لهجه گیلکی عشق می ورزم. کودکی ام در میان ارامنه گذشته است و گرچه زبان ارمنی را نمی دانم؛ ولی با فرهنگ آنها آشنایم. به دلیل شرایط کاری نزدیک دو سال در کردستان زندگی کرده ام. زبان کردی را تا حدی می فهمم و دوستان کرد بسیاری دارم و به کردستان و فرهنگ عظیمش عشق می ورزم؛ اما با همه این احوال زبان فارسی را مهم ترین عامل اتحاد ایرانیان و شکل دهنده هویت ملی ما می دانم. این به آن معنی نیست که زبان ها و لهجه های دیگر بی اهمیت اند. این تنوع زبانی و قومی خصلت مهم سرزمین و فرهنگ ایران است. فرهنگی که توانسته برای هزاران سال تمام این اقوام را گرد هم آورده و آنها را با وجود تفاوت های زبانی و قومیتی در کنار هم و متحد با هم نگه دارد؛ اما آن چیزی که برای من فضایی برای تفکر می آفریند، زبان فارسی است. باید توجه داشت که زبان صرفا وسیله ای برای محاوره و گفت وگو نیست. زبان عاملی برای تفکر است. زبان به قول هایدگر خانه هستی است و ما در زبان است که هستی پیدا می کنیم؛ پس زبان خاطره ماست و زبانی موفق تر است که خاطراتش فربه تر و غنی تر باشد. از این رو زبان فارسی برای ما مامنی برای تفکر و پیدا کردن هویت به وجود می آورد که از سوی بزرگانی همانند فردوسی، حافظ، سعدی، مولانا، خیام و هزاران شاعر و نویسنده دیگر پربار و غنی شده است. زبان فارسی تعدادی کلمه و حرف نیست. زبان فارسی انبوه کتاب هایی است که به این زبان نوشته شده، انبوه شعرهایی است که به این زبان سروده شده، انبوه انسان هایی است که عمر خود را در راستای ارتقای آن گذاشته اند و این حجم بسیار بزرگ است که مکان تفکر ما را تشکیل می دهد و هویت ما را شکل می بخشد؛ اما این روزها شاید بیش از هر وقت دیگری در تاریخ پر فراز و نشیب ایران احتیاج به تقویت نقش زبان فارسی در هویت ایرانیان داریم. زبان فارسی می تواند در این شرایط بسیار دشوار همانند زنجیری همه ما را به هم متصل نگه داشته و از فروپاشی و سقوط جلوگیری کند. بگذریم از اینکه این اشعار بزرگ فارسی در این روزها بزرگ ترین پناه امثال من هستند تا به آن دل شان آرام بگیرد و کمی نفس بکشند. این روزها به همه توصیه می کنم شاهنامه را بخوانند. از حافظ غافل نشوند و در دریای غزل های سعدی و مولانا غرق شوند. هیچ درمانی بهتر از این سخنان در این روزگار نیست. هیچ طبیبانه ای بالاتر از لغت هایی نیست که سال های درازی است در لوح وجود ما نقش بسته اند.