فهرست مطالب

متن پژوهی ادبی - پیاپی 63 (بهار 1394)
  • پیاپی 63 (بهار 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/07/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • احمد امیری خراسانی، حلیمه علی نژاد صفحات 7-31
    در مقاله حاضر، با استفاده از نظریه انسجام (Cohesion) متن هالیدی و حسن (1976م.) در زبانشناسی ساختگرا به تحلیل و بررسی کتاب نفثهالمصدور پرداخته شده است. بر اساس این نظریه، یکی از ویژگی های متن، داشتن انسجام است. انسجام با عناصری در متن ایجاد می شود که این عناصر انسجام متن، به سه دسته «دستوری، واژگانی و پیوندی» تقسیم می شوند و در ارتباط میان جمله ها و پاره گفتارها نقش دارند. در این گفتار، عناصر و شگردهای ایجاد انسجام، از متن نفثهالمصدور استخراج شد و با شاهد مثال های مختلف مورد تحلیل قرار گرفت. پس از بررسی معلوم شد، با وجود اینکه متن کتاب نفثهالمصدور، ابعاد مختلفی از حوادث تاریخی، بحران های عظیم اجتماعی و مسائل عاطفی و تجربیات تلخ زندگی نویسنده را در بر دارد، متنی بسیار منسجم و یکپارچه است و تعدادی از عناصر و شگردهای منسجم کننده متن، نقش مهم تری در ایجاد انسجام دارند. همچنین عناصر انسجام بر عمق معنایی، تاثیرگذاری و جذابیت متن می افزاید و موجب اقناع مخاطب می گردد. بدین ترتیب، متون مختلف نظم و نثر با توجه به زبان و محتوای خاص خود و نحوه به کارگیری این عناصر، از یکدیگر متمایز می گردند و از نظر میزان انسجام، درجه بندی و ارزشگذاری می شوند.
    کلیدواژگان: متن، نفثهالمصدور، عناصر انسجام، نظریه هالیدی و حسن، نثر فارسی
  • محمدرضا حاج بابایی صفحات 33-54
    تاریخ بیهقی از جمله آثار گرانسنگ نثر فارسی است که با توجه به موضوع آن، در دو حوزه ادبیات و تاریخ، مورد نقد و بررسی قرار می گیرد. یکی از مهم ترین پرسش هایی که در باب این کتاب مطرح است، میزان حجم و محتوای این کتاب است. موضوع تاریخ بیهقی، چنان که امروزه در دست ماست، روایتگر چگونگی به قدرت رسیدن مسعود غزنوی و حوادث دوران زمامداری وی تا اندکی پیش از مرگ اوست. ظاهرا بیهقی در پی تکمیل تاریخ خویش تا پایان دوران مسعود و نوشتن تاریخ جانشینان مسعود نیز بوده است. عده ای از پژوهشگران بر اساس پاره ای از مطالب کتاب و نیز سخنان ابن فندق و اشارات چندی که در بعضی از کتاب ها آمده است، چنین استنباط کرده اند که حجم این کتاب، بسی فزون تر از آن چیزی است که امروزه در دسترس است. در مقاله حاضر، با طرح پرسش ها و فرضیه ها و نیز آوردن مطالبی از خود متن تاریخ بیهقی، نشان داده ایم که تاریخ بیهقی کتابی فراتر از آنچه امروزه در دسترس همگان است، نبوده است و حداکثر چیزی که می توان بیان کرد، این است که بیهقی در پی طرحی کلان برای نوشتن تاریخ محمود، مسعود و دیگر جانشینان ایشان بوده که بنا به دلایل نامعلوم از انجام آن بازمانده است.
    کلیدواژگان: تاریخ بیهقی، ابوالفضل بیهقی، نثر فارسی، تاریخ نویسی، تحلیل انتقادی
  • جلیل شاکری، بهناز بخشی صفحات 55-88
    غلامحسین ساعدی یکی از نویسندگان پرکار دهه چهل است که با پرداختن به شخصیت های روان رنجور طبقه پایین جامعه، تلاش بی پایانی برای بیدار نمودن جامعه خفقان زده دوره پهلوی کرد. در این مقاله، شخصیت های دو داستان کوتاه و یک داستان بلند او به نام های «گدا»، «خاکسترنشین ها» و «آشغال دونی» با بهره گیری از نظریه کارن هورنای مورد بررسیو واکاوی قرار گرفته است. کارن هورنای یکی از مهم ترین پیروان فروید در حوزه روانکاوی اجتماعی است و برخی از نظریه هایش در همه ابعاد فرهنگ غرب رسوخ کرده است و چنان چهره شناخته ای است که کمتر کسی است که با مفاهیمی چون ازخودبیگانگی، خودشکوفایی و خودانگاره آرمانی آشنا نباشد. وی فهم جدیدی از اهمیت فرهنگ و محیط را وارد روانکاوی کرد. شخصیت های اصلی و فرعی سه داستان مذکور را گداها تشکیل می دهند که با نوعی از روان رنجوری که منبعث از جامعه و محیط رشد آنان است، روبه رو هستند. در این مقاله، سعی شده شخصیت های گدا در این سه داستان را بر اساس نیازهای دهگانه کارن هورنای و مکانیسم های دفاعی آنان بررسی و نیز وجوه شباهت و تفاوت آنان را معین کنیم و دریابیم که در میان این شخصیت ها بیشتر کمبود چه نیازی مشاهده می شود؟ این شخصیت ها با نقش های یکسان، چه راه های تدافعی را در برابر اضطراب اساسی از خود بروز می دهند؟ شرایط محیطی مشترک در این سه داستان چه تاثیری در شخصیت های آنان دارد؟ چرا چنین راه های تدافعی را انتخاب کرده اند؟ چقدر از خود واقعی خود فاصله گرفته اند؟
    کلیدواژگان: نقد روانشناختی شخصیت، غلامحسین ساعدی، کارن هورنای، گدا، خاکسترنشین ها، آشغال دونی
  • مرتضی حیدری صفحات 89-121
    سبک شناسی با مطالعه بسامدها سر و کار دارد. از همین رو، به کارگیری تحلیل های آماری در ارزیابی های سبک شناسانه بسیار سودمند است. از آنجا که آمارهای توصیفی همیشه نمی توانند نوسان های سبکی را توضیح دهند، استفاده از روش های آمار استنباطی، دقت علمی بالایی در ارزیابی پدیدارهای سبکی خواهد داشت. «سبک سنجی» اصطلاحی است که برای پژوهش های سبک شناسانه مرتبط با رایانه وضع شده است. در مقاله حاضر، رابطه میان فشردگی زاویه ساختمان تشبیه در شعر قرن ششم با بسامد انواع تشبیهات حروفی از لحاظ ساختمان در دیوان شاعران این قرن با توجه به گذار زمان، ارزیابی می گردد. از همین رو، با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون در نرم افزار رایانه ای spss به تحلیل استنباطی آمارها می پردازد. با توجه به نتایج کمی برآمده از نرم افزار spss که گویای ضریب همبستگی و سطح معناداری رابطه میان متغیرها (فشردگی زاویه تشبیه و بسامد تشبیهات حروفی) است و مقایسه این اعداد با شاخص های تعریف شده برای ضریب همبستگی و سطح معناداری، رابطه مثبت و مستقیم میان متغیرها تایید می شود. به زبان سبک شناسی، فشرده تر شدن زاویه تشبیه در شعر قرن ششم به معنای افزایش بسامد تشبیهات حروفی دارای ساختمان بسته تر است و این رخداد سبکی از هنجارهای مسلط بر سبک دوره پیروی کرده است.
    کلیدواژگان: سبک شناسی، آمار استنباطی، تشبیه، تشبیهات حروفی، شاعران قرن ششم
  • مجید صالح بک، فاطمه بیات فر صفحات 123-146
    از میان آثار صادق چوبک (نویسنده ایرانی) و سعدالله ونوس (نمایشنامه نویس سوری) دو اثر «عروسک فروشی» و «جثه علی الرصیف» شباهت فراوانی با هم دارند. در این مقاله سعی شده است ابتدا موضوع و درونمایه دو اثر به وضوح بیان شود و آنگاه با توجه به مکتب آمریکایی، عناصر ساختاری این دو اثر به صورت تطبیقی مورد تحلیل قرار گیرد. به همین منظور، ساختار روایی دو اثر بر اساس نظریه های روایت شناسان بزرگی چون ویلیام لباو، گرماس و ژرار ژنت در چهار بخش شخصیت، پیرنگ، دیدگاه زمانی و دیدگاه مکانی مورد بررسی قرار گرفته است و در خلال تامل در عوامل انسجام صوری و معنایی این دو اثر، به بررسی تفاوت ها و شباهت های آنها از نظر موضوع، فضاپردازی، زمان و مکان، طرح و غیره نیز پرداخته شده است. در پایان، علاوه بر نتیجه گیری، از علل قرار گرفتن این دو اثر در زمره آثار ناتورالیستی، به مثابه گفتمان حاکم بر آن جوامع نیز سخن به میان آمده است.
    کلیدواژگان: صادق چوبک، عروسک فروشی، سعدالله ونوس، جثه علی الرصیف، ناتورالیسم، ادبیات تطبیقی، مکتب آمریکایی، روایت شناسی
  • ابراهیم سلیمی کوچی، محسن رضائیان صفحات 147-160
    بر اساس نظریات لوران ژنی، بینامتنیتیکه در سطح لایه های سطحی متن باقی می ماند، چندان قابل اعتنا نیست و برخلاف آن، نوعی دیگر از بینامتنیت وجود دارد که به ژرفنای ساختاری و مضمونی متن نفوذ می کند. علاوه بر این، میخائیل باختین در مقام دفاع از ادبیات داستانی، به عنوان یک نوع ادبی فاخر، این نوع ادبی را با حماسه مقایسه می کند. به عقیده او، حماسه بازتاب واقعیتی مربوط به گذشته مطلق بوده که فارغ از هر گونه تطور و تحول است، اما رمان بر مبنای اصل صیرورت، واقعیتی به انجام نرسیده را پیش روی نخستین بار ژولیا کریستوا با تکیه بر آرای باختین اصطلاح «بینامتنیت» را مطرح کرد. او مناسبات بینامتنی را موجب رهایی متن ادبی از یک نظام معنایی محدود و متصلب دانست. از آن پس، او و دیگر پساساختارگرایان نظیر رولان بارت، بسیاری از مفاهیم و مبانی مرتبط با مفهوم گفتگومندی و بینامتنیت را بسط دادند. سرانجام، نسل دوم نظریه پردازان بینامتنیت نظیر لوران ژنی و میکائیل ریفاتر، به شکل جدی به کاربست نظریه بینامتنیت به متون ادبی پرداختندخواننده قرار می دهد. در نوشتار حاضر، داستان کوتاه «شب سهراب کشان» از مجموعه «یوزپلنگانی که با من دویده اند»، نوشته بیژن نجدی را برای کاربست تلفیقی این دو نظریه برگزیده ایم و در پی پاسخگویی به این پرسش ها هستیم که آیا داستان نجدی توانسته با استفاده از مناسبات بینامتنی به بازسازی گذشته حماسی در متنی از زمان معاصر بپردازد؟ نیز آیا این داستان را می توان به مثابه انتقادی جدی از فضای تک صدایی در ادبیات به شمار آورد؟
    کلیدواژگان: نجدی، باختین، ژنی، مکالمه، بینامتنیت، معاصرسازی، حماسه، دیگری
  • بهنام میرزابابازاده فومشی، آدینه خجسته پور صفحات 161-180
    در مطالعه و بررسی پژوهش های انجام شده در زمینه متون کلاسیک فارسی این مشکل به چشم می خورد که تعداد قابل توجهی از پژوهش های انجام شده، فاقد نوآوری هستند و صرفا به تکرار پژوهش های پیشین بسنده کرده اند. ریشه این مشکل را نه در متون کلاسیک فارسی، بلکه در کاربست تکراری رویکردهای قدیمی بر این متون باید جست. برای رفع این مشکل می توان از رویکردهای تازه تر نقد ادبی مانند «تاریخگرایی نو»استفاده کرد. از آنجا که تاریخ گرایی نو از یک سو، مرز میان متون ادبی و غیرادبی و از سوی دیگر، مرز میان تاریخ و ادبیات را از بین می برد، بهره مندی از این رویکرد در پژوهش های متون کلاسیک فارسی نه تنها به خوانش متفاوت آثار ادبی، بلکه به خوانش متفاوت آثار تاریخ نگارانه مانند تاریخ بیهقی و نیز آثار علمی و غیرادبی خواهد انجامید. از دیگر مزایای استفاده از این رویکرد تازه می توان به گسترش دامنه پژوهشی متون کلاسیک فارسی و تنوع خوانش ها اشاره کرد.
    کلیدواژگان: تاریخ گرایی نو، تاریخ، قدرت، گفتمان، متون تاریخی، متون کلاسیک فارسی
|
  • Ahmad Amiri Khorasani, Halimeh Alinejhad Pages 7-31
    This article analyzes and reviews the Nafthat al-Masdoor instructurallinguistics based on texts cohesion theory of Halliday and Hasans (1976). According to this theory, cohesion is a feature of the text. Cohesion is createdwith elements of the text that the elements of coherence are divided into three categories, “grammatical, lexical and connection (or transplant)’’ and play a role in the relationship between sentence and utterances or part of speech. In this article, we have extracted the elements and techniques of cohesion creation from Nafthat al-Masdoor and we have analyzed them by using of different examples. Althoughthe text of Nafthat al-Masdoor coversvarious aspectsof historicalevents, social massive crisis, emotional issues and the bitterexperiences ofthe author's life, after thereview, it turned out,its textisverycoherentandintegratedand some of coherent elements and techniques coherent of the text playan important role incohesion.Also, these elements of cohesion increase the depth of meaning, the effectiveness and attractiveness of text and satisfy the addressee. So, different texts of Poetry and proseare distinct from each other accordingtoLanguageandcontent ofits own and how tousethese elements and theyaregradedandevaluatedin terms ofcohesion.
    Keywords: the Text, Nafthat al Masdoor, Elements of cohesion, the Theory of Halliday, Hasan, prose.Persian
  • Mohammad Reza Haj Babaei Pages 33-54
    Beyhaqi’s History is one of the precious works of the Persian Prose that accordingtoits subject is reviewed and criticized inthefield ofliteratureandhistory. Thevolumeand content ofthis book is one of the most important questions that are raised about this book. Subject of Beyhaqi’s History, as itis nowin our hands or disposal, narrates the quality of achievement to the government of Masood Ghaznavi and the events during his administration until shortly before his death. Apparently Beyhaqi was following the completion of his History until the end ofMasood's periodand he wanted to write the history of Massoud's successors.Based onsome of thecontents of the book, alsothe words ofIbn Fondoqh and severalreferencesin someof the books, someresearchershave inferred that the size of the book is muchmore than whatisavailable today. In this article, after mentionthequestions, theories and someevidenceofthe text of Beyhaqi’s History, it's shown that Beyhaqi’s History has not been a bookbeyond whatisavailabletoday and we onlycansay Beyhaqi followed the grand plan for writing the history of Mahmoud, Massoudandhis successors and he has failed to do it, due tounknown reasons.
    Keywords: Beyhaqhi's History, Abolfazl Beyhaqhi, Persian Prose, Historiography, critical analysis
  • Jalil Shakery, Behnaz Bakhshi Pages 55-88
    Gholam hosein sâedi is one of prolific or hard-working authors in 1340 decade who tried very muchto wakeup suffocated society of Pahlavi period by addressing to neurotic characters at lower class of society. In this article, it has beenstudiedandanalyzedcharacters in his two short stories and a novel namely “Beggar, Distitutes, and Garbage can’’by using of Karen Horneystheory.Karen Horney is one of the most important Freudians in the field of social psychology and some of his theories have penetrated in all aspects of the culture of the West and he is so well-known person that almost all are familiar with him and the concepts such as ''alienation’’, ''self-actualization’’ and ''Idealized self-image’’.He entered a new understanding of the importance of culture and the environment into psychoanalysis. Beggars aremajor and minor characters of three mentioned stories and all of them are facing with a kind of neurosis which is derived from the community and their growth environment. In this article, weve tried to determineBeggar's charactersin these threestories according totenneeds in Karen Horney's theory, theirdefense mechanisms and their similarities and differences. Also, we want to find out shortage is most needed among the characters and these characters with the same role show what ways of defense against basic anxiety. What is the effect of environmental conditions common in these three stories on their characters? Why have they chosen such a defensive ways? How farare they from their real self?
    Keywords: Psychological eview of character, Gholam Hosein Sâedi, Karen Horney, Beggar, Distitutes, Garbage can
  • Morteza Heidary Pages 89-121
    The stylistics deals with studying frequencies and repetitions. Therefore, the employing of statistical analyses in stylistic evaluations is very useful. Since descriptive statistics do not always explain stylistic fluctuations, using of inferential statistics methods in evaluating stylistic, have very high scientific accuracy in assessing of stylistics phenomena.Stylometry is coined for stylistic researches related to the computer. In this article,itis evaluated the relationship between compression angle of simile constructionin thesixthcenturypoetry and frequency of construction of literal similes in the poets’ divan of this century and in passing of the time. Thus, wediscussstatistical inferenceanalysisby using thePearson correlation coefficient in SPSS computerized software. Direct and positive relationship between variables is confirmed according to quantitative resultsderived from thespss softwarewhich indicates the correlation coefficient and significance level of the relationship betweenvariables (the compression of simile angle and frequency of literal similes) and comparingthenumberswithdefinedparametersforcorrelation coefficientanda significantlevel.In stylisticlanguage, beingmore compact of simile angle in the poetry of the sixth century means increasing of the frequency in the literal similes with a more closed constructionand this stylistic event has followed the dominant norms on periodic style.
    Keywords: Stylistic, Inferential Statistics, Simile, Literal Similes, Poets of Six Century
  • Saleh Bek Majid, Fatemeh Bayatfar Pages 123-146
    Among Sadegh Chubak's works (Iranian writer) and Saadollah Vannou's works (Syrian play writer), there are many similarities between “dolls retail’’ and “A Corpse on the Pavement’’. In this article, at first the subject and theme of two mentioned works is clearly defined and then structural elementsof these two works are analyzed comparativelyaccordingtoAmerican school. For this purpose, we studied the narrative structure of two mentioned works based on theories of great narratologists such as “William Lebow’’, “Greimas’’ and “Gérard Genette’’ in four sections of character, plot, and time and place perspective. Also, during thereflection onformal and semantic cohesion factors of these two works, we have reviewed and analysed differencesandsimilaritiesbetween them in terms of subject, space, time, place, plot and etc. Finally, besides conclusion, we have talked about the causes of being these two effects among naturalistic worksasthe dominant discourseoncommunities.
    Keywords: Sadegh Chubak, Dolls retail, Saadallah Wannous, A Corpse on the Pavement, Naturalism, Comparative literature, American school, Narratology
  • Ebrahim Salimi Kouchi, Mohsen Rezaeian Pages 147-160
    Julia Kristevaintroduced theterm “intertextuality’’ based onthe votes ofBakhtin,forthe first time.In her opinion, the intertextual relations extricate literary text from a limited and rigid semantic system. From then on, sheandotherpoststructuralists such as Roland Barthes developed many of the concepts and principles related to the concept of dialogism and intertextuality. Finally, the second generation theorists of intertextuality such as Laurent Jenny and MichaelRiffaterrehave tried to to apply the theory of intertextuality in literary texts seriously. According toviews of Laurent Jenny, intertextuality that remains in the surface layers of text is unimportant to some extent andagainst it there isanother kind ofintertextualitywhichpenetrates in thestructuraldepth and context.In addition, Mikhail Bakhtin comparesfiction with epic atdefensing of it as a distinct literary genre. According to him,Epic is reflection of the reality in the absolute past which is incapable of any evolution and transformation.Butthe novel puts the reality that is not done in front ofthe reader eyes, based on Principleor philosophy of becoming.In this article, we have choosen the short story of “The Night of Sohrãb's Killing’’ by Bijan Najdi fromthe set of“panthers thatthey have runed with me’’ for consolidated application of the two theories andweseek toanswer these questions: 1- Is the story Najdi able to reconstruct the epic past using intertextual relations in a contemporary text? 2- Whether this story can be regarded as a serious critique of the monologue in literature?
    Keywords: Bijan Najdi, Mikhail Bakhtin, Laurent Jenny, Conversation, Intertextuality Contemporization, Epic, Other
  • Behnam Mirzababazadeh Fomeshi, Adineh Khojastehpour Pages 161-180
    Instudy of done research about classical Persian literature, this difficult is seen that a significant number of studies or researches lacks any innovation and merely repeats the previous studies.Weshouldseekthe root of thisproblemnotinclassical Persianliterature, but in repetition of old approaches to these texts.To solvthisproblemm, it can be usedfrom newerapproaches toliterary criticismsuch as “new historicism’’.Since thenewhistoricism destroys on the one hand,Literaryandnon-literaryborder, andon the other hand,the border betweenhistoryandliterature,The benefit ofthis approach instudiesof classical Persianliterature would lead to different readings ofliterary works and Different readings ofhistoriographicalworks such as BeyhaghiHistory as well asscientificandnon-literaryworks.Otheradvantages ofusing thisnew approach arewide range of research in classicalPersianliterature and their reading's diversity.
    Keywords: New historicism, History, Power, Discourse, Historical texts, Classical Persian texts