پیکره نگاری در سفالینه های نیشابور

پیام:
نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل (بدون رتبه معتبر)
چکیده:

در پژوهش پیش رو، پیکره نگاری مجموعه 25 سفالینه نیشابور در سده های سوم و چهارم هجری/نهم و دهم میلادی که 38 پیکره انسانی بر آن تصویر شده است، از منظر صوری و معنایی بررسی شده اند. این کار به هدف بررسی و شناسایی جایگاه این آثار در تاریخ هنرهای تصویری ایران انجام شده است. در پیکره نگاره های سفال نگاره های نیشابور، به ترتیب شمار پیکره های نشسته چهارزانو، ایستاده و سوار بیش از دیگر حالت هاست و دو حالت نشسته بر تخت و حالت پیکره در حال کنش یا کنشگر کمترین شمار را دارند. تناسبات انسانی نیز در پیکره های نشسته چهارزانو و سوار بر اسب نزدیک و بزرگ تر از طبیعی است که نشان از اهمیت و جایگاه شخصیت هایی که در این حالت تصویر می شوند، دارد. این در حالی است که در حالت های دیگر، پیکره ها کوتاه تر و در برخی موارد کاملا کوتوله تصویر می شوند که با توجه به پرسپکتیو مقامی در هنر ایران کاملا معنادار می نماید. در بررسی روش ترسیمی با توجه به فراوانی تمام رخ نمایی و پیشینه آن در هنر ایران که از آن شخصیت های مهم و والاجایگاه بوده است، نشان دهنده اهمیت شخصیت های فرضی یا دیدگاه هنرمندان آن بوده و یافته های پیشین درباره تناسبات را تایید می کند. از نظر جنسیت پردازی نیز باید گفت اشاره کرد که نمی توان درباره جنسیت پیکره ها، استناد قطعی جز در دو یا سه مورد نمایش ویژگی های جنسیتی داشت و بررسی همپارتیان و خزایی دراین باره چندان راهگشا نیست. در ادامه در شناسایی و بررسی نشانه های تصویری ازجمله پوشش رداگونه، منگوله آویزان اسب ها، جام یا قدح یا صراحی در دستان پیکره ها، ساقه گل در این سفال نگاره ها و رابطه معنایی آن با هنر ایران باستان و صدر اسلام پرداخته شده است. جام، ساقه گل و حالت دست پیکره ها در گرفتن آن نمادی از بیور فره (ده هزار فر یا فره بسیار)، پوشش رداگونه بر مفهوم فرهمندی و پیروزی و منگوله آویزان اسب ها نیز بر فرهمندی و پیروزی یا تبار باشکوه خانوادگی در پیوند با شهریار اشاره دارد؛ بدین گونه درون مایه های اصلی این سفال نگاره ها رزم، بزم، شهریار و درباریان، قهرمان/پهلوان است. در مجموع در این سفال نگاره ها بسیاری از درون مایه های هنر ایران باستان، به ویژه ساسانی، دیده می شود بنابراین سفال نگاره های نیشابور نشان دهنده تداومی در درون مایه های هنری و پیکره نگاری ایران در سده های سوم و چهارم هجری است.

زبان:
فارسی
صفحات:
23 تا 42
لینک کوتاه:
magiran.com/p2644791 
دانلود و مطالعه متن این مقاله با یکی از روشهای زیر امکان پذیر است:
اشتراک شخصی
با عضویت و پرداخت آنلاین حق اشتراک یک‌ساله به مبلغ 1,390,000ريال می‌توانید 70 عنوان مطلب دانلود کنید!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی نامحدود همه کاربران به متن مطالب تهیه نمایند!
توجه!
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.
دسترسی سراسری کاربران دانشگاه پیام نور!
اعضای هیئت علمی و دانشجویان دانشگاه پیام نور در سراسر کشور، در صورت ثبت نام با ایمیل دانشگاهی، تا پایان فروردین ماه 1403 به مقالات سایت دسترسی خواهند داشت!
In order to view content subscription is required

Personal subscription
Subscribe magiran.com for 70 € euros via PayPal and download 70 articles during a year.
Organization subscription
Please contact us to subscribe your university or library for unlimited access!