کمی سازی اثر همزیستی با قارچ های Piriformospora indica و Trichoderma longibrachiatum بر برخی صفات رشدی و فیزیولوژیک کلزا تحت تنش سرب

پیام:
چکیده:
سابقه و هدف

به طور متوسط خاک های کشاورزی در بسیاری از نقاط جهان با عناصر سنگین فلزی آلوده می گردد. در این میان، سرب با طیف گسترده ای از اثرات نامطلوب مانند کاهش رشد طولی و زیست توده ریشه، تسریع پیری برگ، جلوگیری از بیوسنتز کلروفیل و جوانه زنی بذر، دخالت در جذب مواد مغذی و اختلال در فتوسنتز خالص، تنفس و نفوذ پذیری غشای سلولی بر رشد و متابولیسم گیاهان تاثیر می گذارد. بنابراین استفاده از روشی سریع و ایمن برای حذف آلاینده ها با حداقل هزینه و تاثیر بر محیط زیست ضروری است. یکی از بهترین روش ها گیاه پالایی می باشد که در این بین گیاهان خانواده شب بو مانند کلزا (Brassica napus L.) به دلیل تولید زیست توده فراوان توانایی ویژه ای در پالایش خاک های آلوده دارند. از سوی دیگر زیست پالایی نیز از جمله روش هایی است که در سال های اخیر برای حذف آلاینده ها مورد توجه قرار گرفته است. استفاده از انواع ریزجانداران مانند جلبک ها، قارچ ها و باکتری ها جهت افزایش کارایی این روش اهمیت بسیاری دارد. بنابراین هدف از انجام این پژوهش ارزیابی تاثیر قارچ های پیریفورموسپورا (Piriformospora indica) و تریکودرما(Trichoderma longibrachiatum) بر صفات رشدی و فیزیولوژیک کلزا تحت تنش سرب بود.

مواد و روش ها

این پژوهش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی و در سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل چهار سطح عنصر سنگین سرب از منبع نیترات سرب (صفر، 500، 1000، 1500 میلی گرم در کیلوگرم خاک) و سه تیمار قارچی (شاهد، پیریفورموسپورا و تریکودرما) بود. پس از گذشت 60 روز از کاشت کلزا (رقم هایولا 401) و اتمام دوره رشد رویشی و قبل از گلدهی صفات رویشی و برخی صفات فیزیولوژیک اندازه گیری شدند. برای کمی سازی اثر تنش سرب از تجزیه رگرسیونی و معادله خطی و دو تکه ای استفاده شد.

یافته ها

نتایج نشان داد با افزایش سطح سرب از صفر به 1500 میلی گرم تعداد گره و برگ، قطر ساقه، وزن تر برگ و وزن خشک ساقه (بین 20 تا 58 درصد) به صورت خطی و دو تکه ای کاهش یافتند. همچنین تلقیح قارچ های پیریفورموسپورا و تریکودرما موجب افزایش قطر و وزن خشک ساقه شدند. همچنین مشاهده شد قارچ های مذکور در سطوح مختلف سرب بر صفات رویشی اثر مثبتی داشتند به طوری که کاهش ارتفاع بوته، سطح برگ، وزن تر ساقه و اندام هوایی و وزن خشک برگ و اندام هوایی در سطح 1500 میلی گرم سرب نسبت به سطح صفر از 27، 74، 68، 65، 69 و 70 درصد در شاهد به 12، 44، 35، 36، 52 و 52 درصد در همزیستی با پیریفورموسپورا و 31، 48، 58، 53، 52 و 53 درصد پس از بکارگیری تریکودرما رسید. همچنین میزان نشت الکترولیت تا سطح 500 میلی گرم با شیب 0/000084 و سپس با شیب 0/0018 روند افزایشی را نشان داد. در مقایسه تلقیح گیاه با پیریفورموسپورا و تریکودرما نشت الکترولیت را تنها حدود دو درصد کاهش داد. به علاوه اثر متقابل سرب و قارچ بر سبزینگی برگ، کلروفیل a+b، محتوای نسبی آب برگ و پرولین معنی دار بود و کاهش سبزینگی برگ و کلروفیل a+b در سطح 1500 میلی گرم نسبت به شاهد به ترتیب از حدود 18 و 35 درصد در عدم تلقیح به حدود 7 و 27 درصد در پیریفورموسپورا و 13 و 5 درصد در تریکودرما کاهش یافت. بر اساس نتایج همبستگی بین صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک، بیشترین همبستگی مربوط به سطح برگ و محتوای نسبی آب برگ به میزان 0/80 بود.

نتیجه گیری

در مجموع، نتایج بیانگر حساسیت بیشتر صفات رویشی نسبت به سمیت سرب بود. در میان این صفات نیز بیشترین حساسیت در وزن خشک ساقه و اندام هوایی مشاهده شد. تلقیح کلزا با قارچ های پیریفورموسپورا و تریکودرما در برخی صفات موجب کاهش این حساسیت گردید. با توجه به این نتایج به نظر می رسد این قارچ ها می توانند تا حدودی اثر سمیت سرب را در گیاه کاهش دهند و موجب افزایش تحمل آن به تنش سرب شوند.

نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحات:
139 -156
لینک کوتاه:
magiran.com/p2136488 
برخی از خدمات از جمله دانلود متن مقالات تنها به مشترکان مگیران ارایه می‌گردد. شما می‌توانید به یکی از روش‌های زیر مشترک شوید:
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 400,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
پرداخت با کارتهای اعتباری بین المللی از طریق PayPal امکانپذیر است.
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!
توجه!
  • دسترسی به متن مقالات این پایگاه در قالب ارایه خدمات کتابخانه دیجیتال و با دریافت حق عضویت صورت می‌گیرد و مگیران بهایی برای هر مقاله تعیین نکرده و وجهی بابت آن دریافت نمی‌کند.
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.