اثر دگرآسیبی خردل وحشی (Sinapis arvensis) بر ویژگی های جوانه زنی، مورفولوژیک و بیوشیمیایی جو (Hordeum vulgare)

پیام:
چکیده:
مقدمه
استفاده از تناوب در مدیریت زراعی یک روش برای کاهش اثرات مضر تک کشتی می باشد، ولی مواد به جامانده از بسیاری گیاهان ممکن است اثرات دگرآسیبی برای گیاه بعدی داشته و میزان عملکرد را کاهش دهد. در میان گیاهان مختلف، گیاهان خانواده شب بوئیان به دلیل داشتن گلوکوزینولات، اثرات دگرآسیبی قوی را از خود نشان می دهند. خردل وحشی به عنوان علف هرز 30 محصول زراعی در 52 کشور جهان، دارای یکسری اثرات آللوپاتیک می باشد که مانع از جوانه زنی گیاهان دیگر می گردد. در گلوکوزینولات ترشح شده از خردل وحشی موادی مانند تیوسیانات یونیک وجود دارد که مانع از رشد ریشه و اندام هوایی در بسیاری از گیاهان می گردد. همچنین ترکیبات فرار مانند ایزوپرونیدها و بنزوئید آزاد شده از تجزیه بافت گیاهان خانواده براسیکاسه ممکن است باعث کاهش رشد بسیاری از گیاهان شود. در بسیاری از مطالعات مشخص شده است که مواد دگرآسیبی در غلظت های بالا قادر به مهار رشد بسیاری از گیاهان می باشند، ولی در غلظت های پایین می توانند حتی نقش تحریک کنندگی رشد گیاهان را هم به دنبال داشته باشند. مطالعه حاضر به بررسی اثر عصاره آبی اندام های هوایی و ریشه خردل وحشی روی خصوصیات جوانه زنی بذر و رشد گیاهچه جو می پردازد.
مواد و روش ها
به منظور بررسی اثر دگرآسیبی خردل وحشی بر خصوصیات جوانه زنی و رشدی گیاهچه جو، آزمایشی فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار در آزمایشگاه گیاه شناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام در سال 1393 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل 5 غلظت عصاره آبی (صفر، 10، 30، 50 و 70 درصد) حاصل از اندام هوایی و زمینی خردل وحشی بود که در دو آزمایش جداگانه در مرحله جوانه زنی و گیاهچه ای گیاه جو رقم آبیدر مورد مطالعه قرار گرفت. در بخش جوانه زنی بذر صفات سرعت و درصد جوانه زنی گیاه جو تحت تاثیر عصاره آبی خردل مورد ارزیابی قرار گرفت. در بررسی اثر عصاره آبی خردل بر گیاهچه جو نیز صفات وزن و اندازه ریشه و ساقه، میزان کلروفیل برگ، تغییرات پرولین و تغییرات قندهای محلول اندازه گیری شد.
یافته ها
نتایج آزمایش نشان داد که بالاترین درصد و سرعت جوانه زنی گیاه جو (به ترتیب با 100 درصد و 5/19 بذر در روز) در تیمار شاهد و کمترین آن ها (به ترتیب با 40 درصد و 5/9 بذر در روز) در اثر عصاره اندام زیرزمینی خردل وحشی با غلظت 70 درصد مشاهده گردید. بیشترین کاهش در طول و وزن بخش هوایی و زمینی گیاه جو در بالاترین غلظت عصاره مشاهده شد. میزان کلروفیل a از 39/2 میلی گرم بر گرم بافت تر گیاه در تیمار شاهد به 66/1 میلی گرم در گرم بافت تر گیاه در تیمار غلظت 70 درصد کاهش یافت. بیشترین میزان پرولین اندام هوایی گیاه جو (8/66 میکرمول بر گرم وزن تر) در تیمار 70 درصد عصاره مشاهده شد. نتایج به دست آمده از این مطالعه نشان داد که خاصیت دگرآسیبی خردل وحشی می تواند به عنوان یک سامانه کنترل کننده مهم در جوانه زنی و مراحل اولیه رشدی گیاه جو در بوم نظام های زراعی باشد.
نتیجه گیری
به طورکلی نتایج حاصل از آزمایش نشان می دهد که در کوتاه مدت عصاره خردل وحشی اثر سمی بر جوانه زنی و رشد جو دارد، بطوریکه عصاره آبی خردل تقریبا بر تمامی صفات اندازه گیری شده گیاه جو تاثیر منفی می گذارد. اثرات مضر دگرآسیبی گیاه خردل وحشی، تحت تاثیر غلظت عصاره، متغیر است، بطوریکه بیشترین آسیب در گیاه جو در بالاترین غلظت عصاره آبی (70%) مشاهده گردید. به هرحال به منظور شناسایی ترکیبات دگرآسیب خردل وحشی و اثر آن در ارقام مختلف گیاه جو نیاز به تحقیقات بیشتری می باشد. جنبه های نوآوری: 1-عصاره آبی گیاه خردل وحشی، درصد جوانه زنی و رشد گیاه جو را کاهش داد. 2-عصاره آبی گیاه خردل وحشی باعث افزایش میزان پرولین و قندهای محلول در گیاه جو شده و میزان کلروفیل در این گیاه را کاهش داد.
نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحات:
59 -71
لینک کوتاه:
magiran.com/p1951775 
برخی از خدمات از جمله دانلود متن مقالات تنها به مشترکان مگیران ارایه می‌گردد. شما می‌توانید به یکی از روش‌های زیر مشترک شوید:
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 400,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
پرداخت با کارتهای اعتباری بین المللی از طریق PayPal امکانپذیر است.
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!
توجه!
  • دسترسی به متن مقالات این پایگاه در قالب ارایه خدمات کتابخانه دیجیتال و با دریافت حق عضویت صورت می‌گیرد و مگیران بهایی برای هر مقاله تعیین نکرده و وجهی بابت آن دریافت نمی‌کند.
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.