آرشیو پنج‌شنبه ۱۳ امرداد ۱۴۰۱، شماره ۵۲۷۲
جهان
۴
گزارش روز

سفری که برای امنیت تایوان مخاطره آمیز خواهد بود

به نام تایوان، به کام «پلوسی»

محمدحسین لطف الهی

یک روز پس از به پایان رسیدن سفر کوتاه رییس مجلس نمایندگان ایالات متحده به تایوان، اصلی ترین سوال این است که آیا سفر پلوسی سفری ارزشمند و در راستای تامین منافع واشنگتن در شرق آسیا بود یا تصمیم این عضو ارشد کنگره در ازای دستاوردی محدود و کوتاه مدت، تنش ها میان چین و امریکا را به صورت قابل ملاحظه ای افزایش داد؟

نانسی پلوسی، رییس مجلس نمایندگان ایالات متحده روز چهارشنبه با اعضای پارلمان و رییس جمهور تایوان دیدار کرد. این سفر یک روزه که در آن پلوسی پس از توقفی کوتاه و چند دیدار، تایوان را به مقصد کره جنوبی ترک کرد خشم چین را برانگیخت و پکن با قدرتنمایی نظامی در حریم هوایی و دریایی و برپایی مجموعه ای از رزمایش ها نمایشی از آسیب پذیری نظامی تایوان به راه انداخت.

به گزارش «اعتماد»، هرچند دولت بایدن در ایالات متحده همانند دولت ترامپ به چین به چشم یک رقیب نگاه نمی کند و پکن را دشمن می پندارد اما همچنان هدف کاخ سفید در رابطه با چین اجتناب از وارد شدن به جنگی بی انتها و فاجعه بار برای آینده هر دو کشور است. از همین رو، هم پکن به رغم خشمناک بودن از رفتار رییس مجلس نمایندگان امریکا تلاش می کند تا واکنش خود را کنترل کند و هم دولت ایالات متحده مایل است تا با مدیریت تنش ها از انجام اقداماتی که به تشدید بحران می انجامد بپرهیزد.

ارتش چین روز سه شنبه و پس از فرود هواپیمای حامل پلوسی در تایوان، متعهد شد که در واکنش به سفر رییس مجلس نمایندگان امریکا به این جزیره، با «اقدامات نظامی هدفمند» واکنش نشان می دهد. وو چیان، سخنگوی «ارتش آزادیبخش خلق چین»، در بیانیه ای این سفر را محکوم کرد و گفت: «ارتش آزادیبخش خلق چین در حالت آماده باش قرار دارد و یک رشته عملیات نظامی هدفمند را برای مقابله با این [سفر]، دفاع قاطعانه از حاکمیت ملی و تمامیت ارضی و خنثی سازی قاطعانه مداخله خارجی و تلاش های جدایی طلبانه «استقلال تایوان» آغاز خواهد کرد.»

رویترز گزارش داده است که از زمان اعلام تصمیم قطعی رییس مجلس نمایندگان امریکا برای سفر به تایوان در روز دوشنبه، جنگنده های چینی بارها و بارها به خط مرزی فرضی با تایوان نزدیک شده و در مواردی از این خط عبور کردند. ناوهای نیروی دریایی چین نیز در فاصله بسیار کمی از این خط مستقر شدند و همزمان رزمایش هایی شامل شلیک موشک های بالستیک قاره پیما در دستور کار ارتش چین قرار گرفت.

در تایوان چه گذشت؟

نانسی پلوسی رییس مجلس نمایندگان امریکا و تسای اینگ ون، رییس جمهوری تایوان در دفتر ریاست جمهوری در تایپه با یکدیگر دیدار کردند و تسای اینگ ون بالاترین نشان افتخار غیرنظامی تایوان را به نانسی پلوسی اهدا کرد. براساس بیانیه ای رسمی که پس از این دیدار صادر شد، رییس مجلس نمایندگان امریکا، پس از دریافت نشان افتخار غیرنظامی تایوان و در حالی که در کنار رییس جمهوری تایوان «تسای اینگ ون» ایستاده بود، گفت: «امروز، هیات ما به تایوان آمد تا به صراحت اعلام کند که ما تعهد خود به تایوان را رها نخواهیم کرد و به دوستی پایدار خود افتخار می کنیم.» پلوسی افزود: «اکنون بیش از هر زمان دیگری، همبستگی امریکا با تایوان مهم است و این پیامی است که ما با خود آورده ایم.» نانسی پلوسی با اشاره به دریافت نشان افتخار تایوان افزود: «من مشتاقانه منتظرم که این جایزه را در دفتر رییس مجلس به نمایش بگذارم یا آن را در ساختمان کنگره به عنوان نماد دوستی ارزشمندمان نصب کنم.» تسای اینگ ون رییس جمهور تایوان هم در این دیدار از نانسی پلوسی، رییس مجلس نمایندگان امریکا برای بازدید از تایوان تشکر کرد و گفت: تایپه هر کاری که لازم باشد برای تقویت توان دفاعی خود انجام خواهد داد. تسای افزود: «ما قاطعانه از حاکمیت کشورمان دفاع کرده و با هیچ تهدیدی عقب نشینی نخواهیم کرد ضمن آنکه خواهان همکاری با همه دموکراسی های جهان برای حفظ مشترک ارزش های دموکراتیک هستیم.» او با تاکید بر تعهد کشورش به حفظ صلح و ثبات در تنگه تایوان قول داد تایوان را به نیروی کلیدی ثبات بخش برای امنیت منطقه و توسعه تجارت جهانی تبدیل کند. رییس جمهوری تایوان، همچنین از پلوسی برای بیان سیاست ثابت ایالات متحده در حمایت از تایوان تشکر و از او به عنوان یکی از فداکارترین دوستان تایوان قدردانی کرد. تسای، تایوان را شریکی قابل اعتماد برای ایالات متحده دانست و افزود: «ما به همکاری با کنگره ایالات متحده و دولت برای تقویت همکاری در زمینه هایی مانند امنیت هند و اقیانوس آرام، توسعه اقتصادی، پرورش استعدادها و زنجیره تامین ادامه خواهیم داد تا روابط تایوان و ایالات متحده را افزایش دهیم.» همچنین ساعاتی پس از ورود نانسی پلوسی، رییس مجلس نمایندگان امریکا، به تایوان در روز سه شنبه، وزارت خارجه چین اعلام کرد سفیر امریکا در پکن را فراخوانده است. وزارت خارجه چین همچنین مراتب اعتراض خود را نسبت به سفر نانسی پلوسی به تایوان به ایالات متحده ابلاغ کرده است و به امریکا هشدار داده که تاوان اشتباهش را خواهد پرداخت.

دستاورد سفر پلوسی چه بود؟

از دید نانسی پلوسی، این سفر بسیار خوب پیش رفته و نتایجی عالی در پی داشته است. این سیاستمدار زن، توانست برای مدت ها توجه همه جهان را به خود معطوف کند، از تهدیدهای مردان حزب کمونیست چین نهراسد و یک چهره طرفدار دموکراسی، حقوق بشر و حامی متحدان امریکا از خود به جای بگذارد. پلوسی، کاری را که با به نمایش گذاشتن یک پوستر حمایت از کشته شدگان در راه دموکراسی در میدان تیان آن من در سال 1991 آغاز کرده بود به پایان رساند و تلاش کرد نشان دهد ایالات متحده از ابرقدرتی در حال ظهور به نام چین نمی هراسد و فارغ از لفاظی هایی که صورت می گیرد، اقدام می کند.

اقدام او هرچند نگرانی بسیاری از کارشناسان و مقام های ارشد حوزه سیاست خارجی ایالات متحده را در پی داشت، اما باعث شد محبوبیت پلوسی در کنگره افزایش پیدا کند. سه شنبه شب، 26 سناتور جمهوری خواه از جمله میچ مک کانل، رهبر اقلیت جمهوری خواه در مجلس سنا، با صدور بیانیه ای حمایت کامل خود از سفر نانسی پلوسی، رییس مجلس نمایندگان امریکا، به تایوان را اعلام کردند. در این بیانیه آمده است: «ما از سفر نانسی پلوسی رییس مجلس نمایندگان به تایوان حمایت می کنیم. برای دهه ها اعضای مجلس نمایندگان از جمله رییس قبلی به تایوان سفر کرده اند. این سفر در راستای سیاست چین واحد است که ما به آن متعهد هستیم. همچنین ما الان و بیش از هر زمان دیگری به تمامی موارد قانون روابط با تایوان، متعهد هستیم.» میچ مک کانل، جیم ریش، مارشا بلک برن، و سوزان کالینز از جمله سناتورهایی هستند که این بیانیه را امضا کردند.

کارشناسان اما می گویند دستاورد این سفر برای ایالات متحده دستاوردی ارزشمند نبود و بیش از آنکه جنبه ملی داشته باشد، جنبه شخصی داشت. 

استفان کالینسون، تحلیلگر سیاست خارجی در سی ان ان می نویسد: «دستاورد سفر پلوسی بسیار شخصی، نمادین و دارای اثر کوتاه مدت بود. به نظر نمی رسد که او در طول سفر خود چیزی گفته یا کاری را انجام داده باشد که سیاست چین واحد را نقض کند.»

تایوان؛ متضرر اصلی

نیویورک تایمز نوشته است: «رفتار پلوسی باعث خواهد شد تا مقام های چینی به این ارزیابی برسند که کنگره خواهان سیاستی سرسختانه تر از سوی ایالات متحده در قبال تایوان است و این مساله می تواند تلاش های دیپلماتیک برای حفظ وضع موجود و جلوگیری از استفاده پکن از زور برای اتحاد دوباره با تایوان را تضعیف کند.» این نگرانی هم وجود دارد که چنین وضعیتی به افزایش دایمی فشارهای نظامی و اقتصادی چین علیه تایوان منجر شود و احتمال بروز رفتارهای تهاجمی چین در قبال ناوگان دریایی ایالات متحده در منطقه را افزایش دهد.اولین نشانه های بروز این اتفاق همان روز  سه شنبه ظاهر شد. همزمان با اعلام خبر سفر نانسی پلوسی 82 ساله به تایوان، دولت چین واردات مواد غذایی از یک صد شرکت تایوانی به چین را تحریم کرد. روز چهارشنبه نیز وزارت بازرگانی چین صادرات شن و ماسه به تایوان را که در امور ساخت و ساز در این کشور کاربرد دارد، ممنوع اعلام کرد. چین یک شریک تجاری مهم برای اقتصاد تایوان محسوب می شود. به گزارش منابع دولتی در تایوان، شرکت های این کشور در بین سال های 1991 تا 2021 بیش از 193 میلیارد دلار در چین سرمایه گذاری کرده اند و 42 درصد از صادرات کل تایوان به چین صورت می گیرد. از نظر نظامی نیز چین تایوان را بیشتر تحت فشار خواهد گذاشت و کارشناسان پیش بینی می کنند در آینده تعداد و حجم رزمایش ها در نزدیکی مرزهای تایوان نیز افزایش یابد.

اعلام حمایت ایران از «چین واحد»

ناصر کنعانی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز گذشته در واکنش به سفر نانسی پلوسی به تایوان تصریح کرد: «احترام به حاکمیت ملی کشورها، از اصول بنیادین منشور ملل متحد است، به گونه ای که ماده 2 منشور، اعضا را از هرگونه رفتاری که خدشه ای به تمامیت ارضی و استقلال سیاسی دیگر دولت ها وارد نماید، بر حذر می دارد.» سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: «جمهوری اسلامی ایران احترام به تمامیت ارضی کشورها را از مبانی سیاست خارجی خود می داند و حمایت از سیاست چین واحد در این چارچوب، تردید ناپذیر است.» کنعانی رفتار تنش زای اخیر مقام های امریکا در «مداخله در امور داخلی جمهوری خلق چین و نقض تمامیت ارضی آن کشور» را نمونه ای از مداخلات امریکا در مناطق و کشورهای مختلف جهان دانست که حاصلی جز افزایش بی ثباتی و دامن زدن به اختلافات نداشته و از این رو محکوم است. سخنگوی دستگاه دیپلماسی تاکید کرد: یکجانبه گرایی و نقض قوانین و تعهدات بین المللی، به رویه ای ثابت در سیاست خارجی امریکا تبدیل شده و تجربه خروج این کشور از توافقات چندجانبه از جمله برجام و اعمال تحریم های غیرانسانی و غیرقانونی علیه ملت ایران، گواهی روشن بر پایبند نبودن این کشور به تعهدات خود است.