زمین شناسی و خاستگاه کانه زایی مس در کانسار دهنه، شمال خاور زنجان

پیام:
چکیده:

کانسار مس دهنه در فاصله 84 کیلومتری شمال ‌خاور زنجان، در پهنه البرز باختری-‌آذربایجان و زیرپهنه طارم قرارگرفته است. سنگ ‌های رخنمون‌ یافته در منطقه دهنه، مجموعه‌ای از سنگ ‌های آتشفشانی و آتشفشانی-‌رسوبی ائوسن (معادل سازند کرج) شامل واحدهای توف و گدازه‌های بازالت پورفیری و بازالت آمیگدالوئیدال هستند. بررسی‌های ژئوشیمیایی نشان می ‌دهد که سنگ ‌های آتشفشانی منطقه دهنه دارای ترکیب بازالتی با ماهیت شوشونیتی بوده و در محیط زمین‌ساختی مرتبط با فرورانش تشکیل شده‌ اند. کانه‌ زایی مس در منطقه دهنه به‌صورت رگه-‌رگچه ‌ای در درون واحدهای گدازه بازالتی رخ‌ داده است. بر اساس بررسی‌های میکروسکوپی انجام‌شده، کانه ‌های موجود در منطقه مورد بررسی شامل مس طبیعی، نقره طبیعی، کوپریت و به مقدار کمتر مالاکیت و آزوریت است. عمده ‌ترین دگرسانی ‌های موجود در این منطقه شامل کربناتی ، کلریتی-‌اپیدوتی، سریسیتی و زئولیتی است. بافت کانه‌ها شامل رگه -‌رگچه ‌ای، پرکننده فضای ‌ خالی، بازماندی (جزیره‌ ای) و جانشینی است. بررسی‌های انجام‌شده در محدوده دهنه نشان می ‌دهد که فرایند دیاژنز و دگرگونی تدفینی در توالی آتشفشانی میزبان کانه ‌زایی، سبب ایجاد سیال ‌های نسبتا داغ شده است که با چرخش این سیالات، مس و نقره از سنگ ‌های آتشفشانی و آتشفشانی-‌رسوبی ائوسن شسته‌شده و تحت‌ شرایط اکسیدی در واحد های بازالتی ته‌ نشست شده‌ اند. در ادامه و در اثر فرایندهای سوپرژن و هوازدگی، کانی ‌های معدنی اولیه (مس طبیعی) به کانی ‌های ثانویه از جمله کوپریت، مالاکیت و آزوریت تبدیل شده‌اند. با توجه به نوع سنگ میزبان، کانی‌ شناسی و دگرسانی می ‌توان اظهار داشت که کانه‌ زایی مس در کانسار دهنه شباهت زیادی با کانسارهای مس مرتبط با سنگ ‌های بازالتی (نوع میشیگان) دارد.

نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحات:
497 -524
لینک کوتاه:
magiran.com/p2042021 
روش‌های دسترسی به متن این مطلب
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 300,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!