مقایسه ارزیابی درونی و بیرونی برنامه های ارتقای سلامت محل کار در سازمان های داوطلب شهر تهران

اولین قدم برای طراحی یک برنامه ارتقای سلامت در محل کار، ارزیابی نیازها یا تعیین وضعیت موجود می باشد. در ارزیابی یک برنامه دو رویکرد غالب وجود دارد، یکی انجام ارزیابی توسط مجریان برنامه که آن را ارزیابی درونی می نمامیم و دیگری ارزیابی برنامه توسط همگنان یا ارزیابی بیرونی. استفاده از ابزارهای ارزیابی عملکرد به منظور پایش و ارزشیابی اقدامات سلامت امری متداول است. اما مشاهده می گردد به دلیل برخی محدودیت و معذوریت های شغلی و حرفه ای در سازمان ها؛ اغلب این ارزیابی ها کم تاثیر و پر از تعارفات معمول سازمانی می باشد. هدف از این مطالعه سنجش وضعیت ارتقای سلامت محل کار از طریق ارزیابی درونی و ارزیابی بیرونی در سازمان های داوطلب شهر تهران و مقایسه ی نتایج آن به منظور تعیین تفاوت در نتایج بین این دو ارزیابی و بررسی رویکرد های منتهی به انجام بهینه ی ارزیابی های ارتقای سلامت در محل کار سازمان ها می باشد.

مطالعه حاضر یک مطالعه مقطعی در 30 سازمان داوطلب شهر تهران در سال 1398 صورت گرفته است. داده ها به وسیله ابزار استاندار سنجش وضعیت ارتقای سلامت محل کار که شامل 9 بعد، 30 طبقه و 85 سوال است، گردآوری شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزارهای EXCEL و SPSS نسخه 22 و آزمون آماری تی زوجی استفاده شد.

از 30 سازمان مورد مطالعه،  (47%) 14 سازمان صنعتی و (53%) 16 سازمان غیر صنعتی بود. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تی زوجی نشان داده که اختلاف میانگین ارزیابی درونی و بیرونی در سازمان های صنعتی 175.071 با انحراف معیار=116.043 و P-value کمتر از 0.05 معنادار و همچنین تمامی ابعاد مورد بررسی توسط ابزار، دارای اختلاف میانگین معنادار بین ارزیابی درونی و بیرونی بود. اختلاف میانگین ارزیابی درونی و بیرونی در سازمان های غیرصنعتی 43 با انحراف معیار 173.775 و P-value= 0.338 معنادار نیست و تنها در دو بعد محیط اجتماعی کار و ارایه خدمات  دارای اختلاف میانگین معنادار بین ارزیابی درونی و بیرونی بودند.

نتایج نشان داد دست اندرکاران حوزه ی سلامت سازمان ها نسبت به مفاهیم ارتقای سلامت اطلاعات لازم را ندارند، اما در ارزیابی های ارتقای سلامت در محل کار سازمان، اغلب مسیولان مربوطه درصدد نشان دادن وضعیت عملکرد سازمان خود بالاتر از سطح واقعی آن هستند.