نگاهی به زبان دینی

این مقال بر آن است تا افق روشنی از بحث درباره زبان دینی را عرضه کند؛ از این رو، ابتدا به خاستگاه این بحث که گزاره های کلامی و الاهیاتی هستند، اشاره شده است؛ یعنی گزاره هایی که موضوع آن ها خدا و محمول آن ها یکی از صفات الاهی است. از آن جا که خدا، موجودی ماورای طبیعی به شمار می رود کاملا از اشیای محسوس متمایز است و زبانی که ما با آن سروکار داریم، زبانی است که از محدودیت و امکان برخوردار است؛ بنابراین، این پرسش مطرح می شود که چگونه می توانیم درباره خدا با همین زبان متعارف سخن بگوییم. برای حل این مشکل راه حل های گوناگونی مطرح شده است که عبارتند از: 1. نظریه تمثیلی؛ 2. نظریه اشتراک معنوی؛ 3. نظریه معناداری گزاره های دینی که شامل دو اصل تاییدپذیری و ابطال پذیری تجربی اند. پس از طرح چنین نظریه ای درباره معناداری گزاره های دینی، عده ای از فلاسفه چنان تحت تاثیر مشکلات مربوط به تحقیق پذیری قرار گرفتند که گزاره های دینی را غیرواقع نما تلقی کرده، به سوی تفسیرهای غیرشناختاری از زبان دینی گرایش یافتند که عبارتند از: 1. نظریه ابراز احساسات؛ 2. نظریه نمادین بودن؛ 3. تفاسیر شعائری و آیینی؛ 4. نظریه اسطوره ای دانستن زبان دینی. در ادامه، این نظریات نقد و بررسی، و در پایان، دیدگاه قرآن در باب زبان دینی مطرح شده است.