نقد ویژگیهای ادبی، سبک شناسی و نسخ خطی دستورالملوک

پیام:
نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل (دارای رتبه معتبر)
چکیده:
زمینه و هدف

 گنج الگنج یا دستورالملوک کتابی است در اخلاق عملی و آداب پادشاهی که ابوالقاسم شاذانی نیشابوری در فاصله سالهای 503-509 ه.ق تالیف کرده است. این اثر در دوازده باب در موضوعات متنوعی نوشته شده است، از ادبیات فارسی گرفته تا اخلاق و سیاست و فقه و عرفان. چنانکه از متن برمی آید محتویات کتاب تا پیش از باب دوم آن مفقود شده است. این مجموعه ابتدا به دلیل منحصربفرد بودن و سپس قدمت آن -که به دوره غزنوی برمیگردد- اهمیت قابل توجهی دارد. هدف این پژوهش نقد ویژگیهای ادبی و سبک شناسی و منابع نسخ خطی کتاب «دستورالملوک» میباشد که پس از انتخاب دست نوشته دستورالملوک با جستجو در بانک نسخ خطی فارسی و حصول اطمینان از صحت تعلق این دست نوشته ها به شاذانی، اقدام به جمع آوری نسخه ها و تهیه تصویر از آنها گردید.

روش مطالعه

 این مقاله به شیوه تحلیلی-توصیفی و با توجه به ویژگیهای برجسته سبکی آن در سه سطح زبانی، فکری و ادبی مورد بررسی قرار گرفته است.

یافته ها

 شاذانی در ابتدای هر باب پس از ذکر موضوع و توضیحی مختصر در مورد آن، در حدود سی فصل ابعاد مختلف آن موضوع را مورد بررسی قرار داده است. ساده سازی مطالب در این اثر به چندین روش انجام شده است. او در هر فصل حکایتی همسان با بحث آن آورده است و با استفاده از آیات و اقوال پیامبران، ایمه، خلفای راشدین، فلاسفه، مشایخ و صوفیان و نیز استناد به اشعار فارسی و عربی جز آنکه بر درستی موضوع مورد بحث تاکید کرده، دستورالملوک را به اثری قابل فهم برای خاص و عام بدل کرده است. شیوه دیگر مولف برای ساده سازی متن، نقد و استدلال است.

نتیجه گیری

 دستورالملوک، اثر ارزشمند دوره غزنوی، شامل دوازده باب است و چنانکه از متن برمی آید محتویات کتاب تا پیش از باب دوم آن مفقود شده است. شاذانی در این اندرزنامه در کمال فصاحت و بلاغت با آمیختن آموزه های تعلیمی و سیاسی با احادیث، آیات، اشعار و سخنان فلاسفه و مشایخ، دستورالعملی جامع برای دست یافتن صاحب منصبان به سعادت دنیا و آخرت فراهم آورده است.

زبان:
فارسی
صفحات:
139 تا 165
لینک کوتاه:
magiran.com/p2646376 
دانلود و مطالعه متن این مقاله با یکی از روشهای زیر امکان پذیر است:
اشتراک شخصی
با عضویت و پرداخت آنلاین حق اشتراک یک‌ساله به مبلغ 1,390,000ريال می‌توانید 70 عنوان مطلب دانلود کنید!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی نامحدود همه کاربران به متن مطالب تهیه نمایند!
توجه!
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.
In order to view content subscription is required

Personal subscription
Subscribe magiran.com for 70 € euros via PayPal and download 70 articles during a year.
Organization subscription
Please contact us to subscribe your university or library for unlimited access!