آرشیو چهار‌شنبه ۱ تیر ۱۴۰۱، شماره ۴۳۰۹
جهان
۵

با پایان کابینه ائتلافی اسرائیل، «یائیر لاپید» نخست وزیر دوران گذار می شود

کمین نتانیاهو برای بازگشت به قدرت

عمر کابینه ائتلافی اسرائیل بعد از حدود یک سال به پایان رسید و بر اساس توافق قبلی نفتالی بنت، نخست وزیر و یائیر لاپید، وزیر خارجه کنونی اسرائیل، لاپید تا زمان برگزاری انتخابات زودهنگام نخست وزیر می شود.

دفتر نفتالی بنت اعلام کرده که ائتلافی که از ژوئن 2021 تشکیل شده به کار خود پایان می دهد و اسرائیل به زودی انتخابات جدید پیش رو خواهد داشت. به این ترتیب این اولین بار در 21 سال گذشته است که فردی از جریان چپ میانه اسرائیل به نخست وزیری می رسد. بنت و دو نخست وزیر قبلی، بنیامین نتانیاهو و ایهود اولمرت، هرچند با گرایش هایی بسیار متفاوت با یکدیگر، همه به جریان راست اسرائیل تعلق دارند.

ائتلاف هشت حزبی که بنت و لاپید تشکیل داده بودند، متشکل از احزابی بسیار متفاوت با نگرش هایی بعضا متضاد بود: از «یامینا»، حزب بنت که جزء جریان راست و حتی راست افراطی به شمار می رود، تا «مرتص»، حزب چپ سوسیالیست و حتی یک حزب نماینده شهروندان فلسطینی تبار اسرائیل که بنا به سنت تاریخی به جنبش «اخوان المسلمین» نزدیک بود. این ائتلاف حدود دو ماه است که اکثریت پارلمانی خود را از دست داده است. این اکثریت زمانی از دست رفت که در ماه آوریل «ایدیت سیلمن» نماینده حزب راست گرای «یامینا» و رئیس فراکسیون ائتلاف در پارلمان اسرائیل، استعفا داد. سیلمن در نامه ای به نفتالی بنت نخست وزیر و هم حزبی خود، نوشت: «ارزش های کلیدی جهان بینی من با واقعیت کنونی مغایر هستند. من دیگر نمی توانم شاهد تخریب ارزش هایی باشم که جوهره و حق ما هستند». اختلافی که منجر به استعفای خانم سیلمن شد به مسئله ای مذهبی باز می گردد؛ گرچه او در نامه خود به هیچ موضوع مشخصی اشاره نمی کند. او در روزهای گذشته با نیتزان هوروویتز، رهبر حزب چپ گرای «مرتص»، درگیر شده است؛ چرا که هوروویتز گفته بود بیماران باید اجازه داشته باشند در دوره عید پسح با خود نان به بیمارستان بیاورند. مطابق آیین یهود، مصرف محصولاتی که با مخمر درست شده اند (از جمله نان) در عید پسح مجاز نیست و این باعث اعتراض سیلمن شد که سابقه ای مذهبی و راست گرا دارد. سیلمن خواهان استعفای هوروویتز از مقام وزارت بهداشت شد. تصمیم وزیر بهداشت بر مبنای حکم دادگاه عالی اسرائیل بود که رای داده بود بیمارستان ها حق ندارند به بیماران و بازدیدکنندگان در هفته تعطیلات پسح اجازه آوردن غذاهای غیرکوشر را ندهند. کارشناسان اما می گویند سیلمن از این قضیه استفاده تبلیغاتی کرده است و در واقع از پیش قصد داشته دست به این کار بزند. برخی حتی مدعی اند او وارد توافقی پنهانی با بنیامین نتانیاهو، رهبر اپوزیسیون و نخست وزیر پیشین، شده است که به او وعده داده در کابینه آینده وزیر بهداشت خواهد شد. دفتر بنت اعلام کرده که تصمیم به انحلال ائتلاف در مشورت او با لاپید صورت گرفته است و به زودی لایحه ای به این منظور به مجلس اسرائیل ارائه می شود. پیش بینی می شود که این لایحه در روزهای آینده ارائه شود و تصویب آن قطعی به نظر می رسد. انتخابات بعدی احتمالا در روز 25 اکتبر برگزار می شود. این پنجمین انتخابات اسرائیل در سه سال و نیم گذشته خواهد بود. بنت و لاپید در بیانیه ای مشترک گفتند که «گزینه های ایجاد ثبات» در کابینه «به پایان رسیده است».

در این دوران گذار، لاپید علاوه بر نخست وزیری، مسند وزارت خارجه را هم حفظ می کند و بنت عنوان معاون لاپید و «نخست وزیر علی البدل» را در اختیار خواهد داشت. با این حال منابع نزدیک به بنت به روزنامه هاآرتص گفتند که او شاید کاملا از سیاست کناره گیری کند.

با این حال رسانه های اسرائیل اعلام کردند که نفتالی بنت پس از آغاز به کار لاپید به عنوان نخست وزیر دوران گذار، مسئول مستقیم پرونده ایران خواهد بود. بنت و لاپید با حضور در کنفرانس مشترک مطبوعاتی، کابینه ائتلافی یک ساله را ممکن شدن امری غیرممکن دانستند. بنت گفت: «سال گذشته کابینه ائتلافی که بسیاری آن را غیرممکن می دانستند، برای نجات اسرائیل از بی کاری گسترده و کسری بودجه -به دلیل محدودیت های کرونا- تشکیل شد. این کابینه نشان داد افراد با مواضع سیاسی بسیار متفاوت می توانند برای نجات با هم همکاری کنند». بنت گفت که در هفته های گذشته از هیچ تلاشی برای نجات کابینه ائتلافی فروگذار نکرده؛ اما این تلاش ها در نهایت شکست خورده اند. او همچنین ضمن حمله به اپوزیسیون کابینه از جمله شخص بنیامین نتانیاهو نخست وزیر سابق اسرائیل گفت: «برخلاف اپوزیسیون که امنیت اسرائیل را به کارت بازی سیاسی مبدل کرده است، من امنیت را بر هر چیزی مقدم می دانم».

این لایحه قرار بود هفته آینده از سوی کابینه به کنست برده شود؛ اما رسانه های اسرائیلی می گویند نفتالی بنت و یائیر لاپید برای اینکه جلوی ارائه لایحه مشابه از سوی اپوزیسیون را بگیرند، ممکن است این لایحه را فورا در کنست مطرح کنند. از زمانی که کنست منحل شود، یائیر لاپید نخست وزیر خواهد شد. این تصمیم بنت و لاپید واکنش های بسیاری نیز در میان سیاست مداران اسرائیلی داشته است.

بنیامین نتانیاهو، رهبر اپوزیسیون پارلمانی اسرائیل، از این تصمیم ابراز خرسندی کرد و دوشنبه شب را شبی عالی برای میلیون ها اسرائیلی توصیف کرد. او کابینه بنت-لاپید را بدترین کابینه تاریخ اسرائیل خواند و وعده داد به همراه دوستانش، کابینه ای ملی به رهبری لیکود تشکیل دهد. دیگر نمایندگان راست گرا و راست گرای افراطی کنست نیز با خطرناک توصیف کردن کابینه کنونی، وعده دادند کابینه ای کاملا راست گرا و یهودی تشکیل خواهند داد. رهبران احزاب درون ائتلاف اما عمدتا از انحلال کابینه ابراز ناخرسندی کردند.

فرصت طلبی نتانیاهو

با وجود اینکه کابینه ائتلافی، اکثریت را از دست داده، اپوزیسیون هنوز اکثریت ندارد؛ چرا که یکی از فراکسیون های موجود در مجلس که نه به اردوی نتانیاهو تعلق دارد و نه به دولت ائتلافی، «فهرست مشترک» است که شش نماینده در مجلس دارد. این ائتلاف متشکل از چهار حزب است که عموما نماینده اقلیت فلسطینی تبار و عرب در اسرائیل هستند. مهم ترین این احزاب، حزب کمونیست اسرائیل است که اکثریت آن عرب هستند؛ اگرچه اعضای یهودی بسیاری نیز دارد و یک نماینده آن در مجلس هم یهودی است. از 120 نماینده مجلس، 60 نماینده متعلق به کابینه ائتلافی هستند، 54 نماینده متعلق به اردوی نتانیاهو و شش نماینده متعلق به «فهرست مشترک». دیگر سناریوی ممکن این است که نتانیاهو موفق شود چهره های بیشتری را متقاعد کند به او بپیوندند و کابینه جدیدی تشکیل دهد. روزنامه «اورشلیم پست» یک سناریوی کمتر محتمل دیگر را نیز مطرح کرده: ائتلاف مجدد نتانیاهو و گانتس با شرط رسیدن نخست وزیری به وزیر دفاع کنونی که رابطه خوبی با بنت و لاپید ندارد.