فهرست مطالب

پژوهش نامه زنان - سال ششم شماره 2 (پیاپی 12، تابستان 1394)
  • سال ششم شماره 2 (پیاپی 12، تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/07/24
  • تعداد عناوین: 8
|
  • طاهره ایشانی صفحات 1-21
    در دوره معاصر، شاعران و نویسندگان مردمی برای دفاع از ارزش های انقلاب و ترویج افکار انقلابی، مشکلات، مسائل و... را با قلم انتقاد بیان کرده اند. از میان آن ها، راکعی و کاشانی از جمله زنان شاعر منتقد به شمار می روند. هدف از این پژوهش، که به روش تحلیلی آماری انجام شده، تحلیل اشعار انتقادی این دو شاعر و هم چنین پاسخ به این مسئله است که این گونه اشعار در چه زمینه هایی سروده و به چه شیوه هایی بیان شده اند. بر اساس تحلیل آماری، این نتیجه حاصل شد که کاشانی و راکعی هر دو در انتقاد از معضلات کشور یا جامعه بشری از نگرشی واقع گرایانه و در عین حال فرامرزی برخوردارند؛ به طوری که اشعار انتقادی آنان بازتابی از شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه و زمان است. چنین اشعاری علاوه بر این که بیان گر حضور فعال زنان شاعر در عرصه های سیاسی و ادبی جامعه است، تاییدی است بر نظریه اجتماعی ادبیات که هنر را از بسترهای اجتماعی و سیاسی متاثر می داند.
    کلیدواژگان: شعر انتقادی، شعر انقلاب، فاطمه راکعی، سپیده کاشانی
  • آمنه بختیاری، فاطمه بدوی، بهاره نصیری، لیلا نیرومند صفحات 23-50
    پس از این که وزارت علوم رشته «زن و خانواده» را برای تدریس در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور تصویب کرد، جامعه علمی شاهد چاپ پژوهش ها و مقالات در این حوزه در مجلات علمی پژوهشی بوده است. از این رو، محققان مقاله حاضر با هدف بررسی روش هایی که مولفان مقالات حوزه زن و خانواده استفاده کرده اند به بازبینی روش شناسانه این مقالات پرداخته اند و با روش تحلیل محتوا، بخش مربوط به شیوه، نوع، جامعه آماری، جمعیت نمونه و... مقالات را بازکاوی کرده اند.
    کلیدواژگان: خانواده، مقاله علمی، پژوهشی، روش های پژوهش
  • لیلی خیدانی صفحات 51-73
    پرسش بنیادی پژوهش، جست وجوی عوامل مرتبط و موثر با فرهنگ حجاب و عفاف و نگرش به آن و هم چنین بررسی و ارزیابی وضعیت حجاب و عفاف در میان دانش جویان دختر دانشگاه های استان ایلام است. خروجی آزمون ها و تفسیر آن ها نشان می دهد که در آزمون فرض نورمالیتی، مقدار احتمال به دست آمده برای متغیرها بیش تر از 05/0 است؛ بدین معنی فرض نرمال بودن توزیع متغیرها رد نشده و استفاده از آزمون های پارامتری مجاز است. نتایج نشان دهنده مقدار احتمال =001/005/0 نشان می دهد میان متغیر حجاب و بررسی فرهنگی هم بستگی معناداری وجود ندارد؛ به این معنا که تجربه گذشته فرد در حجاب وی نقشی ایفا نمی کند. مقدار احتمال=421/0>05/0 هم گویای این مسئله است که بین متغیر حجاب و رابطه والدین و فرزند هم بستگی معناداری وجود ندارد
    کلیدواژگان: حجاب، عفاف، نگرش فرهنگی، سرمایه فرهنگی، فرزندپروری
  • سمیه سادات شفیعی صفحات 75-91
    مقاله حاضر به اولویت یابی پژوهشی علوم اجتماعی زنان اختصاص دارد. اولویت یابی برآمده از تجربه کار میدانی اعضای اجتماع علمی این عرصه جوان تخصصی، ضمن توجه به چگونگی تداوم انباشتگی علوم اجتماعی زنان و نیز روشن سازی ابعاد پژوهشی مسیر طی شده، با نگاه به پرسش هایی که در این حیطه در ایران مطرح نشده یا بی پاسخ مانده اند دستاوردهای سودمندی دارد.
    بنابراین، این تحقیق کوشیده تا از رهگذر مصاحبه نیمه سازمان یافته با پژوهش گران متخصص علوم اجتماعی به گردآوری اولویت های موضوعی آنان همت گمارد؛ اولویت هایی که ناظر به ارزیابی پژوهش های انجام شده در حکم بخشی از ساختار علمی این حیطه و نیز درک مقتضیات کنونی جامعه ایران از منظر ایشان است.
    یافته ها نشان می دهد متخصصان با درک تغییرات اجتماعی پرسرعت چند دهه اخیر و تحول کرد و کارهای جنسیتی بر موضوعاتی چون سیاست گذاری ها، اشتغال، تفکیک جنسیتی، خانواده، آسیب ها و مشکلات اجتماعی، سبک زندگی، مهاجرت، مطالعات فرهنگی زنان و مطالعات نظری تاکید دارند.
    کلیدواژگان: پژوهش علوم اجتماعی زنان، سیاست گذاری، تفکیک جنسیتی، خانواده، سبک زندگی، مطالعات زنان
  • رضا شکرانی، مهدی حبیب اللهی صفحات 93-117
    حکم تعدد زوجات از احکام قطعی و اجماعی میان همه فرقه ها و گروه های اسلامی است. در قرآن این حکم در آیه سوم سوره نساء بیان شده است. با این حال، این آیه به دلیل ساختار و هم چنین مقید شدن حکم در آن به دو شرط، ابهاماتی دارد که مفسران فریقین نظرات گوناگونی در حل آن ها ارائه داده اند. از جمله این ابهامات، ارتباط فقره اول این آیه، که در قالب شرط بیان شده، با فقره دوم و جزاء است. در این نوشتار، پس از تبیین دیدگاه های گوناگون در تفسیر این آیه، با بررسی روایات، قراین لفظی و دیگر دلایل، تفسیر جدیدی از آیه ارائه شده است که بر اساس آن، حکم تعدد زوجات از حالت مطلق و بدون قید و شرط خارج شده، محدود به شرایط خاص و ضرورت های اجتماعی می شود.
    کلیدواژگان: تعدد زوجات، زنان یتیم، عدالت میان همسران، قسط
  • محمدمهدی قبولی درافشان، سعید سعید صفحات 119-139
    در طراحی مقررات حاکم بر خانواده، در حکم مهم ترین نهاد جامعه، قانون گذار باید به مصالح گوناگون اجتماعی، خانوادگی و فردی توجه داشته باشد و در سازش میان آن ها بکوشد. در این میان، مقررات شکلی ناظر بر رسیدگی به دعاوی خانوادگی و نیز اجرای احکام صادرشده از دادگاه حائز اهمیت ویژه است؛ زیرا شایسته یا نامطلوب بودن مقررات حاکم بر مرجع رسیدگی کننده و شیوه رسیدگی در میزان اختلافات خانوادگی تاثیر مستقیم دارد. هم چنین شرایط و نحوه اجرای احکام دعاوی خانوادگی و ضمانت اجراهای پیش بینی شده برای آن در پیش گیری از تبعات اجتماعی ناشی از اجرای احکام مزبور یا ایجاد معضلات اجتماعی تاثیر دارد. این جستار با بررسی قانون جدید حمایت از خانواده مصوب 1391، به این نتیجه رسیده است که قانون گذار در عرصه رسیدگی به دعاوی و اجرای احکام مربوط به آن، بر قواعد مناسبی تاکید کرده یا قواعد مناسبی را وضع کرده است. اجرای شایسته مقررات مزبور موجب استحکام بنیاد خانواده و اداره بهتر دعاوی خانوادگی می شود.
    کلیدواژگان: دادگاه خانواده، مقررات شکلی، دعاوی خانوادگی، قانون حمایت خانواده
  • طاهره مهرورزیان صفحات 141-169
    این پژوهش در راستای بیان علت تفاوت تفاسیر فقها و اندیشمندان مسلمان درباره حقوق سیاسی اجتماعی زنان از متون ثابت دینی است. طبق هرمنوتیک فلسفی گادامر، تفاوت تفاسیر در تفاوت پیش فهم ها، پیش فرض ها و انتظارات مفسران ریشه دارد. برای بررسی این مسئله، نگارنده ضمن بیان مفروضات رویکردهای مختلف فکری، تفاسیر آن ها درباره حقوق سیاسی اجتماعی زنان را بیان کرده است. بدین ترتیب مشخص شده است میزان و نوع حقوقی که رویکرد های گوناگون برای زنان قائل اند با نوع نگرششان به زن و... ارتباطی تنگاتنگ دارد. در واقع، سنت گرایان (با انتظار حداکثری از متون دینی در راستای قانون گذاری در مسائل فردی و اجتماعی) درباره فعالیت های سیاسی زنان حکم به عدم جواز داده اند و در مقابل اصلاح گرایان (که معتقدند قوانین کلی و برخی از جزئیات در متون دینی ذکر شده و تشخیص حکم برخی جزئیات بر عهده عقل گذاشته شده است)، نظر مساعدی درباره فعالیت های سیاسی و حتی مسئله حکومت ارائه کرده اند و جنسیت را شرط نمی دانند.
    کلیدواژگان: هرمنوتیک، تفسیر، فهم، پیش فرض، حکومت
  • محسن نیازی، الهام شفایی مقدم صفحات 171-188
    مفاهیم نوگرایی و کالاهای فرهنگی به منزله دو مولفه اساسی جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی توجه صاحب نظران این علوم را به خود جلب کرده است. هدف اساسی این مقاله، بررسی رابطه بین مولفه های نوگرایی و میزان مصرف کالاهای فرهنگی در میان دانش آموزان است. این مطالعه از نوع پیمایش اجتماعی بوده و اطلاعات تحقیق با استفاده از تکنیک پرسش نامه جمع آوری شده است. جامعه آماری شامل همه دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهر کاشان در سال تحصیلی 1392-1391 است که با استفاده از فرمول کوکران، 760 نفر در حکم حجم نمونه تعیین و بررسی شده اند. نتایج تحلیل رگرسیون میزان تاثیر هریک از مولفه های نوگرایی، شامل محاسبه پذیری، جهت گیری علمی، ریسک پذیری، پیشرفت گرایی و جهت گیری عام گرا بر میزان مصرف کالاهای فرهنگی را به ترتیب، به میزان 47/ 0، 32/ 0، 27/ 0، 18/ 0 و 10 /0 نشان داده است. در مجموع، 52 درصد از تغییرات متغیر وابسته از طریق مولفه های نوگرایی تبیین شده است
    کلیدواژگان: نوگرایی، کالاهای فرهنگی، محاسبه پذیری، جهت گیری علمی، پیشرفت گرایی، ریسک پذیری
|
  • Tahereh Ishany Pages 1-21
    At present time، public poets and authors have conveyed problems by means of criticism، in order to protect the values of the Revolution and disseminate revolutionary thoughts. From among these women poets we can name Rakeyi and Kashani. The purpose of this study، conducted through analytic-statistical method، is to analyze the critical poems of these two poets، their thematic contents and methods of composition. The statistical analyses show that both poets have employed a realistic، and at the same time a borderless، attitude in criticizing social problems and human society; in a way that their critical poems are reflective of sociopolitical problems of the society and the time. Such kinds of poem not only highlight the active role of women in political and literary arenas but also approve social theory in literature; which considers artto be influenced by social and political contexts.
    Keywords: Critical poetry, Revolution poetry, Fatemeh Rakeyi, Sepideh Kashani
  • Ameneh Bakhtiyari, Fatemeh Badvi, Bahareh Nasiri, Leila Niroomand Pages 23-50
    After the approval of Woman and Family field of study by the Ministry of Education to be taught at universities and higher education centers, a good number of related researches and articles have been published in scientific journals and academic magazines. The present study aims at reviewing the methodologies adopted by the authors of woman and family-related articles. Using content analysis, the sections related to methodology, type, statistical population, sampling, etc. of the articles were studied.
    Keywords: Family, Scientific, research article, Research methods
  • Leili Kheidani Pages 51-73
    The present research aims at investigating influential factors related to culture and attitudes towards hijab and chastityas well as studying and assessing the status of hijab and chastity among female students of Ilaam universities. The results of the tests and their analyses reveal that in the normality test the achieved probability value for variables is more than 0/05; meaning that the variables’ normal distribution hypothesis is not rejected, and parametric tests are allowed. The results show the probability value of 0.05
    Keywords: Hijab, Chastity, Cultural attitude, Cultural resource, Childrearing
  • Somayeh Sadat Shafiei Pages 75-91
    The present paper is concerned with research priorities in women social sciences. The priorities collected from the field study experience of the academic members of this young domain can yield beneficial results as they in formus about the buildup of women social sciences and the research dimensions as well as unnoticed and unanswered questions in this domain in Iran. Having conducted semi-structured interviews with expert researchers of social sciences, the thematic priorities provided by them were collected; which indicate their evaluation of conducted researches as part of the academic structure of the domain and their views about the current requirements of the Iranian society. The findings of the study reveal that the expert researchers, showing awareness of the fast-speed social changes of the recent decades and transformations in gender-related approaches, focus on issues like policy-making, occupation, gender segregation, family, social problems, life style, migration, women cultural studies, and theoretical studies.
    Keywords: Women social studies research, Policy, making, Gender segregation, Family, life style, Women studies
  • Reza Shokrani, Mahdi Habibolahi Pages 93-117
    Polygamy is one of the absolute and agreed-upon creeds in all the Islamic sects and groups. This has been expressed in verse 3 of Surat An-Nisā (the Women) in the Quran. However, the verse appears ambiguous as it has a conditional structure and the creed is bound by two conditions. The interpreters hold various viewpoints on the matter. The relation between the first clauses—expressed conditionally—with the second clause and its penalty is one of these ambiguities. The present study, while explicating various interpretations of this verse, existing narrations, literal indications, and other reasons presents a new interpretation of the polygamy verse which rejects it as an absolute and unconditional creed and binds it to certain restricted social conditions and requirements.
    Keywords: Polygamy, Orphan women, Justice among wives, Equity
  • Seyyed Mohammad Mahdi Ghaboli Dorafshan, Saeed Mohseni Pages 119-139
    The legislator should take into consideration various social, family, and individual expediencies while planning laws governing family, as the most important social institution, and should attempt to make compromises among them. In the meanwhile, procedural laws governing family disputes and enacting the laws issued by the court are crucially significant since the appropriateness or inappropriateness of the laws and the methods of settling disputes have a direct effect on the rate of family disputes. Moreover, the conditions and method of enacting family-related laws and the predicted assurances for their enactment can influence and prevent social consequences and social problems related to enacting such laws. The present study, while studying the new family protection law, approved in 1391/2013, shows that the legislator has focused on or established proper rules and regulations in case of proceeding disputes and enacting due laws. Proper enactment of such laws can strengthen families and lead to better management of family discords.
    Keywords: Family court, Procedural rules, Family disputes, Family protection law
  • Tahereh Mehrvarzian Pages 141-169
    The present study aims at explicating the reasons for contradictions in the jurists and scholars’ exegeses of women socio-political rights in canonical religious texts. According to Gadamer's philosophical hermeneutics, contradictions in exegeses are rooted in interpreters’ presumptions, presuppositions, and expectations. With that in view, the present study, while mentioning various presumptions hold by different intellectual approaches, has attempted to provide their exegeses with regard to women socio-political rights. It could be revealed that the extent and type of rights advocated by various approaches are closely related to their attitudes towards women. In other words, traditionalists (relying excessively on canonical texts for personal and social jurisdictional affairs) do not permit women political activities. On the other hand, reformists (believing that only general laws, with some partial details, have been mentioned in the canonical texts, and the verdicts related to details should be discerned by intellect) hold favorite views towards women political activities, even in case of governance, and do not consider gender as a determining prerequisite.
    Keywords: Hermeneutics, Exegeses, Understanding, Presupposition, Governance
  • Mohsen Niyazi, Elham Shafaii Moghaddam Pages 171-188
    The concepts of modernism and cultural products, as two essential elements of sociology and cultural studies, have attracted the attention of scholars. The present study aims at explicating the relation between modernism elements and the rate of cultural products consumption by students. The data for this social survey was collected by distributing questionnaires. The research statistical population included all secondary-grade female students in Kashan, in the academic year of 1391-92. The sample size (750) was determined by Kukran formula. The results of regression analysis showed the effect of each modernism elements including calculability, academic inclination, riskiness, progressivism, and public tendency on cultural products consumptionas respectively follows: 0/47, 0/32, 0/27, 0/18, 0/10. Altogether, 52% of the dependent variable’s changes were determined by modernism elements.
    Keywords: modernism, Cultural products, Calculability, Academic inclination, Progressivism, Riskiness