آرشیو پنج‌شنبه ۲ تیر ۱۴۰۱، شماره ۵۲۳۹
هنر و ادبیات
۱۰
نگاه

درباره حواشی اخیر سینما و تصمیم های وزارت ارشاد

خط و نشان های دوستان دوام ندارد

ابوالحسن داوودی

متاسفانه شیوه رفتاری قهری و سلبی که دوستان در این دوره با اهل هنر و به خصوص سینما اتخاذ کردند فراتر و آشکارتر از دوره های قبل شده و البته نکته جدیدی هم نیست. گروهی در روش حاکمیتی خود بسیار تمایل دارند از طریق بی اعتبار کردن سینما و سینماگرها، نفوذ اجتماعی این هنر را در میان مردم از بین ببرند تا در صورت تاثیردهی محصولات تولیدی یا ارتباطات اجتماعی هنرمندان، اگر این پیش آهنگی مورد طبع آقایان نباشد، بتوانند پیشاپیش آن را سلب یا ضعیف کرده باشند و مساله غامض تر اینکه در این شرایط با ندانم کاری بعضی از دوستان سینماگر، از درون خود سینما بر این آتش دامن زده می شود و دامنه تاثیر آن برای رسیدن به شکل کاملا مهار شده سینما، مدام بیشتر و بیشتر هم می شود.

اگرچه این تمایل (از حیض اعتبار ساقط شدن سینما) را در بخش عمده ای از جریان اداره کننده جریانات فرهنگی در حاکمیت اکنون گسترده تر و آشکارتر می بینیم، اما در مقابل حاصل این برخوردهای مشابه را نیز کم و بیش در سال های قبل دیده ایم که سینماگرها چگونه توانستند بعد از دوره های نزول دوباره به حیات اجتماعی برسند و ارتباط خود را با مخاطب و سینما پیدا کنند.

 اما مهم ترین اشتباه و اشکال دوستان خود ما در درون سینما این است که خیلی از اهداف و برنامه های کم و بیش درست را در بدترین مواقع و شرایط اجرا می کنند و آگاهانه یا ناآگاهانه آب در آسیاب جریان مروج بی اعتباری سینما می ریزند. به دلیل شرایط بحرانی اجتماعی که روابط و ارتباطات را به میزان زیادی بی منطق و امکان گفت وگو و دیالوگ را کمرنگ کرده، رفتار بدون تفکر و هیجانی این دوستان، اتصال حلقه های زنجیر را برای این نزول اعتبار اجتماعی سینما محکم تر می کند. به عنوان مثال باید اذعان داشت که جنبش می تو (من هم!) که اقتباس شتابزده ای از یک حرکت اجتماعی در فرهنگی متفاوت است، با وجود رگه هایی از واقعیت که در آن هست، به دلیل مطرح شدن در بدترین شرایط و دوره زمانی، ضربه ای که به بی اعتباری کلی سینمای ایران زد بسیار فراتر از این داستان ها بود. من با اصل ماجرا نه مخالفت دارم و نه آن را به کلی رد می کنم، اما براساس تجربه سی و چند ساله ام در مدیریت های صنفی، بجد معتقدم که سینما در جمهوری اسلامی در مجموع و به طور نسبی یکی از پالوده ترین و پاک ترین حرفه ها و شغل هاست، چراکه همه ما به روشنی می دانیم که نمونه های بسیار گسترده تر چنین مواردی در بسیاری از حرفه های همین جامعه وجود دارد.در بسیاری از مشاغل دیگر آنقدر مسائل و حواشی بد منظر و ناپاک وجود دارد که شاید سینما از این نظر کمترین آنها باشد، اما به دلیل در ویترین قرار گرفتن و بزرگنمایی عامدانه، چنین تاثیر مخربی را شاهد هستیم.

 مثلی هست که می گوید اگر یک نیت خیر در موقعیتی نامناسب و بد به وقوع بپیوندد، تاثیر هولناک و شریرانه ای می تواند داشته باشد و این برای جنبش می تو هم اتفاق افتاد. متاسفانه دوستان ما توجهی نداشته و ندارند که وقتی در شرایط فعلی سینما یک برنامه ای زنجیره ای گسترده برای بی اعتباری اش در جریان است، مطرح کردن چنین دست مشکلاتی حتی به قصد خیرخواهی، چه فضای مغرضانه ای را به وجود می آورد و زمینه ساز سوءاستفاده ها و برداشت های ناعادلانه بعدی می شود.

شما نگاه کنید سابقه نداشته یک مشکل ارایه شده از جانب عوامل سینما که بعضا توسط گروه های منصوب به اپوزیسیون هم مطرح می شود، چنین مورد استقبال گروه های مختلف دولتی قرار بگیرد و همه از بالاترین تا پایین ترین درجات مدیریتی قول بدهند که به مشکلات می تو در سینمای ایران رسیدگی می کنند! انگار در تاریخ بعد از انقلاب چنین مشکلی تازه برای اولین بار شنیده شده و اصلا هیچ وقت پیش از این در هیچ شغلی رخ نداده است. حال آنکه خود ما در سینما سالیان سال است که در خانه سینما شورای داوری و مهم تر از آن شورای صیانت اخلاقی داشتیم (و ظاهرا هنوز هم داریم) و خودمان در طول سالیان گذشته به موارد معدودی که می توانست شوونات حرفه ای را مخدوش کند، بدون هوچی گری و جنجال رسیدگی می کردیم.

البته من تصور می کنم این خط و نشان های دوستان خیلی دوام پیدا نمی کند، چون منطق درازمدتی پشت تهدیدهای آنها نیست و ضمن اینکه شرایط امروز جهان نشان داده با گسترده کردن شکاف تضادها و ترویج ارعاب و تهدید جوامع ماندگار نخواهد بود. به نظرم فضای تعامل و تفاهم بهتر جواب می دهد. من که بیشتر وقتم را برای این سینما گذاشته ام، می دانم در مناسبات صنفی با دولت تضاد فکری وجود دارد ولی با گفت وگو و همفکری می توان به تعامل کاربردی رسید و این تعامل را در بسیاری از موارد در دوره های گذشته شاهد بودیم. اما الان سینما در بدترین شکل ممکن خود قرار دارد. به نظر می رسد هیچ تحلیلی در سازمان سینمایی و مراجع بالاتر از آن و اندیشه ای برای تعامل سازنده با سینماگران وجود ندارد. اصلا برای آنچه تصمیم می گیرند هیچ تحلیلی ندارند خب حاصل چنین رفتار و برخوردهایی در کوتاه مدت شاید بتواند فضای قبرستانی در سینمای ایران ایجاد کند، اما دوام ندارد و یک جایی مثل فنر خودش را رها می کند. آن هم نه به خاطر دیدگاه اجتماعی غالب، بلکه به دلیل تحلیل حرفه ای از شرایط، کاملا روشن است که ضرر و زیان میان مدت و درازمدت این شیوه رفتار حاکمیتی بسیار منفی خواهد بود. اگر بخواهیم مثالی از درون خودمان بزنیم، وقتی در یک خانواده حرمت های بین آحاد آن از بین می رود و احترام به شکل عامدانه شکسته و جو ارعاب غالب می شود، وقتی که زن و شوهر، والدین و فرزندان دایم همدیگر را متهم کنند و برای هم احترامی قائل نباشند، رواج و عادی شدن این شکل دریدگی و حرمت شکنی، اثرات هولناک بر ماندگاری و آینده خانواده خواهد داشت. این نکته ای است که دوستان از آن بسیار غافلند و به نظر می رسد فعلا به این فکر می کنند که چطور این بحران را تا بحران بعدی از سر بگذرانند و البته در این مسیر غالبا به جای اینکه مدیریت کنند به بدترین شکل بر گسترش بحران های آینده دامن می زنند.