نظام ارجاع اطلاعاتی در سیستم سلامت

پیام:
نوع مقاله:
یادداشت تحریریه (دارای رتبه معتبر)
چکیده:

در نظام سلامت، برای مدیریت بهتر مراقبت سلامت، خدمات سلامت را سطح بندی کرده اند. منظور از سطح بندی خدمات، ارایه خدمات به شکل زنجیره ای و پویا است تا اگر به شکل مرتبط یکی از مراجعان یک محیط تخصصی به خدمات تخصصی تری نیاز داشت که در آن مرکز امکان ارایه آن موجود نیست واحد فوق بیمار را به واحد مرتبط دیگری در همان سطح یا سطح بالاتر که ارایه کننده آن نوع خدمت تخصصی تر است ارجاع دهد. این زنجیره خدمت رسانی را در نظام سلامت نظام ارجاع می نامند (1). نظام ارجاع در سیستم سلامت یک ارتباط نزدیک بین سطوح سلامت و فرد خدمت گیرنده سلامت را تضمین می کند (2، 3).
با نظام ارجاع می توان برای گرفتن نظر کارشناسی/تخصصی دوم برای بیمار، خدمات تخصصی و درمان بهتر بیمار اقدام کرد همچنین این کار موجب کاهش هزینه ها، مدیریت زمان و جلوگیری از اتلاف وقت بیمار و پرسنل و کاهش تقاضا برای خدمات سلامت القایی خواهد شد (1).
در حال حاضر سیستم سلامت ایران دستورالعمل مشخص و شفاف در خصوص جریان اطلاعات سلامت برای بیماران ندارد. اگر چنانچه بیمار با نیاز اطلاعاتی (سوال تخصصی) در مورد سلامت خود مواجه شود به چه منبعی (فرد یا سرویس) باید مراجعه کند؟ براساس شواهد اولین منبع اطلاعاتی برای بیماران پزشکی معالج وی است (4). اگر پزشک در لحظه ویزیت یا مراقبت پزشکی به هر دلیلی نتواند سوالات بیمار را به طور کامل و کافی پاسخ دهد آیا او را به فرد یا منبع اطلاعاتی دیگری ارجاع می دهد؟ آیا کتابخانه های مراکز درمانی در این خصوص برنامه تعریف شده ای برای پاسخگویی به نیاز اطلاعاتی بیماران دارند؟ اگر بیمار یا همراه وی به کتابخانه مراکز درمانی مراجعه نمایند می توانند نیاز اطلاعاتی خود را به طور مبتنی بر شواهد و صحیح دریافت کنند؟ آنچه روشن است در سیستم سلامت فعلی ایران هیچ رویکردی برای ارایه خدمات اطلاعاتی به بیمار و ارجاع بیمار به منابع قانونی برای پاسخگویی به سوالات بیماران پیش بینی نشده است. تجویز اطلاعات (5) و اطلاع درمانی (6، 7)، آموزش بیمار (8)، مشاوره اطلاعاتی (9) و اطلاعات مشتریان سلامت (10) رویکردهایی هستند که تلاش کرده اند راهی برای ارایه و دسترس پذیر نمودن اطلاعات پزشکی به بیماران و عموم مردم در نظام سلامت باز کنند. اما هیچ کدام آنها جریان اطلاعات پزشکی ضروری بیمار در لحظه مراقبت کشور ما را تضمین نمی کنند، چون هیچ کدام به عنوان یک برنامه رسمی ضروری در سیستم سلامت تعریف نشده اند. تا زمانی که سیستم سلامت کشور اهمیت ارایه اطلاعات مبتنی برشواهد بر بیماران را در قالب نظام ارجاع اطلاعات سلامت در اولویت های خود نپذیرد هیچ کدام از این راهکارها نمی توانند حقوق بیماران به اطلاعات را در نظام سلامت تضمین نمایند. واقعیت این است که پزشکان وقت کافی برای ارایه اطلاعات و آموزش بیماران ندارند. بسیاری از سوالات بیماران جواب داده نمی شود، پزشکان وقت کافی صرف بیمار نمی کنند، و بیمار درک درستی از بیماری خود نمی تواند داشته باشد (11). لذا، ضرورت اجتناب ناپذیر و مهم این است که قوانین و مقرراتی برای تضمین ارایه اطلاعات به بیمار و نظام ارجاع اطلاعاتی در سیستم سلامت باید تعریف شود. وقتی پزشک در زمان ویزیت پزشکی نیاز اطلاعاتی بیمار را درک می کند باید او را به فرد یا جای مطمین و تخصصی برای کسب اطلاعات ارجاع نماید. اگر کتابخانه، بخش اطلاع رسانی بیمارستان یا مرکز درمانی از پاسخ دهی به نیاز اطلاعاتی براساس شواهد پزشکی قادر نباشد بتواند او را به سطح بالاتر که توانایی پاسخ دهی دارد ارجاع نماید. به طوری که بیمار سوال اطلاعاتی خود را با موثق ترین و قابل فهم ترین اطلاعات ممکن پاسخ یابد، این کار را نظام ارجاع اطلاعاتی در سیستم سلامت می گویند.
اگر راهنماهای بالینی در مورد نظام ارجاع اطلاعاتی راهنمایی شفافی را فراهم نمایند، جریان اطلاعات به بیمار به طور کارا و موثر انجام می گیرد. وقتی پزشکان از نظام ارجاع اطلاعاتی برای آگاهی بیمار و آگاهی رسانی به بیمار استفاده نمایند روند درمان و بهبود بیماری، بازخورد از بیمار و بازخورد به بیمار بهتر مدیریت می شود و نیز اجرای نظام ارجاع در سیستم سلامت آگاهانه، با امنیت و سالم تر خواهد بود. نظام ارجاع اطلاعاتی می تواند جریان صحیح اطلاعات به بیماران در سیستم سلامت را ضمانت نماید. به وسیله ارایه اطلاعات مبتنی بر شواهد به بیمار در سطوح مختلف کنترل هزینه های ناخواسته و اضافه (12)، بستری های مجدد و غیر ضروری، مرگ و میر ناشی از خطای بیمار (13)، عرضه و تقاضای خدمات القایی، سرگردانی بیماران در سطوح مختلف خدمات سلامت مدیریت می شود. نظام ارجاع اطلاعاتی فقط مختص بیمار نیست تمام انواع خدمات اطلاعاتی در مراکز اطلاعاتی و کتابخانه ها چه برای پزشکان، دانشجویان، محققین، زنان،عموم مردم، بیماران و مشتریان خاص می تواند با نظام ارجاع و سطح بندی خدمات اطلاعاتی بهبود یافته و بهتر مدیریت شود.
لازم است منشوری در مورد نظام ارجاع اطلاعاتی در سیستم سلامت مدون شود. پزشکان متخصص، متخصصین اطلاعات سلامت از بین دانش آموختگان دکتری کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی در ارتباط با هم می توانند این امر مهم را اجرا نمایند. نظام ارجاع اطلاعاتی سلامت در محیط آنلاین و در صورت نیاز در محیط فیزیکی بدون صرف هزینه های کلان می تواند با اتکا به نیروی متخصص پزشکی و اطلاع رسانی پزشکی موجود در سیستم سلامت اجرا شود.

زبان:
فارسی
صفحات:
161 تا 165
لینک کوتاه:
magiran.com/p2590856 
دانلود و مطالعه متن این مقاله با یکی از روشهای زیر امکان پذیر است:
اشتراک شخصی
با عضویت و پرداخت آنلاین حق اشتراک یک‌ساله به مبلغ 1,390,000ريال می‌توانید 70 عنوان مطلب دانلود کنید!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی نامحدود همه کاربران به متن مطالب تهیه نمایند!
توجه!
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.
In order to view content subscription is required

Personal subscription
Subscribe magiran.com for 70 € euros via PayPal and download 70 articles during a year.
Organization subscription
Please contact us to subscribe your university or library for unlimited access!