بررسی ماهیت آشوبناکی جریان در بالادست و پایین دست مخزن سد زاینده رود با استفاده از معیارهای سیستم های آشوبناک

پیام:
چکیده:

دبی جریان رودخانه ها از جمله عوامل تاثیرگذار بر بهره برداری منابع آب و طراحی سازه های هیدرولیکی از جمله سدها بوده که مطالعه آن از اهمیت بالایی برخوردار است. عوامل متعدد تاثیرگذار بر این پدیده غیرخطی باعث شده که دبی جریان، تصادفی فرض شود. بنا بر اصول نظریه آشوب، سیستم های به ظاهر تصادفی و بی نظم دارای الگوی منظم و قابل پیش بینی هستند. در این پژوهش، با استفاده از روش های ترسیم فضای فاز، بعد همبستگی، بزرگ ترین نمای لیاپانوف و توان طیف فوریه، دبی رودخانه زاینده رود از دیدگاه نظریه آشوب طی 43 سال (1350 تا 1392) بررسی و تحلیل شده است. بر اساس نتایج، مقدار غیر صحیح بعد همبستگی برای ایستگاه های اسکندری و قلعه شاهرخ (به ترتیب 3/34 و 3/6)، حاکی از رفتار آشوبناک دبی جریان در بالادست مخزن سد زاینده رود است. از سوی دیگر، در ایستگاه سد تنظیمی، نمودار بعد همبستگی نسبت به بعد محاط، سیر صعودی دارد که مبین تصادفی بودن سری زمانی مورد مطالعه در پایین دست مخزن سد زاینده رود است. شیب نمودار های نمای لیاپانوف که نشان دهنده حساسیت به شرایط اولیه سیستم است، برای ایستگاه های اسکندری، قلعه شاهرخ و سد تنظیمی به ترتیب برابر 0/014، 0/017 و 0/0192 و افق پیش بینی قابل اعتماد در ایستگاه های آشوبناک به ترتیب برابر با 96 و 59 روز به دست آمد. واکاوی غیرتناوبی بودن سری های زمانی نیز با استفاده از آنالیز توان طیف فوریه انجام شد. پهنای وسیع باند، افزون بر شاخص های دیگر، بر صحت آشوبناکی دبی رودخانه در ایستگاه های بالادست مخزن سد زاینده رود دلالت دارد.

نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحات:
19 -32
لینک کوتاه:
magiran.com/p2091626 
برخی از خدمات از جمله دانلود متن مقالات تنها به مشترکان مگیران ارایه می‌گردد. شما می‌توانید به یکی از روش‌های زیر مشترک شوید:
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 400,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
پرداخت با کارتهای اعتباری بین المللی از طریق PayPal امکانپذیر است.
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!
توجه!
  • دسترسی به متن مقالات این پایگاه در قالب ارایه خدمات کتابخانه دیجیتال و با دریافت حق عضویت صورت می‌گیرد و مگیران بهایی برای هر مقاله تعیین نکرده و وجهی بابت آن دریافت نمی‌کند.
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.