تحلیل نشانه شناسی صورت و معنا در مسجد وکیل شیراز

پیام:
چکیده:

نمادگرایی یکی از اصول قدیمی فکر بشر است که از آغازین دوره‌های حیات وی در آثار هنری نمودی خاص داشته و بر اساس دیدگاه‌های اسلامی، نماد یا رمز، جنبه‌ظاهری و دنیوی ماهیتی معنوی محسوب می‌شود. هنرمند دینی در بیان مفاهیم و دادن صورت مادی به آن‌ها، ناگزیر به استفاده از زبان تمثیل است. ازجمله جایگاه‌های ظهور نمادها در هنر ایران، معماری است. با توجه به قابلیت‌ها و ظرفیت‌های معناکاوانه معماری مسجد، با استفاده از روش نشانه‌شناسی به تحلیل مفاهیم نمادین و معانی روحانی این آثار هنری خواهیم پرداخت. عناصری که به‌عنوان نماد و نشانه در نظر گرفته می‌شوند علت کارکردی داشته‌اند و به‌مرورزمان تبدیل به نماد گشته‌اند.
روش تحقیق توصیفی – تاریخی بوده، با رویکرد نشانه‌شناسی مبتنی بر نظریه «چارلز ساندرز پیرس» به بررسی الگوی وی در دلالت‌های ثانویه نقوش تزیینی و معماری مسجد وکیل شیراز، به‌عنوان بخشی از یک مطالعه نشانه شناختی پرداخته و سعی بر آن است که عناصر تزیینی و اجزاء کالبدی مسجد و تاثیری که در انتقال معانی و مفهومشان دارند، موردبررسی قرار گیرد. در ابتدا با تصویربرداری و مشاهده روشمند به میزان و نوع نشانه‌های به‌کاربرده شده و در بخش بعد به آنالیز و بررسی تک‌تک تصاویر و نمادهای آن‌ها در معماری مسجد وکیل می‌پردازیم.
این پژوهش نشان می‌دهد که در هنر دوران اسلامی نشانه‌های شمایلی کمتر به‌کاررفته و در مواردی هم که این نشانه‌ها حضور دارد، هنرمند آن را از دلالت تشابه آزاد می‌کند و گستردگی معنایی به آن می‌بخشد. همچنین توجه به رابطه‌ای که هنرمند میان دال و مدلول برقرار می‌کند، می‌تواند دیدگاه‌های هنری وی را آشکار سازد. می‌توان گفت نقوش و نشانه‌های مسجد وکیل شیراز، در ابتدا تااندازه‌ای شمایلی و تااندازه‌ای نمایه‌ای بودند. در طی زمان نشانه‌ها به سمت نمادین و قراردادی شدن توسعه یافتند یا به‌عبارت‌دیگر در مقایسه با نشانه‌های حقیقی یا نماد، نمایه تااندازه‌ای رو به انحطاط رفت و شمایل حتی به نسبتی بیشتر رو به انحطاط رفت.

نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحه:
70
لینک کوتاه:
magiran.com/p2011052 
برخی از خدمات از جمله دانلود متن مقالات تنها به مشترکان مگیران ارایه می‌گردد. شما می‌توانید به یکی از روش‌های زیر مشترک شوید:
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 400,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
پرداخت با کارتهای اعتباری بین المللی از طریق PayPal امکانپذیر است.
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!
توجه!
  • دسترسی به متن مقالات این پایگاه در قالب ارایه خدمات کتابخانه دیجیتال و با دریافت حق عضویت صورت می‌گیرد و مگیران بهایی برای هر مقاله تعیین نکرده و وجهی بابت آن دریافت نمی‌کند.
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.