فهرست مطالب

  • پیاپی 58 (بهار 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/01/23
  • تعداد عناوین: 7
|
  • ناهید شیخان، فیروز بختیاری نژاد صفحه 1
    در دهه اخیر به گسترش تحقیقات بنیادی در کشور توجه ویژه ای شده، اما توجه کمتری به تحقیقات کاربردی در مسیر توسعه فناوری شده است. در راستای حل این مشکل واحدهای تحقیقاتی شامل پژوهشکده ها و مراکز تحقیقاتی در دانشگاه ها گسترش یافته و اعضای هیات علمی نیز در این واحدها استخدام و مشغول به کار شده اند. ارتقای کیفیت کارکرد تحقیقاتی در توسعه فناوری در دانشگاه ها در گرو فعالیت های مفید و موثر اعضای هیات علمی توانمند و شایسته است. توسعه فناوری و بهبود جایگاه کشور در جهان در این زمینه مستلزم انجام تحقیقات کاربردی و تقاضامحور جدی است. اعضای هیات علمی مستقر در واحدهای تحقیقاتی، کارهای گوناگونی را برای انجام وظایف خود انجام می دهند که مهم ترین آن ها انجام پژوهش های کاربردی تقاضامحور و توسعه فناوری است و ارزیابی مستمر کارکرد آن ها با تعیین و تدوین شاخص های موثر و مفید ضروری است. در این مقاله مدل جدیدی برای ارزیابی کارکرد اعضای هیات علمی مستقر در واحدهای تحقیقاتی طراحی و به عنوان نمونه برای واحدهای تحقیقاتی در دانشگاه صنعتی امیرکبیر اجرا شده است. یکی از نتایج حاصل از این ارزیابی می تواند در هدایت و جهت دهی مناسب و شناسایی فعالیت های مفید و موثر اعضای هیات علمی استفاده و به افزایش کارایی آن ها منجر شود، همچنین می تواند با ایجاد رقابتی درست، کیفیت و کمیت فعالیت های تحقیقاتی دانشگاه را به طور موثری افزایش دهد و در جهت آسیب شناسی افرادی که دارای کارکرد مناسبی نیستند اقدام و علت ها را شناسایی و در رفع و اصلاح مشکلات مربوط به عدم فعالیت آن ها تصمیمات جدی اتخاذ کند.
    کلیدواژگان: هیات علمی پژوهشی، ارزیابی کارکرد، مدل، کیفیت، آموزش عالی
  • محمدعلی فرهنگ نژاد صفحه 13
    کارکرد نوآوری تنها به چگونگی اقدامات افراد و نهادها وابسته نیست، بلکه به چگونگی تعاملات آن ها با یکدیگر به عنوان عاملی در سیستم نوآوری مربوط می شود. این تعاملات و نقش کاربران در نوآوری را می توان در قالب نوآوری باز و اجتماعات نوآوری بررسی کرد که بر نظام علم و فناوری تاثیرگذار است. نوآوری باز به عنوان پارادایمی نوین برای مدیریت اقدامات نوآورانه شرکت ها، متکی به شرایط نهادی بیرونی گوناگونی است که ریشه در زمینه های اقتصادی- اجتماعی ویژه ای دارد. در این رویکرد، کاربران به عنوان گروه های اجتماعی مطرح می شوند که در ایجاد فناوری نقش داشته و از طریق ابزارهای اجتماعی و منابع آنلاین، ایده های خود را نه تنها با یکدیگر بلکه با بنگاه های اقتصادی به اشتراک می گذارند. با به اشتراک گذاری این ایده ها، کاربران دیگر می توانند آن ها را بپذیرند، نظرات خود را در مورد آن ها بیان کنند، آن ها را بهبود بخشند و در نهایت، بنگاه ها این نوآوری ها را شناسایی و تجاری سازی کنند. در این مقاله تلاش شده است به بررسی این رویکرد نوین و نقش آن در نظام علم و فناوری پرداخته شود و برخی از مهم ترین آثار و نتایج آن با تاکید بر منابع اجتماعی و شبکه های نوآوری مورد توجه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: نوآوری باز، منابع اجتماعی، نظام نوآوری، علم و فناوری
  • منصوره عبدی صفحه 27
    رابطه اخلاقی مهندسان با جامعه به واسطه محصولات و خدماتی که به جوامع انسانی ارائه می دهند، دارای اهمیت بسیاری است. امروزه درک ارتباط بین فناوری و جامعه در مسائل مهندسی برای بررسی هنجارها، موفقیت و اثرات فناوری ها به کار می رود و بسیاری از تحلیل هایی که در حوزه علم و فناوری انجام می شوند، دلالت های اخلاقی دارند که در فرایند تصمیم گیری موثر هستند. این امر لزوم توجه به ملاحظات اخلاقی در تصمیمات مهندسی را پررنگ می سازد.
    در این مطالعه، ابتدا سابقه فعالیت های علمی در زمینه اخلاق در مهندسی ارائه شده است. همچنین برای درک بهتر جایگاه اخلاق در مهندسی، فرایند کلاسیک مهندسی بدون در نظر گرفتن اخلاقیات مورد بررسی قرار گرفته و حوزه های کاربرد اخلاق در مهندسی و الگوهای مسئولیت مهندسی به عنوان مقدمه ای بر جایگاه اخلاق در تصمیمات مهندسی ذکر شده است. سپس روش های ادغام ملاحظات اخلاقی در تصمیمات مهندسی مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت، رویکردهای نوینی برای توجه بیشتر به ملاحظات اخلاقی در مهندسی ذکر شده است.
    آینده بشر به تصمیماتی وابسته است که ملاحظات اخلاقی در آن لحاظ شده باشند و مهندسی حوزه ای است که برای توسعه و تشویق تحقیقات مرتبط با اخلاق، بسیار باز و مستعد است. صرف نظر از ابعاد فنی، اقتصادی و غیره، باید ملاحظات اخلاقی مربوط به کلیه افراد تاثیرپذیر از این تصمیمات را نیز در نظر گرفت. در این راستا بررسی پیامدهای تصمیمات گرفته شده و توسعه مدل های تصمیم گیری را می توان از جمله رویکردهای نوین برای بهبود فرایندهای تصمیم گیری برشمرد.
    کلیدواژگان: ملاحظات اخلاقی، تصمیم گیری و مهندسی
  • طه شوکتیان صفحه 41
    پژوهش حاضر، با هدف شناسایی مسائل پیچیده اخلاقی که برای مهندسان شاغل در صنعت ساخت و ساز در ایران شکل می گیرد، انجام شده است. مسئله پیچیده اخلاقی اشاره به یک موقعیت تصمیم گیری دارد که در آن، ملاحظات اخلاقی باعث می شوند گزینه های مختلف هر یک به صورتی نامطلوب بوده و در نتیجه تصمیم گیری از نظر اخلاقی پیچیده شود.
    برای انجام پژوهش، ابتدا یک چارچوب نظری مبتنی بر پژوهش های پیشین، توسعه یافته و سپس پژوهش با بهره گیری از روش پژوهش کیفی و رویکردی اکتشافی انجام شده است. روش گردآوری داده ها، مصاحبه های عمیق فردی و روش تحلیل آن ها، تحلیل مضمون بوده است. افراد مورد مصاحبه، مهندسان فعال در صنعت ساخت و ساز و مشغول به فعالیت مهندسی یا ترکیبی از فعالیت های مهندسی و مدیریتی بوده اند. مصاحبه ها به صورت ساختارنیافته و بر مبنای سوالات اقتضایی مبتنی بر چارچوب نظری پژوهش پیش رفته است.
    یافته های پژوهش نشان می دهد که موضوع پیچیده اخلاق در محیط کاری مهندسی در صنعت ساخت و ساز ایران، شایسته پژوهش گسترده تری برای تکمیل شناسایی، ریشه یابی و ارائه راهکار برای حل آن ها است. مسائل متعدد و متنوعی و برخی از علل وقوع این مسائل شناسایی و به طور خلاصه معرفی شده است. یکی از نتایج مهم کسب شده این است که عمده مسائل پیچیده اخلاقی، برای مهندسان فعال در حوزه اجرا و دارای موقعیت های مدیریتی به وقوع می پیوندد.
    کلیدواژگان: اخلاق، مسئله پیچیده اخلاقی، مهندسی، صنعت ساخت و ساز، تحلیل مضمون
  • آرش موسوی صفحه 61
    مدل های پشتیبان فرایند تخصیص منابع پژوهشی به طور عمده مبتنی بر مفهوم وکالت بوده اند. در مقاله حاضر به طور خاص روی این فرضیه متمرکز می شویم که رژیم های وکالت در دهه های اخیر از نوعی رژیم تخصیصی مبتنی بر اعتماد به سمت رژیم هایی متضمن نقش فعال تر حکومت تغییر مسیر داده اند. تلاش خواهیم کرد تا درستی یا نادرستی این فرضیه را مورد آزمون قرار دهیم و در صورت درستی، تخمینی از اندازه این تغییر مسیر به دست آوریم و در نهایت ببینیم که این تغییر تا چه حد در کشورهای مختلف مشابه بوده است.
    کلیدواژگان: تخصیص منابع پژوهشی، وکالت، مدل های پشتیبان، رژیم مبتنی بر اعتماد، اقتصاد علم
  • مهدی پاکزاد، مصطفی کاظمی، عباس قائم پناه، احمد جمعه، آرش رزمی صفحه 69
    امروزه دستیابی به علوم و فناوری های نوین و ثروت آفرینی از آن ها نه تنها بر شاخص های اقتصادی کشور در سطح بین المللی تاثیرگذار است، بلکه باعث افزایش اقتدار و امنیت ملی، تاثیرگذاری منطقه ای و جهانی کشور نیز می شود، بنابراین کشورهای مختلف بر سر سرمایه گذاری بیشتر در پژوهش و توسعه فناوری با یکدیگر در رقابت هستند. شاخص شدت پژوهش و توسعه نمایانگر میزان عزم و اراده کشورها برای سرمایه گذاری در پژوهش و توسعه است. بررسی آمار منتشر شده از میزان سرمایه گذاری کشورها در زمینه علم و فناوری بیانگر آن است که همواره بیش از پنجاه درصد مجموع سرمایه گذاری دنیا در پژوهش و توسعه توسط چهار قدرت بزرگ اقتصادی دنیا (آمریکا، چین، ژاپن و آلمان) صورت گرفته است.
    با وجود تاکیدات اسناد بالادستی مبنی بر افزایش سهم هزینه کرد پژوهش و توسعه از تولید ناخالص داخلی به نسبت سه درصد، میزان سرمایه گذاری ایران در پژوهش و توسعه در سال های اخیر همواره در سطحی کمتر از یک درصد بوده است. از این رو سیاست گذار به منظور افزایش سرمایه گذاری در پژوهش و توسعه در بند ه ماده 16 قانون برنامه پنجم توسعه، دولت را مکلف کرد به گونه ای برنامه ریزی کند که سهم هزینه کرد پژوهش و توسعه از تولید ناخالص داخلی سالانه نیم درصد (5/ 0 درصد) افزایش یابد. دولت برای اجرای تکلیف مذکور در قوانین بودجه سال های 1390، 1391 و 1392 دستگاه های اجرایی را مکلف کرد درصدی از اعتبارات مشمول را در امور پژوهش و توسعه فناوری هزینه کنند. اجرای بهینه سیاست اختصاص درصدی از اعتبارات دستگاه های اجرایی در امور پژوهش و توسعه فناوری با چالش های روبه رو بوده است که می توان آن ها را در قالب دو دسته چالش های ناشی از ابهامات موجود در متن سیاست و چالش های ناشی از چگونگی اجرای سیاست طبقه بندی کرد.
    کلیدواژگان: شدت پژوهش و توسعه، سیاست اختصاص درصدی از اعتبارات دستگاه های اجرایی در امور پژوهش و توسعه فناوری
  • محسن نظرزاده زارع، ابوالقاسم نادری صفحه 85
    آموزش، به ویژه آموزش عالی نقش معناداری در توسعه کشورها دارد و تربیت سرمایه انسانی متخصص و تحقیق و توسعه را می توان به عنوان رسالت های اصلی آموزش عالی در ارتباط با رشد و توسعه اقتصادی در هر کشوری به شمار آورد. بنابراین، هدف از این مقاله، بررسی نقش آموزش عالی با رویکرد اقتصاد دانایی در تربیت سرمایه انسانی متخصص است. برای رسیدن به این مقصود، پژوهشگران از روش تحلیل اسنادی برای بررسی پژوهش های انجام شده مرتبط با موضوع موردبحث، استفاده کرده اند. نتایج این بررسی نشان می دهد که از میان شاخص های اقتصاد دانایی محور، شاخص سرمایه انسانی بیشترین اثر را بر رشد اقتصادی داشته است و از سوی دیگر، هماهنگی کمی بین نظام آموزش عالی و تحولات نظام اشتغال وجود داشته و در این بین رشته های علوم انسانی با نیازهای بازار کار تناسب کمتری داشته است. همچنین، فرار مغزها از طریق کاهش انباشت سرمایه انسانی، به کند شدن رشد اقتصادی کشورهای مبدا منجر شده است.
    کلیدواژگان: آموزش عالی، سرمایه انسانی متخصص، اقتصاد دانایی، رشد اقتصادی
|
  • N. Sheikhan, F. Bakhtiari, Nejad Page 1
    In recent decade, special attention is being paid to basic research for science production but less attention has been given to applied research for technology development. In order to solve this problem establishing and/or extending research centers in universities is planned and faculty members are hired to work at these centers. Performance improvement of universities in technology developments are based on useful and effective activities of faculty members of research centers.Conducting applied and demand-driven researches are prerequisites for technology developments in the country and improving its rank in the world in this area. Faculty members of the research centers perform various activities to do their duties, the main goals of their activities for developing technologies are applied demand-driven research and technology development. Therefore, continuous evaluation of their performances is necessary by developing useful and effective indicators.In this article a new model is designed for performance evaluation of faculty members of research centers, and as a case study the model is used to evaluate the performance of faculty members of research centers of Amirkabir University of Technology. One of the results of this evaluation can be used for appropriate directing and orientating and identifying the efficiency of faculty members of research centers in order to increase their efficiency. Additionally, this evaluation can increase the quality and the quantity of research activities by creating effective competition between faculty members. Also, this type of comparative studies can detect the weaknesses in performance of faculty members who do not have proper function in order to make necessary decision for solving related problems.
    Keywords: Faculty member of research centers, Performance evaluation, Model, Quality, Higher education
  • M. A. Farhangnejad Page 13
    Innovation function depends not only on the performance of individuals and institutions, but also on their interaction with each other as a main factor in innovation system. These interactions and the role of users in innovation can be discussed in the form of open innovation and innovation communities that affect the science and technology system. Open innovation as a new paradigm for the management of innovative activities relies on various external institutional conditions rooted in specific socio-economic context. In this approach, users are considered as social groups involved in the creation of technology and share their ideas through social tools and online resources not only with each other but also with the corporations. By sharing these ideas, other users can accept them, express their opinions, improve them so that ultimately firms identify and commercialize these innovations. This paper attempts to examine this new approach and its role in the system of science and technology and consider some of the most important effects of it with an emphasis on social resources and innovation networks.
    Keywords: Open innovation, Social resources, Innovation system, Science, technology
  • M. Abdi Page 27
    Ethical relationship between engineers and society is very important. Today, understanding the relationship between technology and society is used to investigate the norms, success and effects of technology. And analyses of science and technology fields have ethical implications that influence decision making processes. Therefore, it highlights the necessity of noticing the ethical regards in engineering decisions.In this review article, first the literature of ethics in engineering is presented. Also, to better understand the place of ethics in engineering, classical process of engineering is studied regardless of ethics and the scopes of applying ethics and responsibility models in engineering are mentioned as an introduction to the place of ethics in engineering. Furthermore, the methods of integrating ethical regards in engineering decisions are studied. Finally some new approaches are presented to pay more attention to ethical considerations in engineering.The future of mankind depends on decisions with ethical regards and engineering is an area that is open and fit to develop and encourage the ethical research. Regardless of technical, economical and …dimensions, the ethical regards related to people whom are influenced by the decisions should be considered. So, studying the outcomes of decisions and developing the decision making models are new approaches to improve the decision making processes.
    Keywords: Ethical regards, Engineering, Decision making
  • T. Shokatian Page 41
    This research was performed with the goal of identifying the ethical dilemmas facing engineers working in the construction industry in Iran. Ethical dilemma refers to a decision making situation in which different ethical considerations render every alternative be ethically undesired and as a result، the decision making to be morally complicated. At first، a theoretical framework was developed based on the previous research and then the study carried out utilizing a qualitative research method with an exploratory approach. In depth individual interviews was employed for gathering the required data and thematic analysis was used for analyzing the gathered data. Interviewees were engineers participating in Iran’s construction industry either performing pure engineering tasks، or a combination of engineering and management tasks. The interviews were unstructured and conducted with contingency questions based on the research’s theoretical framework. Findings reveal that this issue، i. e. detecting ethical dilemmas in the workplace of engineers participating in the construction industry in Iran، is a valid one، worth further extensive research to complete the identification، rootting and proposing solutions for the ethical dilemmas. Numerous and various dilemmas have been detected and introduced. Some roots of these dilemmas have also been recognized and introduced briefly. One of the most important conclusions is that most of the ethical dilemmas occur for the engineers engaged in operational (against design) and management tasks.
    Keywords: Ethics, Ethical dilemma, Engineering, Construction industry, Thematic analysis
  • A. Moussavi Page 61
    Supporting models for the allocation of financial resources to research have been mainly based on the concept of delegation. In this paper، we focus particularly on the assumption that says delegation regimes in the past decades have shifted from an allocation regime based on trust to regimes which imply a more active role by government. We will try to test this assumption and، if it turns out to be true، to estimate the amount of that shift and finally to observe how similar is that change in different countries.
    Keywords: Allocation of research resources, Delegation, Supporting models, Regimes based on trust, Economics of science
  • M. Pakzad, M. Kazemi, A. Ghaempanah, A. Jomeh, A. Razmi Page 69
    Today، possession of new technologies and creation of wealth by these technologies not only affect the economic indicators of the country at international level، but also cause to strengthen and enhance the national security، as well as the country’s regional and global influence. From this perspective، different countries compete with each other for more investment in research and technology development. R&D intensity index reflects the determination of the countries for investment in research and development. Surveying data regarding the investment of various countries in the field of science and technology reveals that more than 50 percent of the total world investments in research and development have been made by the four major economic powers in the world (America، China، Japan and Germany). Despite the emphasis of upstream documents to boost research and development spending share of GDP to about 3%، Iran’s investment in research and development has been less than 1 percent of GDP in recent years. Therefore، the policymakers obliged the government through the main clause of Article 16 of the Fifth Development Plan to set its plans in a way that the R&D spending share of GDP increases 5. 0 percent annually in order to increase investment in research and development. The government required the government agencies through the budget law of the years 2011، 2012 and 2013 to spend a percentage of their funds on research and technology development. The optimized implementation of the policy of assigning a portion of the government agencies funds to research and development is faced with challenges. These challenges could be further classified into two categories; challenges resulting from the ambiguities of the policy’s documents and the challenges resulting from implementing the policy.
    Keywords: The index of Research_Development intensity_The policy of assigning a portion of government agencies funds to research_development
  • M. Nazarzadeh Zare, A. Naderi Page 85
    Education and especially higher education have a significant role in the development of countries and two missions of the higher education including; the training of expert human capital and research and development can be considered as main missions of higher education in relation to economic growth and development in every country. The main aim of the present research is to study the higher education with the approach of knowledge economy for educating expert human capital. To achieve this goal، the researchers used document analysis method to review the studies related to this domain. The result of the research shows that among the indexes of knowledge economy، human capital index have had greatest impact on the economy growth. One the other hand، there is little coordination between the higher education system and labor system transformations، while humanities have been less suited to the needs of the labor market. Moreover، it was found that the brain drain renders slow economic growth in the countries of origin by reducing the pool of human capital.
    Keywords: Higher education, Expert human capital, Knowledge economy, Economic growth