آرشیو چهار‌شنبه ۱ تیر ۱۴۰۱، شماره ۵۴۸۰
کدال
۱۱

صنعت پلی اتیلن ترفتالات (PET) بررسی شد

عیار جذابیت پلی اتیلن‏‏ سازان بازار سهام

امیررضا اعلاباف (کارشناس بازار سرمایه)

صنعت پلی اتیلن ترفتالات با ظرفیت جهانی نزدیک به 32میلیون تن در سال (2020) یکی از مهم ترین و پرتقاضا ترین بخش های حوزه محصولات الفینی است. این محصول پتروشیمیایی سب، غیر سمی و انعطاف پذیر، با داشتن ویژگی های خاص نظیر مقاومت در برابر روغن ها، الکل ها و دیگر حلال ها، استحکام بالا و نفوذ ناپذیری در مقابل رطوبت به عنوان گزینه ای بسیار مناسب برای استفاده در صنایعی نظیر نساجی، بسته بندی، خودرو و محصولات الکترونیکی شناخته شده و این موضوع به عنوان یکی از فاکتورهای پیشران به رشد تصاعدی این صنعت منجر شده است.

رزین های پلی اتیلن ترفتالات به یکی از گزینه های خوب در صنعت بسته بندی در سراسر جهان تبدیل شده اند و در حوزه بسته بندی نوشیدنی ها و موادغذایی با خصوصیاتی نظیر بهداشتی بودن، استحکام و حفظ تازگی موادغذایی که کاربرد گسترده ای دارد و بخش عمده آن در بخش بسته بندی و تولید بطری های آب و نوشیدنی های گازدار مصرف می شود. فرآیند تولید PET به این صورت است که ابتدا پارازایلن تهیه شده از واحدهای آروماتیک و استیک اسید با ورود به واحد شیمیایی به اسیدترفتالیک خالص یا PTA تبدیل می شوند، سپس PTA به همراه مونواتیلن گلایکول یا MEG (تهیه شده از واحدهای الفینی) با ورود به واحد PET  با ضریب حدود 80 درصد به پلی اتیلن ترفتالات تبدیل می شود که دارای گریدهای مختلفی نظیر گرید بطری، گرید الیاف و نخ POY  است.

صنعت پلی اتیلن ترفتالات در ایران و تولیدکنندگان بورسی

قاره آسیا در حوزه تولید پلی اتیلن ترفتالات از نرخ رشد زیادی برخوردار است و هزینه های سرمایه ای CAPEX بالایی صرف تکمیل طرح های واحدهای تولیدی PET در این منطقه شده است؛ به طوری که در منطقه خاورمیانه سه طرح برنامه ریزی و اعلام شده وجود دارد که حدود یک میلیون تن افزایش ظرفیت در عربستان سعودی تا سال 2025 با سرمایه گذاری حدود 120میلیون دلار اتفاق خواهد افتاد. در ایران، تولید پلی اتیلن ترفتالات گرید بطری محدود به شرکت پتروشیمی شهید تندگویان از زیرمجموعه های هلدینگ خلیج فارس است که با ظرفیت اسمی تولید PET گرید بطری سالانه 336 هزار تن و گرید الیاف سالانه 551 هزار تن فعالیت می کند. علاوه بر آن، این شرکت تولیدکننده انواع الیاف و نخ پلی استر به ظرفیت 66 هزار تن در سال است. در کنار شرکت پتروشیمی شهید تندگویان، شرکت پلی اکریل ایران نیز تولیدکننده نخ پلی استر (POY) در کشور است. تمام محصولات این شرکت ها در بخش فروش داخلی از طریق بورس کالای ایران عرضه می شوند و به فروش می رسند که با توجه به وجود تقاضای زیاد برای محصولات پتروشیمی تندگویان طی یک سال گذشته، رقابت حدود 9درصدی بر سر عرضه ها شکل گرفته است و شاهد فاصله گیری قیمت میانگین موزون پایانی از قیمت پایه عرضه بودیم.

چشم انداز صنعت در جهان و منطقه

صنعت پلی اتیلن ترفتالات از معدود صنایعی است که با توجه به کاربرد فراوان آن در ظروف یکبار مصرف و بسته بندی، علاوه بر اینکه کاهش تقاضایی را در دوره پاندمی کرونا در سطح جهان تجربه نکرد، بلکه شاهد رشد و افزایش تقاضا بود؛ به طوری که این صنعت طی سال 2020 میلادی نرخ رشد مرکب سالانه حدود 5/ 5درصد را در مقایسه با میانگین های دوره قبل از پاندمی تجربه کرد. ارزش صنعت PET در سال 2021 حدود بیش از 40میلیارد دلار برآورد شد و انتظار می رود این عدد تا سال 2028 میلادی به بیش از 77میلیارد دلار با ثبت CAGR بیش از 7/ 9درصد و ظرفیت جهانی بیش از 5/ 37میلیون تن در سال برسد. از عوامل پیشران این صنعت می توان به افزایش تقاضا در حوزه بسته بندی اشاره کرد. بخش عمده رشد این صنعت مربوط به منطقه آسیا-اقیانوسیه است که در سال 2020 ارزش آن بیش از 14میلیارد دلار برآورد شده است و بیشترین تعداد طرح های در دست احداث در همین منطقه قرار دارند؛ به طوری که در داخل چین -به عنوان بزرگ ترین تولیدکننده PET در جهان- دوطرح در دست اجرا وجود دارد که انتظار می رود تا سال 2025 با سرمایه گذاری 270میلیون دلاری حدود یک میلیون تن در سال به ظرفیت تولید اضافه کنند. بزرگ ترین افزایش ظرفیت هم مربوط به پروژه Chongqing PET Plant 2  است. همچین در آمریکای شمالی، ایالات متحده یک طرح اعلامی با ظرفیت 13/ 1میلیون تن در سال با سرمایه گذاری 130میلیون دلار را در دست احداث دارد که مربوط به Corpus Christi PET  است. انتظار می رود در سطح جهان حدود 16واحد تولید PET تا سال 2025 میلادی به بهره برداری برسد.

ارزش جایگزینی و میزان CAPEX موردنیاز

با توجه به میزان سرمایه گذاری انجام شده برای طرح های PET در سطح جهان، می توان عدد 120میلیون دلار به ازای هر یک میلیون تن ظرفیت سالانه تولید PET  را در نظر گرفت که طبیعی است واحدهای سودده و توجیه پذیر اقتصادی با ارزش افزوده مناسب دارای ارزش بازاری به مراتب بزرگ تر از ارزش جایگزینی خود باشند.

آنالیز بهای تمام شده و ارزش افزوده صنعت

با بررسی فرآیند تولید پلی اتیلن ترفتالات درمی یابیم که بخش عمده بهای تمام شده تولید مربوط به مواد مستقیم مصرفی، به ویژه پارازایلن است که از واحدهای آروماتیک داخلی نظیر پتروشیمی نوری تهیه می شود. بنابراین آنچه تعیین کننده حاشیه سود ناویژه و میزان ارزش افزوده ایجادشده شرکت های تولیدکننده PET است، تا حد زیادی اسپرد یا فاصله بین نرخ PET و پارازایلن است. مورد دیگری که سودآوری شرکت های پتروشیمی را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار داده و با افزایش هزینه سربار تولید به کاهش مارجین ناخالص منجر شده، بحث افزایش هزینه سرویس های جانبی و یوتیلیتی است که به موضوع صحبت این روزهای کارشناسان مختلف تبدیل شده است.

پی وی سی در بورس کالا

بررسی آخرین آمار معاملات PET گرید بطری در بورس کالای ایران نشان می دهد که PET-BG821 توسط پتروشیمی شهید تندگویان به قیمت پایه 358 هزار ریال عرضه شده است. همچنین گرید نساجی به قیمت حدود 311 هزار ریال روانه بازار شده است.

جذابیت سرمایه گذاری

با رشد جریانات نقدی و در نتیجه آن ارزش گذاری، سهام شرکت ها به دو بخش اسمی (تورمی) و واقعی (غیرتورمی) تقسیم می شود که در بخش اسمی رشد متغیرهایی نظیر نرخ برابری دلار/ ریال و همچنین نرخ محصولات در بازارهای داخلی و بین المللی می تواند تاثیر قابل توجهی داشته باشد و بخش عمده رشد سودآوری شرکت های بورسی نیز به همین شیوه اتفاق افتاده و ناشی از تورم است؛ اما در بخش واقعی آنچه برجسته است، طرح های توسعه و پتانسیل های افزایش تولید و میزان فروش است که در حوزه PET شرکت پتروشیمی شهید تندگویان با طرح توسعه واحد SSP کارخانه POLY C می تواند تا پایان سال 1402 تاثیر مثبتی بر بخش تولید و فروش PET گرید بطری بگذارد و از این جهت، رشد غیر تورمی اتفاق بیفتد. افزایش ضریب بهره وری و تولید و نزدیک شدن به میزان ظرفیت اسمی نیز موثر است.طبق برآوردهای کارشناسی، شرکت پتروشیمی تندگویان با اعمال نرخ ارز 270 هزار ریالی، نرخ PET گرید بطری 1300دلاری، نرخ PTA حدود 1100دلاری، PET گرید الیاف 1105دلاری و رقابت 9درصدی در بورس کالا برای این محصولات، اسپرد PET  و پارازایلن به میزان 260دلار (پارازایلن حدود 1040دلاری) و فروش داخلی  PETبه میزان 709 هزار تن و صادرات نخ پلی استر به میزان 47 هزار تن می تواند به سود 1923ریالی دست پیدا کند (مارجین ناخالص حدود 21درصد) که نسبت قیمت به سود آینده نگر بعد مجمع این شرکت را در حدود کمتر از 6واحد قرار می دهد و دارای جذابیت و شایسته بررسی است. لازم به ذکر است که نسبت قیمت به سود آینده نگر صنعت پتروشیمی بخش الفین حدود 1/ 7واحد است (اجماع تحلیلگران).