از سماع تا رویت (سماع قرآن از نگاه عارفان)

پیام:
چکیده:

سماع در اصطلاح به شنیدن، سرور، دست افشانی و پایکوبی صوفیان گفته می شود. این حالات درظاهر به غنا نزدیک است و به همین دلیل، موضوع سماع موجب اختلاف نظر فقها و اهل حدیث با عارفان شده است. علما، برپایه دسته ای از احادیث، سماع را حرام دانسته اند و عارفان با استناد به قرآن و شمار دیگری از احادیث، آن را جایز شمرده اند. عارفان، اساس سماع را بر احوال درونی و تجارب عرفانی مستمع نهاده اند، نه صرفا بر مسموع یا صوت خوش؛ البته از نگاه آنان، کامل ترین گونه سماع، سماع قرآن است. این مقاله برآن است با بررسی متون تعلیمی عرفانی؛ اول، مفهوم عرفانی سماع، مراتب و اقسام آن را تحلیل کند و بعد، براساس حکایات صوفیه، تاثیرات سماع قرآن را بر افراد مختلف به ویژه عارفان تبیین کند. یافته های پژوهش نشان داد مستمعان هریک به فراخور حال و مقام خود سماع می کنند و مسموع واحد بر آنها تاثیرات متفاوتی دارد. بررسی حکایات نیز نشان داد این تفاوت مرتبه در تاثیرپذیری از سماع قرآن نیز نقش اساسی دارد؛ به گونه ای که مستمع طبق مرتبه معرفتی و حال درونی خود ممکن است با شنیدن یک آیه متنبه شود، دچار غلبه حزن و خوف شود یا به حال وجد و دریافت فرورود. نتیجه تنبه از سماع قرآن توبه است و حالات عارض بر مستمعان در حزن و وجد مشابه و براساس شدت و ضعف احوال آنان عبارت است از: گریه، شهقه، اضطراب، بیهوشی و مرگ.

نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحات:
217 -242
لینک کوتاه:
magiran.com/p2118370 
برخی از خدمات از جمله دانلود متن مقالات تنها به مشترکان مگیران ارایه می‌گردد. شما می‌توانید به یکی از روش‌های زیر مشترک شوید:
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 400,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!
توجه!
  • دسترسی به متن مقالات این پایگاه در قالب ارایه خدمات کتابخانه دیجیتال و با دریافت حق عضویت صورت می‌گیرد و مگیران بهایی برای هر مقاله تعیین نکرده و وجهی بابت آن دریافت نمی‌کند.
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.