فهرست مطالب

مطالعات میان رشته ای در علوم انسانی - سال هفتم شماره 3 (پیاپی 27، تابستان 1394)
  • سال هفتم شماره 3 (پیاپی 27، تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/04/09
  • تعداد عناوین: 7
|
  • زهیر صیامیان گرجی، سعید موسوی سیانی صفحه 1
    کارکردهای فردی و اجتماعی و فرهنگی تاریخ به ویژه نقش تاریخ در حمایت معرفتی از پارادایم های رقیب در نظام های علمی در جوامع انسانی زمینه ساز اهمیت یافتن طرح پرسش از اعتبار گزاره هایی است که به عنوان «شناخت از گذشته» و «واقعیت گذشته» در علم تاریخ و عمل مورخانه تولید می شود. آگاهی از نقش مهم تاریخ به مثابه گذشته و علم تاریخ به عنوان علم شناساگر گذشته در قالب منبعی معرفت شناسانه، منجر به طرح پرسش از امکان شناخت تاریخی و مبانی اعتبار و صدق آن از سوی فیلسوفان و نیز مصرف کنندگان این معرفت و واکنش هایی از سوی تولیدکنندگان آن یعنی مورخان شده است. از چنین چشم اندازی این مسائل یکی از مهم ترین چالش های معرفت شناسانه برای مورخان از عهد ارسطو تاکنون بوده است، اما باید گفت اکثر پاسخ های مورخان به آن بر اساس تجربه عملی کار مورخانه بوده و دچار فقر مفهومی و نظری است. به نظر می رسد با عبور از پارادایم تخصص گرایی در تعریف رشته های علوم انسانی و قرار گرفتن در پارادایم تعامل های بین رشته ای امکانی برای مورخان پدید می آید که از مفاهیم نظری دانش معرفت شناسی برای گفتگوی انتقادی با منتقدان علمی بودن تاریخ و تبیین امکان شناخت تاریخی و صدق و اعتبار آن استفاده کنند. بر اساس چنین رویکردی می توان از طرح بحث روش حصول تصور معیار از معرفت در معرفت شناسی استفاده کرد و نشان داد شناخت تاریخی با تلقی بافت گرایانه از شناخت، ممکن و معتبر است.
    کلیدواژگان: شناخت تاریخی، تعامل بین رشته ای، مسئله اعتبار شناخت، بافت گرایی معناشناسانه، بافت گرایی معرفتی
  • علیرضا فارسی محمدی پور، منیب طالبی صفحه 27
    پدیده بازارهای سنتی سنندج، مجموعه ای کامل و پیچیده از فعالیت های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است. با وجود این پیچیدگی ها، میان وجوه مختلف بازار و نوع ساختار بنا و معماری آن، به تدریج و با گذشت زمان هماهنگی معقولی برقرار است. لذا به نظر می رسد این پدیده در بردارنده ساختارهای ارزشمند اما پنهانی است که فهم آنها صرفا در یک تعامل سازنده با فضا و کاربران و ساکنان آن امکان پذیر است. هدف پژوهش حاضر آن است که با نگاهی پدیدارشناسانه و با تکیه بر دیدگاه فیلسوفانی همچون گادامر و هایدگر، پدیده بازار سنتی سنندج را، آن گونه که در تجربه مخاطبان و ساکنان بازار نمایان می شود، تبیین نماید. روش انجام پژوهش به صورت پدیدارشناسی هرمنوتیک است که در آن از مصاحبه های عمیق نیمه ساختار یافته، با یازده نفر از کسبه و کاربران بازار، استفاده شده است. در پایان، نوزده افق معنایی جدید از پدیده بازار سنتی سنندج پدیدار شده است. تجاوز به راسته اصلی گذر از طرف کسبه به عنوان یک رفتار اصیل، کارکرد ارتباطی و گذری بازار، عجین شدن مفهوم بازار با حادثه تاریخی ساخته شدن خیابان انقلاب، راحتی و خودمانی بودن ارتباطات داخل بازار و نامفهومی گذر طبیعی زمان در بازار به دلیل ساختار کالبدی آن از جمله نتایج مهم پژوهش حاضر است.
    کلیدواژگان: هرمنوتیک فلسفی، معماری، پدیدارشناسی، بازار سنتی سنندج
  • فرشته رستمی صفحه 63
    مطالعات میان رشته ای گواه آن است که گرایش های گوناگون علوم انسانی در پیوند با هم هستند و بازدهی یکدیگر را افزایش می دهند. بررسی تطبیقی میان رشته ای به خوانش متون ادبی در پیوند با دیگر زمینه هایی که چندان ادبی نیستند، همانند «صنعت چاپ»و «نشر» کتاب می پردازد. این جستار تولید محصولات فرهنگی و شگردهای طراحی برای فروش بهتر آنها را بررسی می کند. «پیرامتنیت» از دیدگاه ژرار ژنت چارچوب نظری تحقیق است و این پژوهش سر آن دارد تا پیرامتن «درونی» و «بیرونی» را در کتاب های داستانی سیمین دانشور و بلقیس سلیمانی ارزیابی نماید. بنابراین، این مقاله، نخست به تعریف بررسی تطبیقی میان رشته ای پرداخته، سپس پیرامتن های درونی و بیرونی را در کتاب های داستان این نویسندگان جست وجو می کند. گردآوری داده ها کتابخانه ای است؛ اما در بخش هایی از روش مصاحبه با دست اندرکاران نشر استفاده شده است؛ داده ها به روش (توصیفی تحلیلی) بررسی شده اند. بررسی ها نشان می دهد که ویژگی هایی در ظاهر کتاب وجود دارند که بر خریدار تاثیر می گذارند. راهکارهای جلب خریدار در درازنای زمان دگرگون شده اند که بانی آن ساختارهای فرهنگی، استراتژی های تبلیغی و نوشته های منتقدان است. این دگرگونی در ظاهر کتاب ها برای داستان های سلیمانی که شهرت کمتری در مقایسه با دانشور داشته، دامنه گسترده تری پیداکرده و ناشران توانسته اند بازار بهتری را برای آثار او بیافرینند.
    کلیدواژگان: میان رشته ای، تطبیقی، پیرامتنیت، ژرار ژنت، دانشور، سلیمانی
  • نرگس تاجیک نشاطیه صفحه 95
    بررسی و تفسیر اندرزنامه های سیاسی، با توجه به بستر تاریخی آنها، مطالعه ای میان رشته ای را ضروری می سازد. در چارچوب در هم تنیدگی اندیشه سیاسی و تاریخ، اندرزنامه سیاسی به عنوان قوی ترین جریان اندیشه سیاسی در تاریخ ایران، معمولا منبع خوبی برای نسبت سنجی اخلاق و سیاست در دوره های مختلف تاریخی بوده است. در این میان، اخلاق محسنی که در عصر حکومت ترکی _ مغولی تیموریان، یا به عبارتی دوره غلبه شمشیر بر خردورزی، توسط واعظ کاشفی از مقربین دربار سلطان حسین بایقرا نگاشته شد، اندرزنامه ای سیاسی است که سیاست و قدرت را با اخلاق پیوند می زند. در واقع، در دوره ای که عمل حاکمان، شرایطی بحرانی را ایجاد کرده، کاشفی با شخصیت متساهل و اندیشه گر در سنت فکری ایرانی، سیاستی اخلاقی را توصیه می کند و مشروعیت و دوام حکومت را به اصول اخلاقی منوط می داند. بر این اساس، آداب ملک داری با رعایت اصولی از جمله عدالت و دینداری تعریف می شود. در اخلاق محسنی، این اصول، علاوه بر اینکه اخلاق پایه هستند و توضیحات پیچیده ندارند، توسط افراد مختلف با دیدگاه ها و مذاهب مختلف، در اعصار و مکان های متفاوت تایید می شوند و از اخلاقی مشترک حکایت دارند که نیاز زمانه کاشفی به آبادانی و عدالت را به دور از تعصبات قومی _ مذهبی پاسخ می دهد.
    کلیدواژگان: اندرزنامه سیاسی، اخلاق محسنی، کاشفی
  • سید محمد شبیری، سیده زهرا شمسی صفحه 127
    مسائل و مشکلات زیست محیطی، گسترش دانش ها و پیشرفت فناوری های جدید نیاز به برنامه درسی زیست محیطی در آموزش عالی و تفکر را در برنامه ریزی توسعه دانشگاهی جهت پویایی ارتباط گذشته، حال و آینده مضاف می کند. بدین منظور این پژوهش به بررسی تحلیلی برنامه درسی میان رشته ای آموزش زیست محیطی در آموزش عالی می پردازد. روش پژوهش، توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری شامل اساتید و دانشجویان زیست محیطی در دانشگاه های کشور به تعداد 759 نفر می باشد که 40 نفر استاد و 719 نفر دانشجو است. روش نمونه گیری برای دانشجویان به طور تصادفی ساده بوده که بنا بر پیشنهاد جدول کرجیسی و مورگان تعداد نمونه برابر با 250 نفر و برای اساتید از شیوه سرشماری انتخاب و استفاده شد. ابزار گردآوری داده ها این پژوهش پرسشنامه پژوهشگر ساخته می باشد که برای تعیین روایی از نظرات صاحب نظران و براساس فرمول لا و شه 8/0 و برای پایایی آن بر اساس ضریب آلفای کرونباخ برابر 806% بدست آمد. تحلیل و تفسیر داده ها براساس ماتریس SWOT انجام پذیرفت. با استناد نتایج حاصل از نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدها استراتژی کنونی نظام آموزش عالی در برنامه درسی زیست محیطی راهبردی تهاجمی است. راهبردی که با استفاده از نقاط قوت و در جهت بهره گیری از فرصت ها به منظور پیشبرد اهداف سازمان تدوین و پیش می رود. این گونه راهبرد مطلوب ترین نوع راهبرد است.
    کلیدواژگان: برنامه درسی، آموزش محیط زیست، میان رشته ای، آموزش عالی، SWOT
  • ریحانه گرانسایه، اسمعیل خلیلی صفحه 147
    روندهای ترجمه در تاریخ ایران و تشخیص نسبت آن با تحولات فکری و اجتماعی، به عنوان شاخص تعیین کارویژه ترجمه در دو دوره ایران باستان و عصر تمدن اسلامی در این مقاله بررسی شده اند. مفهوم ترجمه به دو معنی در این مقاله به کار رفته است: «بازگردانی گفتار یا نوشتار از زبانی به زبان دیگر» و «بازخوانی یک فرهنگ در یک فرهنگ دیگر، به مثابه امری میان فرهنگی یا ارتباطی یا میان اجتماعی». منبع استناد در گذشته تاریخی، که فاقد گزارش هایی درباره ترجمه است، بررسی روندهای برگردان شدن زبان در روند تحول خط ها و در دوره هایی که گزارش های مکتوب از امر ترجمه وجود دارد استفاده از آن گزارش ها بوده است. منابع به عنوان «متن» بررسی شده اند و دیدگاه نویسندگانشان به طور انتقادی داوری شده است. استنتاج پایانی بر مبنای رویکرد نظری پژوهش، «تغییرات فرهنگی» را معیار فهم تاریخ ایران قرار داده و احتمال داده است که تا پایان عصر تمدن اسلامی، دو نوع «شرایط وقوع ترجمه» در ایران وجود داشته است. امر ترجمه در دوران پیش از اسلام از خصوصیت «درون فرهنگی» برخوردار بوده و در دوره تمدن اسلامی یک «اقتضای فرهنگی» برای ارتباط میان فرهنگی که کارویژه نهایی اش می تواند ایجاد یک فرافرهنگ بوده باشد. مفهوم اول دلالت بر خصلت خود فرهنگ در جذب عناصر فرهنگ های دیگر دارد، و مفهوم دوم به عامل تکثر فرهنگی در محدوده بیناسرزمینی یا میان جامعه ای.
    کلیدواژگان: ترجمه، کارویژه ترجمه، ایران، تاریخ فرهنگی، عنصر فرهنگی درونی، فرهنگ تاریخی، ارتباط میان فرهنگی، جهانی بودن، بومی بودن
  • مهدخت بروجردی علوی، فاطمه بنیادی صفحه 171
    هدف از پژوهش حاضر «بررسی چالش ها و موانع توسعه روزنامه نگاری علم در ایران» با نگاه سیستماتیک و رویکرد بین رشته ای و کمک گرفتن از رشته های جامعه شناسی علم، فلسفه علم، اقتصاد علم، تاریخ علم و ارتباطات علم است. در این پژوهش از روش مصاحبه عمقی نیم ساخت یافته، در مصاحبه با روزنامه نگاران علم و متخصصان حوزه علم استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که برخی از چالش های نهاد علم و سیاست گذاری علم در کشور، مبتلا به حوزه روزنامه نگاری علم نیز هست. نگاه نخبه گرایانه به علم، تلقی عوام زدگی از طرف دانشگاهیان در صورت مشارکت در تولید محتوای رسانه ای، الگوی تکنوکراتیک حاکم بر فضای سیاست گذاری علم، به جای الگوی مشارکت مردم، ایدئولوژیک شدن علم و فناوری، انگاشتن علم به مثابه قدرت از سوی سیاست گذاران علم، از جمله چالش های روزنامه نگاری علم در ایران است. تربیت نشدن روزنامه نگاران علم برای حضور حرفه ای در این حوزه و نبود نهاد آموزشی، سپهر عمومی روزنامه نگاری علم را به عرصه تجربه آزمون و خطا تبدیل کرده و باعث افزایش اشتباهات در این حوزه و سلب اعتماد از جامعه علمی شده است. عدم تشویق کارهای با کیفیت و ارزش دهی کمی به جای کیفی، باعث عدم انتشار کارهای مطلوب شده است. همچنین به دلیل اغراق در فرهیخته پنداری دانشمند در ذهنیت جامعه، توان نقادی روزنامه نگار در مواجهه با دانشمند بسیار پایین است و باعث می شود محتوا، بدون ساده سازی به مخاطب عرضه شود.
    کلیدواژگان: روزنامه نگاری علم، ارتباطات علم، توسعه علمی، روزنامه نگار علم
|
  • Zohair Siyamiyan Gorji, Saeid Moosavi Siyani Page 1
    History as a science has different functions in its individual, social and cultural senses that epistemologically support other paradigms in different fields of the humanities. This is a fact that by its turn poses serious challengesto the validity of history’s factual bases and its professional functions. Most philosophers and humanists have acknowledged the importance of history in its essential sense as the past, and historical knowledge as a unique instrument for knowing this past. Meanwhile, they have raised several basic questions that have challenged the very possibility of historical knowledge as a scientific discipline and the reliability of its results and findings. Since the time of Aristotle, these had been the main questions with which the minds of philosophers and historians have been concerned. This paper tries to examine this problem from a rather different point of view: it attempts to show that most of the historians who tried to give an answer to these questions suffered from a conceptual and theoretical deficiency. In other words, most historians failed to prepare an adequate theoretical framework that makes their answers scientifically acceptable. It also tries to shed new light on this matter by showing the possibilities which new developments in the field of humanities can offer historians to find new answers for these basic questions. Interdisciplinary interactions are among of these possibilities by which the historians can use the facts given in the field of epistemology to challenge the opponents of the scientificity of history. Using this option, historians will have the opportunity to show that their knowledge satisfies the criterion of validity in a contextual account of knowledge.
    Keywords: Historical knowledge, interdisciplinary interaction, validity of knowledge, epistemic contextualism
  • Alireza Farsi, Monib Talebi Page 27
    The phenomenon of Sanandaj Traditional Bazaar is a complete and complex set of economic, cultural and social activities. A reasonable harmony has gradually developed between the various aspects of the Bazaar and its architecture in spite of all these complexities. Thus it seems that this phenomenon involves valuable but hidden structures, whose understanding is possible only in a constructive interaction with the space, its users and the shopkeepers. The purpose of this study is to explain the Sanandaj Traditional Bazaar phenomenon as reflected in the experiences of the users and shopkeepers through a phenomenological viewpoint and by relying on the views of philosophers such as Gadamer and Heidegger. The research method is phenomenological hermeneutics, and depth semistructured interviews with eleven shopkeepers and users were conducted in this study. Finally, nineteen new semantic horizons of Sanandaj Traditional Bazaar emerged. The violation of the main passage by the shopkeepers as an authentic behavior, the communicational function of Bazaar, the combination of the concept of Sanandaj Traditional Bazaar with the historic event of the construction of Enghelab Street, the comfort and intimacy in communications within the Bazaar and incomprehensible natural passage of time in the Bazaar due to the physical structure of the Bazaar, are the main results of this paper.
    Keywords: Philosophical hermeneutics, architecture, phenomenology, Sanandaj Traditional Bazaar
  • Fereshteh Rostami Page 63
    Interdisciplinary studies confirm the fact that different branches of the humanities are closely connected with each other and increase each others’ efficiency. Since comparative interdisciplinary studies also include fields that are not purely literary, such as printing and publishing industries, the present study aims to analyze how cultural products achieve a better marketing through designing processes. Paratextuality, from Genette’s point of view, is the theoretical basis of this study, and peritexts and epitexts in the novels of Daneshvar and Soleimani are analyzed here. First, we define “comparative interdisciplinary study” and then discuss the peritexts and the epitexts in their novels. This is a library-based research; however, data is also collected through interviews with the publishers of their novels, Kharazmi, Ghoghnoos and Cheshmeh publications. It is a descriptive-analytical study and its findings show that there are some features in the appearance of books that motivate the customers to buy them. During years, because of cultural structures, advertising strategies and critical reviews, these features have changed. However, this study shows that the scope of the changes in the novels of Soleimani is vaster; in other words, by changing such features, publishers have been able to create a better marketing for Soleimani, even though he is less known than Daneshvar.
    Keywords: Interdisciplinary, comparative, paratextuality, Genette, Daneshvar, Soleimani
  • Narges Tajik Neshatiyeh Page 95
    The examination and interpretation of “Mirrors for Prince”, with regard to their historical context, necessitates an interdisciplinary study. With respect to the intertwinement of political thought and history, the mirrors for prince, as the most powerful current of political thought in the history of Iran, have normally been good sources for assessing the relationship between politics and ethics in different historical eras. Akhlaq-e- Mohseni, written by Hossein Va’izi Kashefi, as a important example in this genre, shows the relationship between politics, power and ethic in the critical Mongolian-Turkish era. In an era in which the practices of rulers had led to a critical situation, Kashefi, as an important figure in the Iranian intellectual tradition, recommends ethical politics and considers legitimacy and durability of ruling dependent on ethical principles. Thus, governance is defined based on principles such as justice and piety. In Akhlaq-e Mohseni these principles, which are based on ethics, are not complicated and have been approved of by different people with different ideas and religions in different eras and places. These principles highlight a common set of ethics that could satisfy the need of Kashefi’s era for justice and prosperity without ethnic-religious prejudices.
    Keywords: Mirrors for prince, Akhlaq, e Mohseni, Kashefi
  • Mohammad Shobeiri, Zahra Shamsi Page 127
    Environmental problems, expanding knowledge and developing new technologies for environmental curriculum in higher education require planning environmental curriculum and developing academic thinking in relation to the dynamics of past, present and future. The purpose of present study is to analyze the interdisciplinary curriculum of environmental education in higher education. The research methodology is descriptive. The research population is composed of 759 professors and students of environmental education at Iranian universities, including 40 teachers and 719 students. The sampling of students was random; based on the proposed model by Morgan and Krejcie, 250 students were selected. However, the professors were selected using census mthod. The research data were collected using questionnaires developed by the researchers in this study. The validity was assessed 0.8, using opinions of experts and Lawshe’s Formula, and the reliability was calculated 0.806 based on Cronbach’s alpha coefficient. The SWOT matrix was used for the analysis and interpretation of the data. Considering the strengths, weaknesses, opportunities and threats, the current strategy of higher education system in the environmental curriculum, is an offensive strategy, a strategy that uses the strengths and takes advantage of opportunities to advance the goals of development and progress. This type of strategy is the optimal strategy.
    Keywords: Curriculum, environmental education, Interdisciplinary, higher education, SWOT
  • Reyhaneh Gransayeh, Esmaeil Khalili Page 147
    In this article, we declare the preliminary approaches of translation in Iran's history, includes some results of a research about translation trends in Iran’s cultural history, in order to understand any probable relation between the assumed approaches and the socio-cultural changes, in which there is two major historical periods, the ancient Iran and the Islamic cultural period. Then the probable relation between translation approaches and sociocultural changes has been considered and conceptually used as an index for understanding the social functions of translation in those periods, and also finding out any socio-historical role of translation in the cultural history of Iran. The concept of “translation” in this article has been used in two different, but related conceptual meaning: the first one considers translation as the process of rendering words or texts from one language into another, the second approaches includes any reading and re-reading of a culture by another culture, as an intercultural process. Methodologically, older periods have been studied by pursuing the relations between transitional engravings, scripts and monuments. The newer periods have been studied through historical reports. The final conclusion proposes two different functions of translation; it seems that translation in the ancient period is an inner cultural trait; and in the Islamic era seems to function more as a “necessity for intercultural communications”, and also as a way to provide basic needs for constructing a trans-cultural society.
    Keywords: Translation, function of translation, Iran, cultural history, inner cultural trait, historical culture, intercultural communications, globality, indigenousness
  • Mahdokht Boroujerdi Alavi, Fatemeh Bonyadi Page 171
    The aim of the present study is to investigate “the challenges and hindrances to science journalism in Iran” using in-depth semi-structured interviews with science journalists and experts. The results of the study show that some of the challenges to science and science policy in the country are the same as the challenges to science journalism. The elitist view of science, academics’ charge of populism against any involvement in the production of media content, the prevalence of a technocratic model in the atmosphere of science policy-making rather than a model of public participation, the ideologization of science and technology, and the consideration of science as power by science policy-makers are among the challenges a science journalist has to confront in Iran. Science journalists have not been trained for a professional presence in this field. This, coupled with the lack of an educational institution for the public sphere, has turned science journalism into an arena of trial and error experience which allows many errors and undermines confidence in the scientific community. Quality products are not encouraged and quantity is valued over quality, which results in failure to publish desirable works. Moreover, due to an exaggerated elitist consideration of scientists in the public opinion, journalists lose their critical power against scientists, and content is presented to the audience without being simplified.
    Keywords: Science journalism, science communications, science development, science journalist