آرشیو پنج‌شنبه ۲ تیر ۱۴۰۱، شماره ۱۰۳۴۴
صفحه آخر
۸

مردم ایران حضرت ثامن الحجج را سلطان می خوانند و این لقب اشاره به حقایق بلندی در خصوص آن حضرت دارد

مقام رضوان بالاترین معنای سلطان

گروه فرهنگی: قرآن کریم بهترین منبع برای بیان مقام اهل بیت علیهم السلام است؛ زیرا تنها قرآن است که می تواند اهل بیت علیهم السلام را به طور کامل به انسان معرفی کرده و انسان را به سوی آن ها هدایت کند: «إن هذا القرآن یهدی للتی‏ هی اقوم‏؛ همانا این قرآن خلق را به راست تر و استوارترین طریقه هدایت می کند.» و تنها ولایت اهل بیت علیهم السلام استوارترین (اقوم) طریق است. امام در اصل قرآن ناطق است و قرآن در اصل امام مکتوب؛ این دو ترجمان یکدیگرند و انس گرفتن با قرآن برای مایی که امام معصوم را از نزدیک ندیده ایم یکی از بهترین طرق برای دست یافتن به شمایلی از وجود معصومین است. 

 مقام ملک

یکی از مقاماتی که خداوند متعال به امامان معصوم علیهم السلام داده است مقام «سلطنت و فرمانروایی بزرگ» است؛ که به آن مقام ملکی[در مقابل مقام ملکوتی] گفته می شود و همان قدرت تصرف در ظاهر عالم است. هرچند اصل ملک و پادشاهی از آن خداست ولی گاه خدا آن را براساس شایستگی، به برخی عنایت می کند. قرآن کریم درباره حضرت سلیمان و درخواست او از خدا چنین می فرماید: «قال رب اغفر لی‏ و هب لی‏ ملکا لا ینبغی‏ لاحد من بعدی إنک انت الوهاب‏؛ گفت: پروردگارا! مرا ببخش و ملک و سلطنتی به من عطا کن که بعد از من سزاوار هیچ کس نباشد، که تو بسیار بخشنده ای!» به یقین، حکومت و سلطنت حضرت سلیمان گسترده و وسیع ولی مربوط به زمان خودش بوده است؛ ازاین رو، هیچ منافاتی با حکومت جهانی امام زمان علیه السلام در آینده جهان ندارد زیرا حکومت امام زمان علیه السلام، هم گسترده تر است و هم ازنظر ویژگی ها با حکومت حضرت سلیمان تفاوت دارد. 

بعد از درخواست حضرت سلیمان و موفقیت وی در امتحان های الهی، خدا به او ملک و پادشاهی را بخشید. بر این اساس، بدون هیچ ظلم و ستمی، پادشاهی سلیمان جهانی شد. از آثار این ملک و سلطنت این بود که خداوند باد را در اختیار او قرار داد، که به امر او به هرجایی که می خواست به آرامی جریان می یافت. همچنین شیاطین را در نقش کارگزارانی مانند بنا، برای ساختن بناها و گروهی برای غواصی در دریا، در اختیار او قرار داد. به او گفتار پرندگان آموخت و در زمین قدرت و عزت یافت و به طورکلی هر چیزی را در اختیار وی قرار داد.

 ملک عظیم

خداوند با درخواست و امتحان، ملکی درخور حال حضرت سلیمان به او داد؛ اما در مقام معرفی اهل بیت علیهم السلام، بدون اینکه درخواستی باشد، از «ملک عظیم»  سخن گفته است: «و آتیناهم ملکا عظیما؛ و به آن ها ملک و سلطنتی بزرگ عطا کردیم.» منظور از این ملک عظیم به یقین چیزی فراتر از مقام فرمانروایی ظاهری و دنیوی است. به عبارت دیگر، خدا قدرت تصرف در همه موجودات را به اهل بیت علیهم السلام داده است که در برخی روایات از آن بانام مقام امامت یادشده است.   

هرچند ظاهر آیه قرآن، در مورد پیامبران بنی اسرائیل است ولی با توجه به روایات ذیل آیه و همچنین سیاق آیات و تفسیر آیه به آیه، منظور از «آل ابراهیم»، پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام هستند. پس خداوند متعال ملک عظیم و پادشاهی بزرگ را در اختیار این خاندان قرار داده است. هرچند هیچ کدام از معصومان به خاطر موانعی که سر راه آن ها بود نتوانستند حکومت و پادشاهی ظاهری [مانند حضرت سلیمان] داشته باشند؛ ولی این مسئله، نفی کننده مقام ملکی آن ها نیست.

بی گمان ملک و پادشاهی که خدا در اختیار چهارده معصوم علیهم السلام قرار داده است، بسیار گسترده تر و بیشتر است. براین اساس، اهل بیت علیهم السلام قدرت تصرف و انجام کارهای خارق العاده رادارند و معجزه ها و کارهای شگفت از سوی آنان، به دلیل داشتن همین مقام است؛ هرچند ایشان از این قدرت درجایی استفاده می کنند که اذن الهی را در آن دریابند. وقتی خدا زبان پرندگان را به حضرت سلیمان می آموزد، به یقین به امام رضا علیه السلام نیز زبان حیوانات و پرندگان را آموخته است؛ پس او، ضامن آهو نیز می شود. اساسا جلوه این سلطنت و فرمانروایی الهی بر تمام مخلوقات خدا و از سوی ذات اقدس خدا، در امام رضا جلوه ویژه ای دارد. 

وقتی خدا باد را در اختیار حضرت سلیمان قرار می دهد به یقین بالاتر از آن را در اختیار امام رضا علیه السلام قرار داده است که قدرت دارد نقش دیوار را تبدیل به شیری صاحب روح کرده و به او دستور دهد. این ها موارد معدودی است که امام از قدرت خود استفاده می کند؛ زیرا از سویی امام مامور به ظاهر است، یعنی مانند انسان های عادی زندگی می کند و از سوی دیگر، ائمه علیهم السلام فقط درجاهایی از چنین قدرتی استفاده می کنند که اذن الهی در آن باشد. ماجرای نماز باران حضرت و استجابت دائمی دعای ایشان نیز ما را به یاد مقام فرمانروایی الهی ایشان می اندازد. مامون در حالی می خواست با بی تاثیر نشان دادن دعای امام ایشان را نزد مردم از اعتبار ساقط کند که از اساس ابروباد و مه وخورشید همه گوش به فرمان امام اند. هر بار که بارانی می بارد به واسطه فیض امام معصوم و انسان کامل است که به مقام خلیفه اللهی دست یافته؛ بدون وجود انسان کامل هیچ فیضی از منبع لایزال فیض الهی به سمت خلق سرازیر نمی شود. گو اینکه امام رضا در این مقام خصلت عجیب تری هم دارد که در بیان عالمانه حضرت آیت الله جوادی آملی جلوه حیرت انگیزی دارد. این عالم بزرگ می فرماید: «هیچ موجودی از هیچ موجود دیگری راضی نمی شود، مگر به وساطت مقام امام هشتم؛ هیچ انسانی به هیچ توفیقی دست نمی یابد و خوشحال نمی شود، مگر به وساطت مقام رضوان رضا سلام الله علیه؛ و هیچ نفس مطمئنه ای به مقام راضی و مرضی بار نمی یابد، مگر به وساطت مقام امام رضا! او نه چون به مقام رضا رسیده است، به این لقب ملقب شده است؛ بلکه چون دیگران را به این مقام می رساند، ملقب به رضا شد. ممکن است در بین آحاد امت کسانی باشند که به مقام رضوان راه پیدا کنند؛ چون پایان بخش سوره مبارکه فجر که فرمود: «یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی إلی ربک راضیه مرضیه» مخصوص ائمه نیست، شامل سایر انسان های ملکوتی منش هم می شود. ممکن است در بین امت کسانی باشند که دارای نفس مطمئنه و نائل به مقام راضیه مرضیه بشوند، اما رضا نخواهند بود! آن ها جزء امت اند، ولی امام رضا واسطه است که چنین افرادی در بین امت به مقام راضیه مرضیه راه پیدا می کنند.»

بی جهت نیست که مردم ایران از دیرباز امام هشتم را سلطان می خوانند و از افزودن به جلال و شکوه حریمش خسته نمی شوند؛ چه شکوهی که خداوند در قلب و ذهن مردم برای او ساخته، بسیار فراتر از این ها است. چه این مقام که رضایت تمام مخلوقات منوط به رضایت کسی باشد؛ بالاترین معنایی است که می توان برای واژه و مفهوم سلطنت متصور شد.

 روز زیارت مخصوص

بیست و سوم ذی القعده، به روایتی روز ولادت و روز مخصوصی برای زیارت امام رضاست. هرچند روز ولادت او یک جور خاصی است. چون او خودش ولادت مردم است. می آیند حرم و متولد می شوند. در نوروز، در تابستان، در تعطیلات، در گرفتاری ها، در دل گرفتگی ها. به هر بهانه می آیند مشهد و آن روز انگار روز ولادت ما است و حرم گویی ولادت ما را جشن گرفته. روز ولادت او، روزی که به دنیا آمد برای ما خیلی قابل تصور نیست. دنیا مگر حرم او نیست؟ او ولادت ما، دنیای ما است. حتی همان که سالی یک بار می آید مشهد و سه روزی می ماند و بار روی دوشش را خالی می کند و بعد می رود سوی خودش، دنیای اوست. روز ولادت امام رضا برای مردم ترکیب نامانوسی است؛ چراکه ما دنیا را با او شناخته ایم. حرم آسمان است...