آرشیو چهار‌شنبه ۱ تیر ۱۴۰۱، شماره ۷۹۳۸
فرهنگی
۲۳

در نشست علمی بررسی کتاب «ننگ سالی» مطرح شد : پژوهشی که تاریخ را به میان مردم آورده است

 نشست علمی بررسی کتاب «ننگ سالی»؛ خاطرات مردم محله علی قلی آقا اصفهان از دوره کشف حجاب و قحطی با حضورجمعی از استادان تاریخ و عوامل کتاب در خانه مشروطه اصفهان برگزار شد.آن طور که در بخشی از گزارش مهر آمده، در ابتدای این جلسه هاجر صفائیه، نویسنده انقلاب و دفاع مقدس و از محققان این کتاب، درباره روش پژوهش و مراحل انجام کار گفت:«از سال 97 با همراهی جمعی از محققان و پژوهشگران جوان اصفهانی، با جمع آوری خاطرات محله علی قلی آقا به عنوان یکی از محلات ریشه دار و تاریخی اصفهان، به روایت سرگذشت و تاریخ محله تا پیروزی انقلاب اسلامی در اصفهان پرداختیم.»

وی افزود: «تراکم وقایع انقلابی در محله علی قلی آقا با توجه به حضور آیت الله خادمی و خانه ایشان در محله به عنوان یکی از پایگاه های مهم انقلاب اسلامی در اصفهان، واقعه پنجم رمضان و...، وجود مساجد و مدارس فعال و اثرگذار فرهنگی اجتماعی در کنار چهره ها و شخصیت های فرهنگی محبوب محله، بافت تاریخی محله و همبستگی و مشارکت اجتماعی بالا، بافت بومی ساکنین و پویایی و نشاط محله و... ما را بر این داشت که کمر همت ببندیم برای ثبت تاریخ شفاهی محله علی قلی آقا، که ثمره آن پس از طی فرایند سه ساله، به زودی در قالب «اطلس محله علی قلی آقا» منتشر خواهد شد.»

صفائیه گفت: «در دل این محله نگاری، به موضوع های مهم و جذابی برمی خوردیم که به خاطر محدودیت زمانی و قالب اطلس، امکان انتشار آن را نداشتیم، اما خود به تنهایی ظرفیت کتاب با محوریت موضوعات خاص را داشتند. به همین خاطر بر آن شدیم که سایر فرآورده های محله نگاری را در قالب کتاب های موضوعی مرتبط با محله درآوریم. یکی از مهم ترین آنها خاطرات کهنسالان محله از ماجراهایی بود که یا خود شاهد آن بودند یا از زبان پدران و مادران شان شنیده بودند.»

کتابی با جنبه های مختلف تحسین برانگیز

در ادامه اصغر منتظرالقائم، استاد تاریخ دانشگاه اصفهان نیز با اشاره به اینکه کتاب «ننگ سالی» علاوه بر سند علمی، کاری هنری است، گفت: «جنبه های مختلف این کتاب، قابل تحسین است؛ کار جدیدی است که تاریخ را به صحنه مردم آورده و طی آن با طبقات پایین مصاحبه شده، با اسناد تطبیق داده شده و اسناد زینت کتاب شده است.»منتظرالقائم با بیان اینکه این کتاب تاریخ معاصر ایران را بین دو قحطی روشن می کند، گفت: «این کتاب نگاهی به پهلوی از سال 1300 است که انعکاسی از وضعیت فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی دوره 20 ساله پهلوی اول در بیان محلی اصفهان و برخی به زبان ادبی امروز ایران است.»

استاد تاریخ دانشگاه اصفهان با بیان اینکه شاه با کشف حجاب مستقیما با دین در افتاد، گفت: «تغییر شناختی را انگلیسی ها از ابتدای ورودشان به ایران انجام دادند. این تغییر شناختی امروزه بخوبی دیده می شود که از جنگ رسانه ای قوی تر است، منتها با کمک رسانه این تغییر در اذهان ایجاد می شود که رضاخان را خادم و روحانیت را جنایتکار معرفی کند؛ کتاب «ننگ سالی» این مسائل را بخوبی روشن می کند که این تغییر شناختی در مردم ایجاد نشود.»

وی ضمن اشاره به اهمیت اسناد و خاطرات مرتبط با قحطی و نقش دولت های استعماری از جمله انگلستان در آن و بیان نکاتی به منظور بهتر دیده شدن کتاب، اظهار امیدواری کرد که چنین کتابی برای سایر محلات اصفهان نیز به نگارش درآید.

نوشته ای با ترکیبی هنرمندانه

ابوالحسن فیاض، استاد تاریخ دانشگاه اصفهان با بیان اینکه این کتاب تلاقی سه حوزه از تاریخ های مضاف است و می تواند نقطه مقابل محو تاریخ باشد، افزود: «از حیث روش، تاریخ شفاهی است، از حیث مضمون، ذیل تاریخ فرهنگی تعریف می شود و از جهت محدوده تاریخی، تاریخ محلی محسوب می شود، به همین خاطر ترکیب هنرمندانه ای شده است.»فیاض با اشاره به جای خالی برگزاری مباحث تخصصی در محیط های دانشگاهی درباره این کتاب ها گفت: «وقتی بعضی خاطرات را می خواندم به فکر فرو می رفتم و حس همدلی در من ایجاد می شد. برخی صحنه هایی که خاطرات مربوط به کشف حجاب و ممنوعیت روضه ها در ذهن تصویر می کرد، این سوال را ایجاد می کند که آیا می شود حکومتی تا این حد بی خردی به خرج دهد که امنیت جانی و روانی جامعه اش را به خطر بیندازد به بهای اینکه حکومتی مدرن شناخته شود؟» در بخش پایانی این نشست، فائزه دره گزنی، تدوینگر کتاب «ننگ سالی» نیز درباره تدوین و نگارش کتاب گفت: «محتوایی که دست من بود، مصاحبه های پیاده سازی شده با اشخاص بود، سعی کردم از کلماتی که افراد استفاده کردند، استفاده کنم چراکه دوست داشتم به زبان پدربزرگ ها و مادربزرگ ها نزدیک باشد.»

گفتنی است که کتاب «ننگ سالی»؛ خاطرات مردم محله علی قلی آقای اصفهان از دوران کشف حجاب، ممنوعیت روضه و قحطی را روایت می کند، تحقیق این کتاب، برعهده گروهی از محققان دفتر تاریخ شفاهی اصفهان و تدوینش توسط «فائزه دره گزنی» صورت گرفته است. «ننگ سالی» از سوی انتشارات «راه یار» منتشر شده و در اختیار علاقه مندان قرار گرفته است.