بررسی علل شکست سیاست های مدیریت مشارکتی آب در ایران

پس از نیم قرن ناتوانی رویکرد ماموریت هیدرولیکی در مدیریت منابع آب کشور، سیاستگذاران به دنبال راه حلی برای برون رفت از وضعیت کنونی با بهره مندی از توانمندی های مردمی هستند. به رغم دو دهه سیاستگذاری در زمینه مشارکت، این موفقیت حاصل نشده و همچنان شیوه حکمرانی «دستور و کنترل» شیوه غالب ولی کم توان حکمرانی آب است که با وخیم تر شدن بحران آب همراه بوده است. در این مقاله ضمن بررسی تاریخچه فروپاشی نظام های بهره برداری سنتی آب و مروری بر سیاستگذاری مدیریت مشارکتی آب کشور، با استفاده از نظریه «عمل هنجاری» به تجزیه و تحلیل آخرین دستورالعمل سیاستگذاری مشارکتی آب خواهیم پرداخت. به این منظور پس از تحلیل محتوای دستورالعمل مذکور، قواعد موجود براساس طبقه بندی مدل عمل هنجاری، دسته بندی شده و نقاط اصطکاک بین این قوانین مشخص گردید. نتایج نشان می دهد نه تنها برخی سیاست های اتخاذ شده دارای جهت گیری متضادی هستند بلکه ساختار سیاست های مشارکتی آب کشور با اهداف آن در یک راستا نیست. ابعاد چندگانه و چندلایه و پیچیده مدیریت آب به گونه ای است که ارایه یک بسته مجزا سیاست های مشارکتی به عنوان افزونه ای به ساختار کلان سیاستگذاری نمی تواند به مدیریت مشارکتی منجر شود.