تاثیر محلول پاشی روی و پرولین بر عملکرد و محتوای روی و فسفر دانه در گندم ‏دوروم ‏رقم ساجی تحت شرایط تنش خشکی ‏

نویسنده:
پیام:
نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل (دارای رتبه معتبر)
چکیده:
مقدمه

رخداد تنش خشکی و حرارتی در طول دوره رشد و به ویژه در مرحله پرشدن دانه جزو مهمترین عامل‎های محدود کننده محیطی رشد و تولید ‏گندم به خصوص در مناطق خشک و نیمه خشک جهان محسوب می گردد. علاوه بر این، جمعیت جهانی و مخصوصا آن بخشی که ساکن کشورهای در حال ‏توسعه هستند و غلات جزو رژیم غذایی اصلی آن‎ها محسوب می شود، در معرض بیماری‎های مختلف ناشی از کمبود روی قرار دارند و اگر محصولات ‏تولیدی غلات این کشورها ماحصل اراضی زراعی با خاک‎های فقیر از روی باشد، این مسیله حادتر است. مطالعات انجام گرفته نشان داده که مصرف روی نه ‏تنها موجب افزایش محتوای روی و عملکرد دانه در گندم گردیده، بلکه تحمل تنش خشکی را نیز بهبود بخشیده است. پژوهش حاضر به جهت فهم بهتر ‏و کسب اطلاعات بیشتر در خصوص نقش عنصر روی در گیاه گندم طراحی گردید. ‏

مواد و روش ها

پژوهش حاضر در قالب دو آزمایش انجام شد.‏‎ ‎آزمایش اول با هدف بررسی مقدماتی تاثیر کاربرد روی به روش پرایم بذر و محلول پاشی ‏برگی بر ویژگی های بیوشیمیایی و مولکولی مرتبط با تحمل خشکی در گندم و تحت شرایط اتاقک رشد انجام شد و در آزمایش دوم تاثیر محلول پاشی ‏روی در غلظت های مختلف (صفر، 1/0، 2/0 و 3/0 درصد وزن حجمی) در تلفیق با پرولین (عدم کاربرد و کاربرد 15 میکرومولار) تحت شرایط مزرعه ‏مورد ارزیابی قرار گرفت. چهار روز پس از اعمال تنش، میزان تغییرات در بیان ژن مرتبط با سنتز آنزیم پرولین ‏‎[Δ1-pyrroline-5-‎carboxylate ‎reductase (P5CS)]‎، محتوای پرولین و نیز میزان مالون دی آلدهید مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش مزرعه‎ای در بخش سیروان استان ایلام و در ‏مزرعه گندم انجام گرفت. محلول پاشی‎ها در مرحله گرده‎افشانی (گلدهی) انجام و سپس گیاهان با قطع آبیاری به مدت 21 روز تحت تنش خشکی قرار ‏گرفتند. در هر دو آزمایش از رقم ساجی استفاده گردید.

‏یافته‎ ها: 

در مقایسه با گیاهان شاهد، کاربرد روی به ویژه از طریق محلول پاشی برگی آن، موجب افزایش میزان بیان ژن ‏P5CS، افزایش محتوای پرولین ‏و کاهش میزان مالون دی آلدهید در برگ گردید. نتایج مزرعه ای نشان‎دهنده تاثیر معنی دار محلول‎پاشی روی بر افزایش محتوای روی دانه بود. تلفیق ‏روی با پرولین و نیز کاربرد به تنهایی پرولین تاثیری معنی‎دار بر محتوای روی دانه نداشت. اثر روی بر میزان عملکرد دانه معنی دار گردید. تیمار با ‏غلظت‎های مختلف 1/0، 2/0 و 3/0 درصد (نسبت وزنی به حجمی) سولفات روی به ترتیب عملکرد دانه را به‎ ترتیب به میزان 7/1، 24/7، و 62/3 درصد در ‏مقایسه با تیمار شاهد بهبود بخشید. نتایج بیشتر این بررسی نشان داد که کاربرد توامان پرولین و روی در غلظت 2/0 درصد بر افزایش عملکرد دانه ‏موثرتر از سایر تیمارها بود. محلول‎پاشی با روی میزان محتوای فسفر دانه را به صورت معنی داری تغییر داد به گونه ای که غلظت‎های 1/0، 2/0 و 3/0 ‏درصد سولفات روی به ترتیب فسفر دانه را به میزان 3/8، 7/14 و 1/18 درصد در مقایسه با گیاهان شاهد کاهش داد. تاثیر محلول پاشی با روی بر ‏محتوای روی دانه نیز معنی دار گردید. محلول‎پاشی با غلظت‏های مختلف روی (1/0، 2/0 و 3/0 درصد) محتوای روی دانه را بین 3/6 تا 1/19 درصد ‏افزایش داد.

‏نتیجه‎ گیری:

 با لحاظ نمودن جنبه های اقتصادی و نیز در نظر داشتن افزایش محتوای روی و عملکرد دانه، استفاده از غلظت 3/0 درصد روی به صورت ‏محلول پاشی در مرحله گرده‎افشانی ضمن افزایش محتوای روی دانه، می تواند موجب حصول عملکرد بالاتری در گندم گردد.‏

زبان:
فارسی
صفحات:
269 تا 287
لینک کوتاه:
magiran.com/p2682762 
دانلود و مطالعه متن این مقاله با یکی از روشهای زیر امکان پذیر است:
اشتراک شخصی
با عضویت و پرداخت آنلاین حق اشتراک یک‌ساله به مبلغ 1,390,000ريال می‌توانید 70 عنوان مطلب دانلود کنید!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی نامحدود همه کاربران به متن مطالب تهیه نمایند!
توجه!
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.
In order to view content subscription is required

Personal subscription
Subscribe magiran.com for 70 € euros via PayPal and download 70 articles during a year.
Organization subscription
Please contact us to subscribe your university or library for unlimited access!