دنیای اقتصاد : کارنامه 2ماهه سه خودروساز بزرگ کشور نشان می دهد سال1405 برای صنعت خودرو با کاهش قابل توجه تیراژ آغاز شده است. مجموع تولید ایران خودرو، سایپا و پارس خودرو در این مدت به کمتر از 73هزار دستگاه رسیده است که نسبت به بازه مشابه سال گذشته افت 48درصدی را نشان می دهد.

تازه ترین آمار تولید سه خودروساز بزرگ کشور نشان می دهد روند نزولی تیراژ که از اسفند سال گذشته آغاز شده بود در اردیبهشت نیز ادامه یافته، به طوری که مجموع تولید خودروهای سواری در 2ماه نخست امسال نسبت به بازه مشابه سال گذشته با افتی 48درصدی مواجه شده است. بررسی آمارها نشان می دهد ایران خودرو در این مدت 33درصد، سایپا 66درصد و پارس خودرو 78درصد کمتر از 2ماه ابتدایی سال گذشته خودرو تولید کرده اند؛ آماری که از تشدید مشکلات تولید در صنعت خودرو حکایت دارد. این افت سنگین در شرایطی رخ داده که فروردین ماه نیز با کاهش 68درصدی تولید همراه بود و تولید به یک سوم رسید. بسیاری از فعالان صنعت خودرو پیش بینی می کردند که تبعات مشکلات انباشته خودروسازان از سال گذشته، در ماه های پیش روی 1405 بیش از پیش خود را در آمار تولید نشان دهد.

اما در میان سه خودروساز بزرگ، پارس خودرو بیشترین افت را تجربه کرده و با کاهش 78درصدی تیراژ، رکورددار سقوط تولید در 2ماه نخست سال شده است. تیراژ این شرکت به پایین ترین سطوح سال های اخیر رسیده و نشان می دهد مشکلات تامین قطعه، محدودیت نقدینگی و اختلال در برنامه های تولید بیش از سایر خودروسازان بر عملکرد این شرکت اثر گذاشته است. پس از پارس خودرو، سایپا با افت 66درصدی قرار دارد؛ کاهشی که می تواند در ماه های آینده تبعات بیشتری برای این شرکت ایجاد کند؛ زیرا بخش قابل توجهی از تعهدات فروش سال گذشته هنوز باقی مانده و افت تولید، انجام این تعهدات را با دشواری بیشتری مواجه خواهد کرد. در مقابل، ایران خودرو با وجود افت 33درصدی، وضعیت بهتری نسبت به 2خودروساز دیگر دارد. هرچند این شرکت نیز از مشکلات عمومی صنعت خودرو مصون نبوده، اما به نظر می رسد توانسته بخشی از آثار جنگ، کمبود نقدینگی و اختلالات زنجیره تامین را مدیریت کند. با این حال کاهش تولید در بزرگ ترین خودروساز کشور نیز نشان می دهد بحران تیراژ تنها محدود به یک یا دو شرکت نیست و کل صنعت خودرو را به چالش کشانده است. آنچه مشخص است دلایل افت دوماهه تیراژ خودروسازی را باید در مجموعه عوامل کوتاه مدت و بلندمدت جست وجو کرد. بخشی از کاهش تیراژ به پیامدهای جنگ و فضای نااطمینانی در شرایط اقتصادی و سیاسی کشور بازمی گردد؛ به طوری که اختلال در فرآیندهای تامین و مشکلات لجستیکی، همگی بر روند تولید اثرگذار بوده اند. در کنار این موضوع، صنعت خودرو از سال گذشته نیز با مشکلات متعددی دست وپنجه نرم می کرد؛ مشکلاتی که نه تنها برطرف نشدند، بلکه وارد سال جدید نیز شدند.یکی از مهم ترین این چالش ها، بحران نقدینگی است. خودروسازان طی سال های اخیر به دلیل شکاف میان قیمت کارخانه و هزینه واقعی تولید، با زیان انباشته سنگینی مواجه شده اند. قیمت گذاری دستوری موجب شده بخش قابل توجهی از منابع مالی مورد نیاز تولید از دسترس خودروسازان خارج شود و شرکت ها برای تامین سرمایه در گردش با دشواری روبه رو شوند. نتیجه این وضعیت کاهش توان خرید قطعات، تاخیر در پرداخت مطالبات قطعه سازان و در نهایت افت تولید بوده است.

از سوی دیگر، قطعه سازان نیز تحت تاثیر رشد نرخ ارز، افزایش هزینه مواد اولیه و کمبود نقدینگی قرار دارند. هرچه توان مالی خودروسازان برای تسویه بدهی ها کاهش یابد، زنجیره تامین نیز با اختلال بیشتری روبه رو می شود. این چرخه معیوب در نهایت خود را در آمار تولید نشان می دهد. بنابراین افت تیراژ 2ماه نخست سال را نمی توان صرفا نتیجه تحولات اخیر دانست، بلکه بخشی از آن محصول انباشت مشکلاتی است که طی سال های گذشته شکل گرفته اند.

نکته قابل توجه آن است که افت تولید در شرایطی رخ داده که خودروسازان همچنان با حجم بالایی از تعهدات فروش سال گذشته مواجه هستند. بخش مهمی از خودروهای ثبت نامی هنوز تحویل نشده و شرکت ها ناچارند بخشی از تولید امسال را صرف ایفای تعهدات گذشته کنند. کاهش تیراژ به معنای آن است که انجام این تعهدات دشوارتر خواهد شد و احتمال افزایش زمان انتظار مشتریان وجود دارد. این موضوع به ویژه برای سایپا اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا افت 66درصدی تولید می تواند برنامه تحویل خودروهای فروخته شده را تحت فشار قرار دهد.در هر صورت اینکه چشم انداز تولید نیز چندان امیدوارکننده به نظر نمی رسد. اگرچه ممکن است با فروکش کردن برخی محدودیت های مقطعی، بخشی از افت تولید در ماه های آینده جبران شود، اما نشانه ای از بازگشت سریع صنعت خودرو به مسیر رشد دیده نمی شود. مهم ترین دلیل این موضوع، تداوم همان سیاست هایی است که طی سال های اخیر زمینه ساز بحران مالی خودروسازان شده اند. تا زمانی که نظام قیمت گذاری اصلاح نشود و امکان فروش محصولات متناسب با هزینه های تولید فراهم نشود، تامین نقدینگی مورد نیاز برای افزایش تیراژ دشوار خواهد بود. در واقع صنعت خودرو اکنون در نقطه ای قرار گرفته که حفظ سطح فعلی تولید نیز نیازمند تغییر در سیاست های کلان است. ادامه قیمت گذاری دستوری، محدودیت های مالی و عدم ثبات شرایط سیاسی و اقتصادی کشور و نااطمینانی ها امکان جهش تولید را از خودروسازان سلب کرده است. بنابراین اگر سیاستگذار قصد دارد روند نزولی تولید متوقف شود، ناچار است در رویکردهای خود به ویژه در حوزه قیمت گذاری و تامین مالی تجدیدنظر کند. در غیر این صورت، آمارهای ماه های آینده نیز احتمالا روایتگر ادامه رکود تولید و افزایش فاصله میان برنامه های اعلامی و واقعیت صنعت خودرو خواهد بود.

کارنامه 2ماهه خودروسازان نشان می دهد که صنعت خودرو در ابتدای سال جاری عملکرد قابل قبولی از منظر تیراژ نداشته است. همان طور که اشاره شد، مجموع تولید سه خودروساز بزرگ کشور در 2ماه نخست سال1405 نسبت به مدت مشابه سال گذشته 48درصد کاهش یافته است.

در این میان، ایران خودرو با وجود افت تولید، همچنان بهترین عملکرد را در میان سه خودروساز بزرگ کشور به ثبت رسانده است. این شرکت در اردیبهشت ماه 44هزار و 729دستگاه خودرو تولید و بیش از 41هزار دستگاه را به فروش رساند. مجموع تولید ایران خودرو در 2ماه نخست سال جاری به 56 هزار دستگاه رسید؛ این در حالی است که این خودروساز در مدت مشابه سال گذشته حدود 84هزار دستگاه خودرو تولید کرده بود. بنابراین تیراژ تولید ایران خودرو در 2ماه امسال افتی 33درصدی را تجربه کرده است. بررسی ترکیب محصولات این شرکت نشان می دهد که گروه پژو همچنان بیشترین سهم را در سبد تولیدی ایران خودرو به خود اختصاص داده و پس از آن خانواده سورن قرار دارد. ایران خودرو در 2ماه نخست امسال حدود 17هزار دستگاه از محصولات گروه پژو تولید کرده که این رقم در مدت مشابه سال گذشته 26هزار و 132دستگاه بود. همچنین تولید سورن از حدود 23هزار دستگاه در 2ماه سال گذشته به حدود 14هزار دستگاه در سال جاری کاهش یافته است. در میان محصولات این شرکت نیز پس از هایما، رانا با تولید حدود 2هزار و 600 دستگاه کمترین تیراژ را به خود اختصاص داده است.

سایپا اما افت به مراتب شدیدتری را تجربه کرده است. این شرکت در اردیبهشت ماه تنها 12 هزار و 465 دستگاه خودرو تولید کرد. بر اساس گزارش ارسالی به سامانه کدال، مجموع تولید سایپا در 2ماه نخست سال جاری به 13هزار و 890دستگاه رسیده؛ درحالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته 41هزار و 288دستگاه بود. به این ترتیب تیراژ تولید این خودروساز با افتی 66درصدی مواجه شده است.

بیشترین سهم تولید سایپا در این مدت به خانواده X200 اختصاص داشته و پس از آن وانت 151، شاهین و محصولات چانگان قرار گرفته اند. این شرکت در 2ماه نخست امسال 9هزار و 41دستگاه از خانواده X200، یک هزار و 811 دستگاه شاهین، 2هزار و 611دستگاه وانت 151 و 327دستگاه از محصولات خانواده چانگان تولید کرده است. در این میان، پارس خودرو بیشترین افت تولید را در بین خودروسازان بزرگ کشور به ثبت رسانده است. این شرکت در اردیبهشت ماه تنها 2هزار و 287دستگاه خودرو تولید کرد. بر اساس اطلاعات منتشرشده در سامانه کدال، مجموع تولید پارس خودرو در 2ماه نخست سال جاری به 2هزار و 977دستگاه رسیده است. این در حالی است که این شرکت در مدت مشابه سال گذشته 13هزار و 438دستگاه خودرو تولید کرده بود. بنابراین پارس خودرو با افتی 78درصدی، رکورددار کاهش تیراژ در میان سه خودروساز بزرگ کشور محسوب می شود. بخش عمده تولید این شرکت نیز به گروه Q200 اختصاص داشته که با تیراژ 2هزار و 154دستگاه، اصلی ترین محصول تولیدی پارس خودرو در 2ماه نخست امسال بوده است.