مروری بر مفاهیم، شاخص ها، چارچوب ها و مدل های تاب آوری در برابر زلزله

چکیده:
زمینه و هدف
سوانح طبیعی همواره برای جوامع شهری به عنوان چالشی بزرگ مطرح بوده است و سکونت گاه های انسانی، زیرساخت ها و سرمایه ها همواره در معرض تهدید بوده اند. طبق آمار، سوانح در گذر زمان افزایش یافته اند و همچنین آسیب پذیری جوامع شهری در برابر سوانح (به ویژه در کشورهای در حال توسعه) سیر صعودی داشته است. با افزایش تعداد و تنوع مخاطرات طبیعی در سکونت گاه های انسانی، معضلی در حیات جوامع بشری ایجاد شده است. بدین منظور، رویکرد رایج از تاکید بر مقوله کاهش آسیب پذیری و مقاوم سازی صرفا کالبدی، به تاب آوری در برابر سوانح تغییر یافته است.
روش
این پژوهش، بر اساس بررسی و مطالعه مروری است که در آن از منابع کتابخانه ای استفاده شده است و بر اساس مطالعه ی کتب، مقالات، رساله ها، اسناد، گزارش ها و همچنین سایتهای اینترنتی معتبر، به شناسایی و تبیین مفاهیم، شاخص ها، چارچوب ها و مدل های تاب آوری در برابر زلزله پرداخت. بر پایه مرور متون تخصصی و اسناد مکتوب در این حوزه، ضمن بررسی مبانی نظری تاب آوری، به ابعاد، مولفه ها، سنجه ها و معیارهای تاب آوری در برابر سانحه نیز پرداخته شد.
یافته ها
تاب آوری در ذات خود، دارای بعد اجتماعی است. در واقع تاب آوری در برابر سانحه، یک مفهوم زنده و پویا است و بیشتر، کنش جمعی و همکاری برای مقابله با بحران اجتماعی است. به بیان دیگر، جامعه را باید تاب آور نمود تا بتواند کالبد را استحکام بخشد. بنابراین، به نظر می رسد با توجه به ارتباطات و هم پیوندی ابعاد ملموس و ناملموس تاب آوری، پژوهشگران باید در این حوزه، رویکردی جامع نگر و همه شمول داشته باشند. به بیان دیگر، دیدگاه های تک بعدی در این حوزه، دیگر کارگشا نخواهد بود. در حوزه تاب آوری در برابر سانحه، آنچه بیش از پیش مورد نیاز است، پژوهش های میان رشته ای با رویکرد ترکیبی است که دستاورد آن ، مدل های ترکیبی و تعمیم پذیر با هدف ارتقای تاب آوری در برابر سوانح باشد.
نتیجه گیری
تاب آوری در برابر سانحه، مفهومی به نسبت جدید است و بیش از چند دهه از آن نمی گذرد. برای ادامه پژوهش ها در این حوزه، به کارگیری رویکرد ترکیبی، اجتناب ناپذیر است و با هدف ارتقای تاب آوری، باید روش های کمی و کیفی به گونه ای مناسب با هم ترکیب شوند تا به صورت عملیاتی به ارتقای تاب آوری در برابر زلزله منجر شود. افزون بر این، چارچوب معیشت پایدار، رویکرد محله محور در حوزه تاب آوری سانحه را در کشورهای در حال توسعه پیشنهاد می کند. محله، جدا از دارا بودن روابط اجتماعی پویا در یک محدوده جغرافیایی خاص، به واسطه وجود معیارهای ذهنی، بستر مناسبی در جهت بهبود زندگی جمعی و تاب آوری سانحه است.
نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحات:
119 -136
لینک کوتاه:
magiran.com/p1847846 
روش‌های دسترسی به متن این مطلب
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 300,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!