عملکرد تیروئید، پاراتیروئید، گناد و سلول های بتای پانکراس پس از پیوند مغز استخوان با رژیم آماده سازی شیمی درمانی

طول عمر بسیاری از بیماران پس از BMT افزایش می یابد. پس از پیوند، نیاز به پیگیری های طبی از جمله بررسی عملکرد غدد درون ریز به لحاظ بهبود کیفیت زندگی این بیماران، احساس می شود. اختلالات متعدد اندوکرین به خصوص در پی رژیم های آماده سازی با پرتوتابی تمام بدن، در این بیماران گزارش شده است. همچنین در بیمارانی که تحت رژیم های آماده سازی با داروهای ستیوتوکسیک قرار می گیرند نیز این اختلالات مشاهده می شود. دیده شده که دوز داروهای شیمی درمانی برای آماده سازی پیوند در میزان و نوع بروز اختلالات هورمونی موثر است.
در این مطالعه 46 بیمار (12 زن و 34 مرد) در محدوده سنی 49-5/1 سال (میانگین سنی 1/15 سال) از نظر عملکرد تیرویید (T3، T4، T3RU، FTI، TSH،Antig Alb و Anti-Tpo Ab)، پاراتیرویید (Ca، P، Alkp و PTH)، گناد (LH، FSH، Prl، تستوسترون، استرادیول، پروژسترون و Semen Analysis در چهار بیمار مرد متاهل) بررسی شدند. عملکرد سلولهای بتای پانکراس در 12 بیمار مبتلا به تالاسمی ماژور به روش OGTT بررسی شد. تمامی این بررسی ها قبل از پیوند و3، 6،12 و 24 ماه پس از پیوند تکرار شد.
مقایسه نتایج معاینات بالینی و اندازه گیری های بیوشیمیایی در هیچ یک از بیماران قبل و پس از پیوند، اختلالی را در عملکرد تیرویید و پاراتیرویید و متابولیسم کلسیم نشان نداد. در 11 بیمار مرد بالغ (G5P5) قبل و در فواصل 3 و 6 و 12 ماه پس از پیوند، کارکرد سلولهای لیدیگ طبیعی بود ولی آسیب اپی تلیوم ژرمینال (آزواسپرمی یا اولیگواسپرمی) قبل و تا 12 ماه پس از پیوند دیده شد. سطح FSH سرم با آسیب اپی تلیوم ژرمینال رابطه ای نداشت. در پنج پسر که در مراحل اولیه بلوغ (G2P2 یا G3P3) در زمان BMT بودند، پیشرفت بلوغ در یک سال پس از پیوند طبیعی بود. در 4 زن بالغ مورد مطالعه (P5B5) در پی پیوند، هیپوگنادیسم اولیه ایجاد شد. در یک دختر 14 ساله که قبل از پیوند عادت ماهیانه منظمی داشت تا 2 سال پس از پیوند نیز همچنان عادت ماهیانه اش منظم بود و در دختر دیگری که قبل از پیوند، نابالغ (P1B1) بود در یک سال پس از پیوند، افزایش LH و FSH (نارسایی تخمدان) مشاهده شد. کارکرد سلولهای بتای پانکراس در بیماران تالاسمیک (با فریتین بالای 1000 قبل از پیوند) قبل و پس از پیوند طبیعی بود.
تا یک سال پس از پیوند مغز استخوان با رژیم آماده سازی شیمی درمانی (بدون پرتوتابی)، کارکرد تیرویید و پاراتیرویید تحت تاثیر واقع نشد، ولی این روش نارسایی تخمدان و آسیب سلولهای ژرمینال بیضه را در پی داشت و بر سلولهای لیدیگ تاثیری نداشت. پیوند مغز استخوان بر عملکرد سلول های بتای پانکراس اثری ندارد.