بررسی کتب مفردات از الحشایش (3 ق) تا محیط اعظم (13 ق) با تکیه بر کتاب های شاخص در مناطق تحت حکومت اسلام

پیام:
چکیده:
سابقه و هدف

مفردات، اجزای گیاهی، حیوانی و معدنی هستند که ضمن کاربرد مستقل در درمان، به‌عنوان پایه ساخت داروهای ترکیبی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از اولین کتاب‌هایی که در سرزمین‌های اسلامی به موضوع مفردات پرداخته، ماتریامدیکا اثر دیسقوریدوس گیاه‌شناس قرن اول میلادی است که در قرن 3 قمری به عربی ترجمه شده و آخرین آن‌ها در قرن 13 قمری با عنوان محیط اعظم به نگارش درآمده است. به‌دلیل اهمیت مبحث مفردات تا کنون مطالعاتی در این زمینه صورت گرفته، اما هیچ یک به معرفی مجموعه مفردات طی سده‌های 3 تا 13 قمری در قلمروی سرزمین‌های اسلامی نپرداخته‌اند. هدف از مطالعه حاضر، گردآوری اطلاعات کتاب‌شناسی و محتوایی این آثار از قرن 3 تا 13 قمری است.

مواد و روش‌ها:

پژوهش توصیفی-تحلیلی حاضر به روش کمی دوره‏پژوهی و از طریق جست‏وجو در فهرست‏واره‌ها و منابع الکترونیک برای یافتن آثار تالیف‏یافته در سیر زمانی قرون 3 الی 13 قمری انجام شد. سپس آثار شاخص و برجسته در مناطق تحت حکومت اسلام، بر اساس معیارهای مشخص، برگزیده و به‌صورت مجزا و اساسی مطالعه شدند.

یافته‌ها:

در طول 10 سده مذکور، 192 اثر در زمینه مفردات نگارش یافته است. از میان آن‌ها و بر اساس معیارهای مشخص، 31 اثر به‌عنوان آثار برجسته شناسایی شده‏اند که در 20 اثر به‌صورت اختصاصی به مبحث مفردات، 6 اثر به مفردات و قرابادین توام با یکدیگر و در 5 اثر دایره‌المعارف‌گونه، به مفردات در کنار سایر موضوعات پزشکی پرداخته‏ شده است.

بحث و نتیجه‌گیری:

بر اساس مطالعات صورت گرفته این نکته استنباط می‌شود که تغییرات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در قلمروی سرزمین‌های اسلامی، روند تالیف کتب مفردات را متوقف نساخته و هرچند با کمیت‌های متفاوت اما در طول این 10 قرن ادامه یافته است.

نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحه:
269
لینک کوتاه:
magiran.com/p2117867 
برخی از خدمات از جمله دانلود متن مقالات تنها به مشترکان مگیران ارایه می‌گردد. شما می‌توانید به یکی از روش‌های زیر مشترک شوید:
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 400,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
پرداخت با کارتهای اعتباری بین المللی از طریق PayPal امکانپذیر است.
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!
توجه!
  • دسترسی به متن مقالات این پایگاه در قالب ارایه خدمات کتابخانه دیجیتال و با دریافت حق عضویت صورت می‌گیرد و مگیران بهایی برای هر مقاله تعیین نکرده و وجهی بابت آن دریافت نمی‌کند.
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.