فهرست مطالب

خانواده و پژوهش - سال یازدهم شماره 1 (پیاپی 22، بهار 1393)
  • سال یازدهم شماره 1 (پیاپی 22، بهار 1393)
  • 140 صفحه، بهای روی جلد: 40,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1393/02/17
  • تعداد عناوین: 6
|
  • عبدالله انصاری صفحه 7
    این مقاله به گزارش پژوهشی اختصاص دارد که چگونگی پرداختن به کاستی های مربوط به الگوهای مصرف و تولید در کتب درسی برگزیده را بررسی کرده است. فهرست کاستی ها برگرفته از بررسی مستندات و یافته های پژوهشی پیشین است. روش تحقیق تحلیل محتوا و شیوه تحلیل داده ها آنتروپی شانون و اندازه گیری فراوانی است. جامعه آماری کتب درسی برگزیده پایه های ششم ابتدایی و هفتم و هشتم دوره متوسطه اول بود که همگی بررسی شدند. ابزار تحقیق سیاهه تحلیل محتوا است که روایی آن از طریق تحلیل محتوا و پایایی آن براساس الگوی پایایی اسکات برابر با 83/0 برآورد شد. یافته ها نشان دادند که در پایه ششم از مجموع هفت کاستی”آسیبهای الگوی مصرف“، به سه کاستی”اتلاف منابع طبیعی و عوامل تولید“،”مصرف توام با اتلاف و اسراف“و”رعایت نشدن عدالت میان -نسلی در مصرف منابع عمومی“، در پایه هفتم به پنج و در پایه هشتم تنها به کاستی”مصرف توام با اتلاف و اسراف“اشاره شده است. در بخش کاستی های الگوهای تولید در کتب پایه ششم تنها به مولفه”بهره وری پایین“، در پایه هفتم تنها به مولفه”بی تناسبی رشد واردات با رشد تولید درقالب یک پرسش“، اشاره شده ولی در پایه هشتم به هیچ یک از کاستی های الگوهای تولید پرداخته نشده است. بنابراین می توان نتیجه گرفت که از ظرفیت کتب درسی برای پرداختن به”آسیبهای الگوی مصرف و تولید“به خوبی استفاده نشده است.
    کلیدواژگان: الگوهای تولید، کتب درسی، ارزشیابی، تحلیل محتوا، آنتروپی شانون
  • منوچهر فضلی خانی صفحه 35
    از آنجایی که یکی از کارکردهای نظام ارزشیابی، ارائه بازخورد اصلاح گرانه به والدین دانش آموزان و جریان یادگیری است، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگو و مدل ارزشیابی کیفی و بازخوردهای موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان به والدین در درس علوم تجربی پایه اول راهنمایی انجام شده است. شالوده اولیه الگو بر اساس مطالعه فلسفی تعلیم و تربیت، اسناد بالادستی و میان دستی وزارت آموزش و پرورش ایران و تجارب کشورهای موفق با به کارگیری روش های تطبیقی و پیمایشی طراحی شده است، سپس از طریق صاحب نظران و خبرگان موضوع اعتبارسنجی نظری شده و معلمان و سرگروه های درس علوم تجربی (189 نفر از 32 استان کشور) قابلیت عملی آن را سنجیده اند. ابزارهای گردآوری داده ها در بخش متخصصان مصاحبه نیمه ساختار یافته و در بخش معلمان پرسشنامه بوده است. پس از اجرای فرآیند اعتبار بخشی، داده های پژوهش با تحلیل آماری کیفی (برای بررسی نظرات صاحبنظران) و روش Ttest یک متغیره (برای پرسشنامه معلمان و سرگروه ها) مورد تحلیل قرار گرفته است. الگوی پیشنهاد شده (پس از اصلاحات) مورد تایید اکثریت صاحب نظران (متخصصان انتخاب شده برای اعتبار نظری) قرار گرفته است. مولفه های الگوی فوق شامل روش های ارزشیابی، اصول و اهداف، رویکرد و گونه های بازخوردی (تراکمی و فرآیندی) به مخاطبان اصلی (دانش آموز و والدین- معلم) است. نتایج حاصله از یافته ها حاکی از آن است که اکثریت معلمان و سرگروه های آموزشی علوم تجربی در حد زیاد یا خیلی زیاد معتقدند «این الگو در ارائه بازخورد رشددهنده به والدین و دانش آموزان در فرآیند یاددهی- یادگیری و بازخورد اصلاح گرایانه به معلم و جریان آموزشی قابل اجرا است.» بنابراین با توجه به نتایج مذکور می توان گفت که الگو قابلیت اجرایی در مدارس را داراست و می تواند موجب رشد کیفی دانش آموزان شود.
    کلیدواژگان: ارزشیابی کیفی، بازخورد رشد دهنده و سازنده، ارزشیابی پیشرفت تحصیلی، درس علوم تجربی
  • لیلا ترابیان، زهرا قنبری، طیبه ماهروزاده صفحه 55
    انتقال به دوره نوجوانی ممکن است به اقدامات و تجارب خطرناکی بینجامد. زمینه های روان شناختی اولیه دوران کودکی در شکل گیری الگوهای عادتی و رفتارهایی مانند سوء مصرف مواد در دوره نوجوانی تاثیر گذارند. هدف از این پژوهش مقایسه طرحواره های ناسازگار اولیه دختران 15 تا20 ساله در چهار گروه وابسته به مواد، عضو خانواده های وابسته به مواد، وابسته دارای خانواده درگیر مواد و دختران عادی بوده است. این پژوهش به روش علی- مقایسه ای انجام شده و داده ها با استفاده از پرسشنامه طرحواره های یانگ (فرم کوتاه، 75 سوالی) گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش دو گروه بوده اند: گروه اول دختران نوجوان دبیرستانی که خود یا اعضای خانواده شان وابسته به مواد هستند. از این گروه 130 نفر به صورت دردسترس یا واسطه ای شناسایی شده اند، که 123 نفر از آنان تا انتهای پژوهش همکاری داشته اند. گروه دوم شامل همه دختران نوجوان شهر تهران است که خود یا خانواده آنها وابستگی به هیچ نوع ماده مخدری نداشته اند. نمونه انتخابی از این گروه 150 دختر 15 الی 20 سال بوده اند که به روش در دسترس انتخاب شده اند. از این افراد 132 نفر با پژوهشگر همکاری کرده اند. داده های به دست آمده با آزمون تحلیل واریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. نتایج نشان داده است که طرحواره رهاشدگی و بازداری هیجانی در دختران گروه عادی، طرحواره استحقاق در دختران وابسته و طرحواره آسیب پذیری و خود گرفتار در دختران با خانواده های وابسته به مواد بالاتر است. نتایج حاکی از آن است که طرحواره های ناسازگار اولیه در شکل گیری سبک مقابله ای ناکارآمد و وابستگی به مواد نوجوانان تاثیرگذار هستند.
    کلیدواژگان: طرحواره ناسازگار اولیه، مصرف کنندگان مواد
  • محسن شکوهی یکتا، محسن رفیع خواه، نیره زمانی، جواد پورکریمی صفحه 73
    موضوع پژوهش حاضر مطالعه تاثیر کارگاه های آموزش مدیریت خشم با رویکرد شناختی رفتاری بر مولفه های بهزیستی روان شناختی در مادران است. مطالعه به شیوه شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون تک گروهی اجرا شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه مادران ساکن شهر تهران و نمونه آماری دربرگیرنده 81 مادر بود که از میان مناطق 1 تا 5 شهر تهران به صورت نمونه گیری غیر احتمالی و داوطلبانه برای شرکت در برنامه آموزشی ثبت نام کرده بودند. شرکت کنندگان در چهار کارگاه، 20 نفر در هر کارگاه با برنامه و شرایط یکسان آموزش دیدند. کارگاه های آموزش مدیریت خشم به مدت 7 هفته، هفته ای یک جلسه دو ساعته برگزار شد. آزمودنی ها در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون به مقیاس بهزیستی روان شناختی ریف (1989) پاسخ دادند. بر اساس نتایج به دست آمده از آزمون t وابسته، از مولفه های مقیاس بهزیستی روان شناختی تغییرات میانگینهای مولفه های زندگی هدفمند و رشد شخصی از نظر آماری معنادار بوده اما مقایسه میانگینهای پیش آزمون- پس آزمون مولفه های پذیرش خود، روابط مثبت با دیگران، خودمختاری و تسلط بر محیط حاکی از آن بود که تغییرات ایجادشده معنا دار نیست. در پایان، بحث و نتیجه گیری و تبیین یافته های پژوهش ارائه شده است.
    کلیدواژگان: مدیریت خشم، کنترل خشم، بهزیستی روان شناختی
  • علیرضا مقدم صفحه 87
    هدف کلی این تحقیق، طراحی، اجرا و ارزشیابی یک محیط مشارکتی آموزش اولیا، مبتنی بر وب 2 بود. در راستای این هدف، رویکرد پژوهش کیفی و روش اقدام پژوهی نقشه راهی برای این تحقیق فراهم کرد. شناسایی زیرساختهای سخت افزاری، شناسایی قابلیتهای نرم افزاری، بررسی الگوهای آموزشی در فضای مجازی، مطالعه برنامه ها و اولویتهای آموزشی انجمن اولیا و مربیان وزارت آموزش و پرورش، جمع بندی موارد فوق و شناسایی تناقضها، طراحی الگوی آموزش مجازی، و سرانجام طراحی یک فضای مجازی از اقداماتی بود که به منزله پیش زمینه اجرای فرآیند طراحی الگو و روش آموزش مجازی اولیا مورد بررسی قرار گرفتند. پس از طراحی پورتال آموزشی، مخاطبانی به طور آزمایشی در یک دوره آموزشی شرکت کردند. مهمترین منبع گردآوری داده ها شامل اسناد، مدارک و مستندات وزارت آموزش و پرورش، مشاهدات زمینه ای ضمن اجرای دوره آموزشی و مصاحبه با مشارکت کنندگان بود. یافته ها نشان می دهند که آموزش در فضای مجازی توانسته است تا حدودی مسائل ناشی از جنسیت شرکت کنندگان در کلاسهای سنتی و اشتغال اولیا را کاهش دهد. با وجود این، مسائلی مانند مشارکت زنان، پهنای باند و سطح آشنایی با اینترنت محدودیتهایی را نیز ایجاد کرده است.
    کلیدواژگان: آموزش اولیا، اقدام پژوهی، مشارکت، وب 2
  • فرزانه یعقوبی راد صفحه 111
    خانواده نخستین واحد اجتماعی است که کودک و نوجوان در آن فرآیند رشد شناختی، اجتماعی، عاطفی و روانی خود را تجربه می کنند، بنابراین روش فرزندپروری والدین بر چگونگی رشد و تکوین شخصیت کودکان و نوجوانان تاثیری بسزا می گذارد. هدف این تحقیق بررسی ارتباط میان شیوه های فرزندپروری و اضطراب دانش آموزان است. روش تحقیق حاضر پیمایشی است و ابزار گردآوری داده ها با استفاده از دو پرسشنامه استاندارد شیوه های فرزندپروری رابینسون و همکاران و پرسشنامه اضطراب مدرسه فیلیپس انجام گرفت است. جامعه آماری دانش آموزان دختر و پسر دبیرستانهای شهر تهران است که از میان آنها با استفاده از نمونه گیری تصادفی ساده 80 دانش آموز به عنوان نمونه انتخاب شده اند. برای تعیین اعتبار و روایی از اعتبار صوری استفاده شده است. برای پایایی ابزار تحقیق هم مبادرت به محاسبه آلفای کرونباخ شده که نتایج قابل قبولی به دست آمده است. تحلیل یافته ها نشان داد که میزان اضطراب دانش آموزان براساس سبک های تربیتی والدین معنا دار است. میان شیوه های فرزندپروری والدین و پایگاه اقتصادی اجتماعی خانواده نیز طبق آزمون کی دو رابطه معنا دار بوده است و خانواده های برخوردار از پایگاه اقتصادی- اجتماعی پایین، شیوه تربیتی فرزندشان بیشتر سبک استبدادی و خانواده های پایگاه اقتصادی متوسط و بالا سبک تربیتی شان اغلب سبک منطقی بوده است. میزان اضطراب در دانش آموزان دختر بیش از دانش آموزان پسر است. همچنین میزان اضطراب دانش آموزان پایگاه اقتصادی- اجتماعی پایین بیشتر از پایگاه متوسط و بالاست.
    کلیدواژگان: شیوه های فرزندپروری، اضطراب دانش آموزان، پایگاه اقتصادی اجتماعی
|
  • A. Ansari Page 7
    The present research evaluated how the shortcomings of household production and consumption patterns are reflected in selected textbooks of the sixth grade of primary school and the first and second grades of junior high school. The list of shortcomings was derived from previous research findings. The research method was content analysis and the data were analyzed through Shannon entropy method and frequency count. The population of the study comprised the selected textbooks of the sixth grade of primary school as well as those of the first and second grades of junior high school. The instrumentation included a content analysis check list whose validity was approved through content analysis. The reliability of the check list was estimated to be 0.85 based on Scott’s reliability pattern. Results of the study showed that from among the seven shortcomings of household consumption patterns, the components of “waste of natural resources and production factors”, “wasteful consumption”, and “violating intergenerational justice regarding consumption of public resources” were referred to in grade six. Furthermore, five components in the seventh grade and merely the component of “wasteful consumption” in the eighth grade were referred to. In addition, from among the shortcomings of household production patterns, only “low efficiency” was mentioned in grade six and “the imbalance between the growth of import and production” in grade seven. However, there was no reference to the examined components in the eighth grade. Hence, it can be concluded that the opportunity to clarify the shortcomings of household production and consumption patterns have not been seized in the textbooks.
    Keywords: production pattern, textbook, evaluation, content analysis, Shannon entropy method
  • M. Fazlikhani Page 35
    The present study was carried out to design a qualitative evaluation model for assessing students’ science achievement in the first grade of junior high school. To this end, philosophical principles of education, national policy documents as well as experiences of successful countries were examined. In this survey, comparative methods were implemented and the theoretical validation of the model was achieved through the approval of 15 education experts. Next, science teachers and senior science teachers (189 individuals from 32 provinces) examined the practicality of the model. The instrumentation comprised semi-structured interview forms for education experts and a self-devised questionnaire for the teachers and senior teachers. For the purpose of data analysis, qualitative methods and one variable t-test were used. The proposed model underwent required revisions and was approved by most experts. The components of the model included evaluation methods, principles, objectives, approaches, feedback types (process, cumulative) and the main audience (students, parents, teachers, learning process). In addition, science teachers and senior science teachers believed that this model could provide constructive feedback to parents, students, teachers, and the teaching-learning process to a great extent.
    Keywords: qualitative evaluation, constructive feedback, evaluation of educational achievement, science
  • L. Torabian, Z. Ghanbari, T. Mahrouzadeh Page 55
    The aim of this study was to compare the early maladaptive schemas of girls aged 15 to 20 years old in four groups of girls dependent on drugs, girls with drug dependent family, addicted girls with drug dependent family, and ordinary girls. To this end, data were collected in form of a causal-comparative study using Young Schema Questionnaire (short form including 75 items). The statistical population of the study included two groups: high school girls who were drug addicts or had a drug addicted family and the second group included all adolescent girls of Tehran with no dependency on drugs neither themselves nor their family. For the first group, the sample which was selected through available method included 130 girls, out of whom 123 subjects cooperated with the researcher. For the second group, the sample which was also selected through available method included 150 girls, out of whom 132 subjects cooperated with the researcher. The data were analyzed through ANOVA. Results showed that abandonment and emotional inhibition schemas are higher among ordinary girls, entitlement schema among drug dependent girls, and vulnerability and enmeshment schemas among the girls with drug dependent family. Moreover, the results indicated that early maladaptive schemas are effective in the formation of inefficient coping styles and dependency of adolescents on drugs.
    Keywords: early maladaptive schema, drug addicts
  • M. Shokouhi Yekta , M. Rafi Khah N. Zamani, J. Pour Karimi Page 73
    This study examined the impact of cognitive-behavioral anger management instruction on mothers’ psychological well-being. This semi-experimental research had a single group pre-test, post-test design. The population of the study comprised all mothers residing in Tehran and the sample included 81 mothers from districts 1 to 5 who had voluntarily enrolled for taking part in the workshops and were selected via non-probability sampling. The participants were assigned to four groups and received identical instruction. The anger management training sessions were held for seven weeks and in each weak the subjects had a two-hour training session. Ryff’s psychological well-being scale (1989) was administered for both pre- and post-tests. Results of dependent t-test showed that from among the components of psychological well-being scale, the changes observed in the mean of purposeful life and personal growth were statistically significant, whereas the changes in self-acceptance, positive relation with others, autonomy, and environmental mastery were not significant.
    Keywords: anger management, psychological well, being
  • A.R. Moghaddam Page 87
    The research intended to design, implement and evaluate a collaborative web 2.0 environment for parents education. To this end, a qualitative approach and an action research method were adopted. Hardware infrastructures, software affordances, virtual instructional models, and programs as well as priorities of the Association for Parents Education of the Ministry of Education were studied as the prerequisites of designing and implementing the platform. Subsequently, a number of parents were recruited to participate in a pilot implementation study. The data came from the interviews with these participants as well as the observations made during the study and the policy documents. Results reveal that parents education via web 2.0 has the potential to decrease the issues pertaining to the males’ participation in the face-to-face classes. It has also provided an opportunity for the employed parents to take part in the virtual classes. However, there have been drawbacks to the effectiveness of this environment including women’s participation, the Internet literacy and the bandwidth.
    Keywords: parents education, action research, participation, web 2.0
  • F. Yaghoubi Rad Page 111
    Children and adolescents gain their first cognitive, social, affective and psychological experiences in the family and parenting styles play a pivotal role in the formation of children and adolescents’ personality. Thus, the present study explored the relationship between parenting styles and students’ anxiety. The research method was survey and the population of the study comprised high school girls and boys in Tehran. The sample which was selected through simple random sampling method included 80 students. The instrumentation included Parenting Styles and Dimensions Questionnaire (Robinson et al.) and Phillips’ School Anxiety Inventory. The instruments enjoyed face validity. In addition, their reliability was calculated through Cronbach’s alpha and the obtained indices were considered acceptable. Results indicated that there was a significant relationship between parenting styles and students’ anxiety. In addition, chi-square results showed that there was a significant relation between parenting styles and families’ socio-economic status. More specifically, families with high and middle SES mostly used authoritative style in their child rearing, whereas low SES families frequently used authoritarian style. The findings also showed that girls had higher levels of anxiety than boys. Furthermore, low SES students experienced higher levels of anxiety as compared with students of high and middle SES.
    Keywords: parenting styles, student's anxiety, socio, economic status